Category: Lajme nga Tregu

Kreu i Dhomës Amerikane të Tregtisë Mark Crawford e vlerëson si një hap tejet pozitiv çeljen e bursës së parë private në Shqipëri ALSE. Në intervistën dhënë gazetares Violeta Shqalsi gjatë punimeve të “Tirana Economic Forum” organizuar nga grupi mediatik SCAN, kreu i Dhomës Amerikane tha se veç kompanive vendase, ka interes edhe nga kompani të huaja që të listohen në bursën shqiptare.

“Bursa është e domosdoshme për tregun e kapitaleve dhe për të tërhequr investime. Është shumë e domosdoshme që është hapur Bursa, jo vetëm për shqiptarët por edhe për ata të rajonit dhe te Amerikës, sepse e bën më të lehtë të investosh në Shqipëri. Jam shumë mirënjohës për ata që kanë marrë guximin për të hapur një bursë private. Besoj se do të fillojë me bono thesari, obligacione e më pas me aksione. Nëse shohim, sektori bankar ka shumë likuiditet, ka shumë depozita me afat të gjatë, që do të thotë se shqiptarët kanë lekë po nuk kanë ku t’i investojnë. Kështu duhet të hapim mjete të tjera për t’u mundësuar shqiptarëve dhe kompanive që të bashkojnë lekët me mundësitë. Dhe Bursa është e domodoshme për ta” tha Crawford.

Drejtori i Bursës së kapitaleve të Beogradit, Sinisa Krneta në fjalën e tij në “Tirana Economic Forum”, tha se për të pasur sa më shumë investitorë në bursë, së pari duhet krijuar një mjedis me alternativa për investime për ta. Krnetra u ndal pak edhe te historia e bursës së Beogradit, dhe sfidat që ka pasur ajo.

Fjala e plotë:

Është hera ime e parë që vijë në Shqipëri dhe ju falënderojë për mikpritjen

Tregjet kapitale apo tregu kapital është shumë vibrues, i gjallë si industri dhe çdo ditë axhustojmë, rregullojmë, ndreqim jetën tonë profesionale në rrethanat dhe mjedisin biznesor. Kështu unë do ta rregulloja prezantimin tim, sepse edhe unë u ndikova prej tronditjeve të jashtme.

Në Beograd jemi më të vjetërit në bursë, që prej vitit 1894, e kam përmendur me një qellim, se shumë shpejt vijmë në 2018 për të parë se çka ndodhur me këtë ndarje të tregjeve kapitale të ekonomive të tregut përgjatë 50 viteve, siç e keni edhe juve në historinë tuaj shqiptare.

Kjo shkëputje çfarë i solli industrisë, ekonomisë dhe shëndetit të kombeve dhe pasurive. Bursa e Beogradit e ka prezantuar këtë tegeti në distancë në 2004-ën, ka pranuar kompaninë e parë dhe e listojë të parën në 2017-ën, në çastin kur kishte 2000 shoqëri që ishin aktive në bursë.

Dhe së fundi gur kyçet ose fazat më të famshme është implementimi ynë drejt sektorit privat, sepse dukshëm përvoja e Serbisë nuk ishte diçka që qeveria e Shqipërisë duhet të ndjekë, nuk ka pasur si të thuash privatizime që janë kryer prej mjeteve të tregjeve kapitale, s’ka pasur privatizim nëpërmjet ofertave publike fillestare, që do të thotë që tregu jonë i stoqeve, i kapitaleve është nga privatizimi në masë i kompanive.

Dikush ngriti pyetjen se a është çdo vend, a ka çdo vend treg kapital? S’ka diskutim për këtë.

Përgjigja është po, çdo vend duhet të ketë treg të lirë kapital, kemi OECD si studim që ka thënë se “ka shembuj shkëmbimesh dhe bursash në vende të pazhvilluara, por s’ka shembuj të ekonomive të zhvilluara pa bursa të zhvilluara”. Pra është diçka që ne në Serbi po përpiqemi ti hapim derën, i qasemi ose i afrohemi vendimmarrësve kryesorë në nivel të lartë shtetëror, për ti thënë atyre se përse është e domosdoshme për të pasur tregje kapitale të zhvilluara përmes mënyrash të ndryshme incentivash që shërben për punësime të reja dhe për kontribute të reja në PBB.

Dhe si shembull po përpiqemi të kapërcejmë edhe një dilemë tjetër, mbasi të themeloni bursën e titujve shqiptare dhe mbasi të zgjidhim këto dilema a duhet të ketë apo mos ketë Shqipëria një bursë. Pas disa kohësh do të keni sfidën tjetër ose dilemën tjetër përpara që do të jetë likuiditeti i tregut dhe më pas pyetjet që do të lindin: A mungojnë investitorët apo na mungojnë alternativat e investimeve? Të jeni të sigurt që në këtë rast ju mungojnë alternativat e investimit, sepse po të krijoni mjedisin për alternativa, për investime që nuk shtyhen apo nuk nxirren nga institucionet qeveritare, të jeni të sigurt që investitorët do të vijnë vet. Për këtë arsye në Serbi në fokusohemi tërësisht në sektorin privat në rastin e Zgeredit, për ti motivuar, për të krijuar këtë bursë një mjedis të plotë në iniciativa.

Mesazhi kyç për kolegët në Shqipëri është që bursën shqiptare, nga ana tjetër jam i lumtur që procesi i Berlinit e ka njohur tregun kapital si një shtysë kryesore të ekonomisë, që do të thotë që ne të gjithë duhet të presim projektin e Bashkimit Europian që quhet Unioni i Tregjeve Kapitale, jemi në ato parimet bazë, pra që të bëjmë si fillim ekonomitë vendore më të fuqishme.

Pavarësisht zhvillimeve pozitive në ekonominë shqiptare sistemi financiar, ende mbetet i dominuar nga sistemi bankar dhe zhvillimet e tij. Në raportin e fundit të stabilitetit financiar të Bankës së Shqipërisë, citohet se bankat përfaqësojnë ende rreth 90% të totalit të aktiveve të sistemit financiar, ekuivalent me 92% të PBB-së, ndërkohë që pjesa tjetër e sektorit financiar është e vogël dhe përbën vetëm 10% të totalit të aktiveve të sistemit financiar, u shpreh Guvernatori Gent Sejko ne Konferencën Vjetore të Bankës së Shqipërisë.

Ai tha se Vlerësimet dhe studimet e Bankës së Shqipërisë, por edhe studimet krahasuese të palëve të treta si Fondi Monetar Ndërkombëtar, tregojnë se tregu financiar në Shqipëri ka përhapje dhe shtrirje financiare afër nivelit ekuilibër të diktuar nga ekonomia dhe konsumatorët shqiptarë. Gjithashtu, treguesit e ndërmjetësimit financiar të shprehur si përqindje ndaj Prodhimit të Brendshëm Bruto, janë në nivele të përafërta me ato të vendeve të tjera të rajonit.

Guvernatori referoi se, mbizotërimi i segmentit bankar, natyrshëm ka çuar në një shkallë të lartë përqendrimi të produkteve dhe shërbimeve financiare në favor të tij. Mbi 80% e investimeve të rezidentëve në sistemin financiar janë në formën e depozitave dhe llogarive rrjedhëse. Vetëm pak mbi 12% janë në formën e letrave me vlerë të qeverisë ndërkohë që pjesa e mbetur, rreth 6.5% janë investuar në fondet e investimeve dhe ato të pensioneve private. Kjo e fundit përbën vetëm 0.1% të totalit të aktiveve të sistemit financiar. Statistikat tregojnë se numri i kompanive që operojnë në segmentet e tjera të sektorit financiar mbetet i ulët, ndërkohë që aktiviteti i tyre në terma të Prodhimit të Brendshëm apo të tregut financiar mbetet i papërfillshëm.

Përsa më sipër, konkluzioni logjik është se arkitektura e tregut financiar ende nuk mund të konsiderohet e plotë. Instrumentet financiare me maturitet afatgjatë janë të rralla, ndërkohë që ato afatshkurtra jashtë sistemit bankar, janë apatike dhe të fragmentuara, si në produkte ashtu dhe në tregje. Fryt i kësaj arkitekture financiare është një lloj presioni i shtuar mbi sistemin bankar, duke privuar ekonominë nga alternativat e tjera të financimit përtej atyre që ofrojnë bankat, tha Guvernatori.

Vrojtimet e Bankës së Shipërisë tregojnë se njësitë mikro, ballafaqohen me pamjaftueshmëri burimesh financiare dhe me akses të kufizuar në kredi. Konkretisht, më shumë se 1/3 e ndërmarrjeve të intervistuara e vlerëson aksesin e ulët në financim dhe koston që shoqëron atë si shkakun kryesor të moszgjerimit të veprimtarisë. Këto njësi mikro që janë kryesisht biznese familjare, kanë më shumë nevojë të bashkëpunojnë me institucionet financiare jobanka, pasi ato hasin vështirësi në përmbushjen e kërkesave që lidhen me kolateralin apo dokumentacionin e hollësishëm financiar, kushte këto që kërkohen nga bankat. Ky është një tjetër argument që të çon në konkluzionin logjik, se përveç kapitaleve të veta dhe kredisë bankare, këto ndërmarrje do të përfitonin shumë nga segmente të tjera të tregut financiar.

Një element tjetër që penon thellimin dhe zgjerimin e tregut financiar në Shqipëri, lidhet me shkallën e ulët të përfshirjes financiare të popullatës. Të dhënat më të fundit nga Ëorld Development Indicators tregojnë se vetëm 38% e të rriturve kanë një llogari pranë një institucioni financiar, ndërkohë që vetëm 6% dhe 22% e të rriturve kanë përkatësisht një kartë krediti dhe kartë debiti. Rritja e përfshirjes financiare nuk mund të bëhet vetëm dhe përmes sistemit bankar. Sistemi financiar, veçanërisht tregu i kapitaleve dhe i letrave me vlerë të korporatave, duhet të luajnë një rol të rëndësishëm në rritjen e përfshirjes financiare.

Përfitoj nga rasti të theksoj, se krahas nevojës për zgjerimin dhe thellimin e tregut financiar është e nevojshme të kujdesemi gjithmonë e më shumë për administrimin e rrezikut që na shoqëron çdo herë kur bëjmë një investim financiar.

Sot jemi dëshmitarë të një evolucioni të shpejtë teknologjik, i cili paraprakisht ka eliminuar kufijtë fizikë, ka lehtësuar aksesin në platforma elektronike investimi, ka vështirësuar shumë mbikëqyrjen dhe rregullimin e shumë prej instrumenteve financiare inovative që tregtohen në këto platforma.

Fenomeni i informalitetit, i kombinuar me shpejtësinë e inovacionit në fushën e instrumenteve financiare, është një rrezik real për çdo investitor që priret në mënyrë naive nga fitimi pa u thelluar më shumë në masën dhe natyrën e rrezikut ndaj të cilit ai ekspozohet. Në çdo rast, përfshirja duhet bërë me kujdes, duke i besuar ndërmjetësve dhe ndihmësve financiarë të specializuar, veprimtaria e të cilëve është e rregulluar dhe e mbikëqyrur nga një autoritet i ligjshëm në Shqipëri apo jashtë vendit.

Thellësia dhe shtrirja e tregjeve financiare përcakton bashkësinë e instrumenteve financiare të vlefshme për t’u tregtuar, në një spektër të gjerë nga këndvështrimi i maturitetit. Këto instrumente nuk janë gjë tjetër veçse hallkat e njëpasnjëshme të zinxhirit përmes së cilit transmetohen vendimet e politikes monetare. I gjithë procesi i tregtimit të instrumenteve shërben për të përcaktuar vlerën e aktiveve, çmimin e rrezikut dhe të kursimeve, e në fund të fundit preferencat drejt konsumit, kursimeve apo investimeve. Në këtë kuptim ekzistenca, plotësia dhe efikasiteti i tregut financiar luan një rol të rëndësishëm në transmetimin e politikës monetare. Është kjo arsyeja pse vëmendja e bankës qendrore fokusohet në këto tregje dhe në mirëfunksionimin e tyre.

Bazuar në këtë arsye specifike, Banka e Shqipërisë, prej kohësh ka iniciuar një seri lëvizjesh për të ndikuar me të gjitha mundësitë që ajo ka, në krijimin e një tregu financiar më të zhdërvjellët.

Masat e karakterit makroprudencial të marra në drejtim të likuiditetit dhe të kapitalizimit; kufizimet e vendosura mbi pozicionet me bankat jorezidente, provigjionet dhe kolateralin; paketa e masave të ndërmarra për uljen e kredive me probleme, të gjitha këto janë hapa të hedhur për të korrektuar problematika të lidhura me cektësinë dhe ngushtësinë e tregut, me shkallën e ulët të përfshirjes financiare dhe edukimin financiar jo adekuat.

Studimet dhe analizat e Bankës së Shqipërisë mbështesin përfundimin logjik se zhvillimi i tregut financiar është një faktor i rëndësishëm për nxitjen e aktivitetit ekonomik dhe rritjen e mirëqenies në përgjithësi. Ne në Bankën e Shqipërisë besojmë se struktura aktuale e tregut bankar stimulon konkurrencën në lidhje me produktet dhe shërbimet bankare.

Megjithatë, zgjerimi dhe thellimi i mëtejshëm i tregut është një sfidë që shtrohet para nesh, ku nënkuptoj të gjithë aktorët e përfshirë pa përjashtim.

Industria bankare, Banka e Shqipërisë, segmentet e tjera të tregut financiar si në rang aktorësh edhe në rang rregullatorësh, qeveria, bota akademike dhe ekspertët e fushës, të gjithë duhet të përfshihemi në këtë përpjekje. Ambiciet tona duhet të synojnë një treg financiar të zhdërvjellët, likuid, me vëllim tregtimi në rritje, ku spektri i instrumenteve të zgjerohet, përfshirë dhe zgjatje të horizonteve të maturitetit dhe administrim të kujdesshëm të rrezikut. I gjithë ky kuadër duhet të shoqërohet me transparencë të shtuar në të gjitha hallkat e tregtimit ku një rol të veçantë duhet të zërë dhe edukimi financiar. Vetëm kështu do të mundësonim thellimin dhe zgjerimin real të tregut financiar dhe përmes tij një eficiencë më të madhe në zbatimin e politikave ekonomike dhe financiare, në mobilizimin dhe në përdorimin e kursimeve kombëtare, në përfshirjen financiare dhe në rritjen e aktivitetit ekonomik dhe në mirëqenien e popullatës në terma afatgjatë.

Fushata ndërgjegjësuese, për mbrojtjen e konsumatorit dhe rritjen e informimit mbi tregjet nën mbikëqyrje të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare, është zhvendosur sot (8 nëntor), pranë Universitetit Mesdhetar të Shqipërisë, ku u nënshkrua edhe një marrëveshje bashkëpunimi.

Drejtori i Përgjithshëm Ekzekutiv i AMF-së, Ervin Koçi nënvizoi se iniciativa e Autoritetit për të rritur edukimin financiar ka nisur nga studentët duke e konsideruar këtë një nga target grupet më të rëndësishme në zhvillimin e vendit.

“Qëllimi ynë është që të rinjtë të njohin Autoritetin, tregjet që ai mbikëqyr, në mënyrë që më pas t’i përdorin njohuritë e tyre për zhvillimin e mëtejshëm të vendit, duke qenë aktorë të rëndësishëm të tregjeve financiare” tha Koçi.

Presidenti i Universitetit Mesdhetar të Shqipërisë, Anastas Angjeli theksoi se “marrëveshja do të shërbejë jo thjesht për të shkëmbyer eksperienca, por edhe për të përfituar praktikë mësimore nga studentët pranë AMF-së.” Sipas tij, “marrëveshja ka në thelb shkëmbimin e informacionit, zhvillimin e aktiviteteve të përbashkëta, konferencave, për rolin e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare, që do të sjellë përfitime reciproke, si për stafin e universitetit, studentët dhe pedagogët, ashtu edhe për vetë Autoritetin me qëllim rritjen e informacionit financiar”.

Ky aktivitet u zhvillua në kuadër të fushatës ndërgjegjësuese që AMF ka nisur për edukimin financiar në lidhje me tregjet nën mbikëqyrje, me qëllim rritjen e ndërgjegjësimit dhe informacionit në funksion të mbrojtjes më të mirë të konsumatorit, por edhe zhvillimit të mëtejshëm të këtyre tregjeve.

Agjencia e lajmeve, Reuters, i ka bërë jehonë bursës së parë private shqiptare. “Bursa e parë private shqiptare duhet të fillojë punën brenda këtij viti, pasi të ketë marrë “Ok” e bankës qendrore”, deklaron në intervistën për Reuters kreu ekzekutiv i Albanian Stock Exchange, Artan Gjergji.

Ai sqaroi për prestigjiozen se, qëllimi i kësaj burse është që të krijojë një treg kapitalesh në Shqipëri, vend që po has vështirësi me modernizimin çerek shekulli pas daljes nga izolimi i diktaturës.

Reuters shkruan se, pas pezullimit të Tirana Stock Exchange, ALSE u krijua nga një grup profesionistësh të tregut financiar në Shqipëri, të cilët morën mbështetjen e tre institucioneve financiare shqiptare, me në krye Credins.

“Ne duhet të jemi ligjërisht dhe teknikisht gati brenda Nëntorit dhe duhet të bëhemi operativ, me shpresë, brenda këtij viti, duke filluar të ftojmë bankat dhe brokerat që të tregtojnë, si fillim vetëm bono thesari”, deklaron Gjergji për Reuters.

“Duke filluar prej muajit Mars, pra përpara verës së ardhshme, ne do ti mirëpresim ata që të fillojnë të tregtojnë të gjitha llojet e tjera të aseteve në tregun e kapitaleve, përfshirë bonot korporative të kompanive shqiptare, të cilat do të kenë potencialin të listohen”, shtoi ai.

Sa i përket dështimeve të mëparshme të bursave në vendin tonë, Gjergji fajësoi mos tregtimin e aksioneve të kompanive që zotëroheshin nga shteti, sidomos në fillim të viteve 90-të.

Sipas tij, aktualisht, është koha më e mirë për të filluar me bursën, pasi paraja po kërkon alternativa të reja për tu investuar, duke qenë se normat e interesit për depozitat janë mjaft të ulta, bankat kanë likuiditet të tepërt dhe bizneset kanë nevojë  për financime të freskëta në një ekonomi që rritet.

“Të gjithë elementët ishin aty, vetëm bursa mungonte. Nuk do të jetë e lehtë, por ne kemi bërë pjesën më të madhe të punës, dhe bizneset kanë filluar të shfaqin interes për bursën”, deklaron Artan Gjergji për Reuters.

 

Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare prej dy ditësh ka qenë i angazhuar në trajnime intensive lidhur me mbikëqyrjen e tregjeve te kapitalit. Në një njoftim të vetë AMF bëhen me dije edhe detajet e ketij trajnimi dyditor që vjen si pjesë e projektit me Banken Boterore dhe mbështetjen e Sekretariatit Zviceran për Çështjet Ekonomike për forcimin e kapaciteteve.

Projekti ka nisur që në vitin 2016 dhe gjatë këtij viti ka pasur një vëmendje të veçantë tek tregjet e kapitalit për vetë zhvillimet e tij dinamike edhe në vendin tonë.

Sipas njoftimit, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare në datat 19-20 shtator organizoi një workshop në nisje të trajnimeve të fazës së tretë të projektit “Forcimi i kapaciteteve mbikëqyrëse të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare: Fokusi tek zhvillimi i tregut të kapitaleve”. Kjo fazë e tretë e projektit ka si objektiv kryesor kualifikimin profesional të specialistëve dhe ekspertëve në mbikëqyrjen dhe rregullimin e tregut të kapitaleve.

Në fjalën e mbajtur në këtë workshop, Nëndrejtorja Ekzekutive e AMF-së, Znj. Mimoza Kaçi theksoi se kjo fazë ka rëndësi të veçantë, pasi i ofron punonjësve të Autoritetit mundësinë për të thelluar njohuritë e tyre në rregullimin dhe mbikëqyrjen e një tregu me zhvillime dinamike në Shqipëri, siç është ai i letrave me vlerë dhe fondeve të investimeve. Gjithashtu Znj. Kaçi vlerësoi ekspertizën e dhënë nga dy ekspertët Znj. Sally Buxton dhe Z. Mark St. Giles, si edhe bashkëpunimin e frytshëm mes Bankës Botërore, Sekretariatit Zviceran për Çështjet Ekonomike (SECO) dhe ekipit pranë Ministrisë së Financave, për mbarëvajtjen e këtij projekti.

Nëndrejtorja Ekzekutive u shpreh se kjo fazë e kualifikimeve  profesionale për stafin e AMF-së vjen në momentin e duhur, paralelisht me ndryshimet strukturore në Autoritet, që synojnë të adresojnë më mirë zhvillimet në tregun e fondeve të investimeve dhe letrave me vlerë. Ky projekt, i nisur në vitin 2016, mbështetet nga Banka Botërore dhe financohet nga Sekretariati i Shtetit Zviceran për Çështjet Ekonomike (SECO).

Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare do të ketë në strukturën e re organizative një njësi të posaçme që do të monitorojë brokerat në sigurime. Detajet i bëri të ditura kreu i AMF, Ervin Koçi gjatë një takimi me brokerat e licencuar.

“Në strukturën e re organizative, do të ketë një njësi të posaçme për monitorimin e brokerave, e cila do të realizojë edhe inspektimet on-site dhe off-site për të mbikëqyrur veprimtarinë e brokerimit, duke pasur në vëmendje praktikat më të mira të vendeve të rajonit dhe të Evropës. Qëllim parësor i saj do të jetë mbrojtja sa më mirë e interesave të konsumatorëve” mësohet të jetë shprehur Koçi.

Sipas AMF nga veprimtaria e brokerimit, gjatë tremujorit të parë të vitit 2017, janë realizuar më shumë se 1.95 miliardë lekë prime të shkruara bruto, kryesisht të realizuara në sigurimin e detyrueshëm motorik.

Nga ana tjetër kreu i AMF ka vënë theksin tek synimi kryesor të AMF-së, për zgjerimin e pasurimin e tregut të sigurimeve me produkte sa më të përshtatshme për konsumatorin dhe punën që po bën AMF për hartimin e një strategjie afatgjatë për zgjerimin e tregjeve nën mbikëqyrje. Ai i ftoi shoqëritë e brokerimit për të dhënë kontributin e tyre për zhvillimin më tej të tregut të sigurimeve.

Gjatë takimit shoqëritë e brokerimit prezantuan problematikat dhe këndvështrimet e tyre në realizimin e punës së përditshme. Ata u shprehën të gatshëm për të rritur bashkëpunimin e mëtejshëm me Autoritetin, duke sjellë edhe propozime për ndryshime dhe shtesa në legjislacionin ekzistues, që do të ndikojë në funksionimin sa më të mirë të tregut dhe mbrojtjen e interesave të konsumatorëve. Ndër propozimet përfshiheshin edhe:

• Klasifikimi i brokerave që veprojnë në treg, për kapacitetin dhe funksionimin e tyre, bazuar në raportimet periodike që ata sjellin në AMF;
• Plotësimi i akteve nënligjore në mënyrë që të vendoset përfaqësimi i brokerit në kontratën e sigurimit, duke e krijuar kështu mundësinë për një mbrojtje më të mirë të konsumatorit.

Veprimtaria e brokerimit në Shqipëri, deri tani, është e drejtuar kryesisht tek sigurimet e Jo-Jetës, të cilat zënë mbi 98% të veprimtarisë së tyre dhe një përqindje fare të vogël e zë brokerimi për sigurimin e Jetës. Në treg janë të licencuar dhe operojnë 34 broker fizikë dhe 15 shoqëri brokerimi, duke përfshirë edhe 3 banka.

Bordi Drejtues i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare licencoi të hënën bursën e parë private në Shqipëri “Bursa shqiptare e titujve – ALSE”.

Ky është një ndër zhvillimet më të rëndësishme në historinë e tregut financiar jobankar në Shqipëri. ALSE është e para bursë titujsh që vjen si nismë e sipërmarrjes private dhe me një projekt të qartë për të qenë funksionale dhe e suksesshme.

“SCAN” do të japë më shumë hollësi rreth bursës së parë private, pasi vendimi të jetë publikuar zyrtarisht nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare. Në vitet e fundit, po shfaqen sinjale të shumta se në tregun financiar ekziston një ofertë dhe kërkesë potenciale për instrumentet e bursës.

Shtrëngimi i kreditimit gjatë periudhës së krizës ka rritur te biznesi nevojën për të siguruar financime me instrumente alternative. Tashmë, janë disa kompani private që po aplikojnë huamarrjen përmes titujve të borxhit, si obligacionet apo dëftesat tregtare.

Nga ana tjetër, tregu kërkon alternativa me kthim më të lartë investimi, duke pasur parasysh se politika monetare stimuluese që po mbizotëron gjithë ekonominë europiane i ka ulur interesat e depozitave dhe titujve qeveritarë në minimumet historike.

Në mungesë të një burse, shumë individë kanë ndërmarrë investime në bursat online, duke punuar me ndërmjetës që jo gjithmonë kanë rezultuar të besueshëm. Hapja e bursës së parë private do të plotësojë më në fund boshllëkun e një tregu kapitalesh në ekonominë shqiptare.

Fondi Monetar Ndërkombëtar ka publikuar raportin e radhës për Shqipërinë ku analizohet situata ekonomike përgjatë vitit 2016, përmbushja e detyrimeve të palës shqiptare në programin e rimëkëmbjes ekonomike dhe pritshmëritë për pjesën e mbetur të vitit.  Sa i përket situatës ekonomike të vendit, FMN në raport evidenton se janë bërë hapa të rëndësishëm dhe se rritja ekonomike po përshpejtohet ndërsa borxhi publik vijon të shkojë në rënie.  Avancimi me reformat strukturore në sektorin e energjisë apo pensioneve nga qeveria vleresohen si hapa pozitivë ndërsa nuk lihet jashtë vëmendjes as miratimit i reformës në drejtësi që konsiderohet si një moment i rëndësishëm në avancimin e vendit në procesin integrues.  Megjithatë, në raport theksohet se prioritetet e radhës mbeten zbatueshmëria e reformave dhe ulja e nivelit të kredive joperformuese, që vlerësohen si risqet kryesore për ekonominë.   Sa i përket kreditimit të ekonomisë, në raport evidentohet se sistemi bankar mbetet solid dhe likuid megjithatë kreditimi i ekonomisë është ende nën potencial.  “Vështirësitë me zbatimin e kontratave dhe ekzekutimin e kolateralit në sistemin gjyqësor pengojnë kreditimin e ri, ndërkohë që kreditë joperformuese, edhe pse në rënie mbeten sërish në nivel të lartë duke arritur në 19.5 për qind të nivelit të kredive”. Veç analizimit të gjendjes ekonomike, Fondi Monetar Ndërkombëtar bën në këtë raport edhe disa parashikime. Sa i përket rritjes ekonomike,projeksionet janë që ajo të jetë në nivelin 3.4 për qind.  Kjo rritje pritet të mbështetet nga fluksi i investimeve të huaja direkte dhe nga kërkesa e brendshme. Sa i përket inflacionit, pritshmëritë janë që të ketë një rritje në gjysmën e dytë të vitit e mbështetur nga një rimëkëmbje graduale e çmimeve të karburanteve dhe ushqimeve.

Bursat e tregtimit  online, edhe pse një invesim me rrisk të lartë, arritën një vlerë tregu gjatë vitit të kaluar në rreth 1 milionë dollarë nëpërmjet 250 investitorëve. Lajmi bëhet i ditur nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF), i cili sqaron se kjo xhiro është realizuar vetëm nga dy shoqëritë e licensuara të brokerimit. Aksioner Insternational me licencë nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare dhe Stock International Albania me licencë nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare.

Por ndërkohë në tregun shqiptar ka të paktë 10 subjekte të indifikuara që ofrojnë aktivitetin në mënyrë informale.  AMF sqaron se, investimi nëpërmjet platformave të tregtimit online përbën një risi në tregun shqitar. Por duke vlerësuar rrezikun që mbartin këto platforma , Autoriteti po synon rregullimin e  e veprimtarisë së subjekteve të licensuara.

Autoriteti sqapo seka rritur nivelin e bashkëpunimit me institucionet e huaja për shkëmbimin e informacionit.

Tani kur interesi real i depozitave në banka është në vlera negative, individët gjithnjë e më shumë po joshen nga forma të reja investimesh jo shumë të sigurta.

Shumë biznese dhe qytetarë po shohin bursat matanë vendit, si një mundësi për të shtuar vlerat e kursimeve të tyre, teksa pesimizmi për zhvillimet ekonomike në vend i ka larguar ata nga konsumi dhe investimet, duke nxitur edhe më tej prirjet për kursim.

Kompanitë që ndërmjetësojnë investimet në bursa dy vitet e fundit janë shtuar shumë. Duke ofruar produkte krejt të panjohura për shqiptarët me kulturë financiare që lë për të dëshiruar, shoqëritë e brokerimit me leje dhe pa leje me një treg ende të pazyrtarizuar dhe të parregulluar po ofrojnë në merimangën e tyre të marketingut qindra qytetarë, të cilët nuk janë të qartë ku po investojnë kursimet e tyre.

 

Kjo tendencë për të kanalizuar kursimet në forma të reja investimi vjen në një moment të papërshtatshëm, pasi tregu ndërkombëtar i kapitaleve është ndërlikuar nga ulja e çmimeve dhe paraqet më shumë risk se sa fitim.

Duke e parë investimin në bursë vetëm si fitim dhe jo si risk, shumë individë janë përfshirë në skemat e reja të ndërmjetësimit pa qenë të ndërgjegjshëm për atë që i pret.

Shoqëritë e brokerimit që po ndërmjetësojnë investimin e depozitave të shqiptarëve në bursa janë shtuar shumë, por vetëm tre të tilla kanë leje, Aksioner insternational Securites Brokerage sha., Stock international Albania dhe Platinium investment që ka marrë licencë si institucion financiar jo bankë nga Banka e Shqipërisë dhe dy të parat kanë marrë leje nga AMF, si shoqëri brokerimi në tituj për blerjen dhe shitjen e titujve me porosi të klientit në tregun e licencuar në territorin e Republikës së Shqipërisë. Por ndërsa vetëm tri kompani janë të licencuara, dhjetëra të tjera e kryejnë këtë shërbim pa asnjë autorizim të autoriteteve shqiptare. Risku i investimit në këto lloj skemash është 100% dhe për humbjen askush nuk mban përgjegjësi.

Këto forma investimi në botën e zhvilluar janë shumë të njohura, por tregjet e tyre të kapitaleve janë të zhvilluara, të mbikëqyrura dhe të rregulluara.

Ndërsa vetëm tri kompani janë të licencuara, dhjetëra të tjera e kryejnë këtë shërbim pa asnjë autorizim të autoriteteve shqiptare. Risku i investimit në këto lloj skemash është 100% dhe për humbjen askush nuk mban përgjegjësi.