Category: Lajme nga Tregu

 

 

 

 

 

 

 

 

Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë mori në shqyrtim dhe miratoi Raportin e Ndërmjetëm të Politikës Monetare. Pasi diskutoi mbi zhvillimet ekonomike e monetare në vend dhe mbi ecurinë e pritur të tyre, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë vendosi:

• të mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit, në nivelin 1.00%
• të mbajë të pandryshuar normën e interesit të depozitës njëditore në Bankën e Shqipërisë, në nivelin 0.10%
• të mbajë të pandryshuar normën e interesit të kredisë njëditore në Bankën e Shqipërisë, në nivelin 1.90%.

SCAN

Rritja e lartë në gjysmën e parë të vitit ka përmirësuar pritshmëritë e Bankës Botërore rreth ekonomisë shqiptare për këtë vit. Sipas raportit ekonomik për Ballkanin Perëndimor, Shqipëria, së bashku me Kosovën, priten të kenë rritjen më të lartë ekonomike në rajon për vitin 2018, me 4%. Në analizën e Bankës Botërore, rritja ekonomike është shoqëruar me krijimin e vendeve të reja të punës dhe nxiti pjesëmarrjen në forcën e punës.

Megjithatë, edhe raporti nënvizon se gjysma e rritjes ekonomike erdhi nga prodhimi i lartë i energjisë elektrike. Rënia e kontributit të këtij sektori, por edhe mbyllja e projektit TAP, do të kenë ndikime në ritmet e rritjes ekonomike për vitet në vijim. Në fakt, Banka Botërore ngelet e qëndrimit se rritja e ekonomisë shqiptare do të bjerë në afatin e mesëm, deri në 3.5% në vitin 2020.

Për të siguruar një rritje të lartë afatgjatë, Banka Botërore vendosi edhe njëherë theksin te reformat afatgjata që rrisin kapitalin njerëzor dhe fizik, reduktojnë barrierat e pjesëmarrjes në forcën e punës dhe promovojnë konkurrencën në treg. Në raport nënvizohet edhe njëherë se qëndrueshmëria fiskale është parakusht për rritjen ekonomike dhe kërkon mbajtjen e fokusit tek konsolidimit fiskal dhe ulja e borxhit publik.

Në kontekstin e menaxhimit buxhetor, Banka Botërore kërkoi sërish përmirësim të cilësisë së shpenzimeve publike, si edhe përmirësimi e kuadrit rregullues të koncesioneve dhe partneritetit publik-privat.

SCAN

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë Gent Sejko e ka vlerësuar pozitivisht emetimin e eurobondit, duke e cilësuar si një sukses atë që është arritur por edhe si një vlerësues për gjendjen e ekonomisë shqiptare. Në daljen për mediat për vendimmarrjen e politikës monetare, Guvernatori tha se vlera e ofruar përtej kërkesës dhe interesat e ulëta për eurobondin e Shqipërisë janë një tregues tjetër i situatës ekonomike që vjen nga tregjet ndërkombëtare e që i bashkëngjitet edhe vlerësimeve të organizmave ekonomikë ndërkombëtare si Fondi Monetar Ndërkombëtar, Banka Botërore apo Komisioni Europian.

Në vijim të përgjigjes, Guvernatori Sejko evidentoi se përfitimet janë të shumta ndërsa theksoi se nga ky emetim nuk do të ketë rritje të nivelit të borxhit publik.

“Ne u informuam përfundimisht për emetimin e eurbondit. Në fakt ky është një sukses nisur si nga vlera e eurobondit. U ofruan mbi 1 miliard euro për emetimin e eurobondit pavarësisht se nevoja ishte për 500 milionë euro pasi ne këtë synonim, qeveria shqiptare këtë synonte.

Po ashtu edhe norma e interesit është tregues i një mbyllje me sukses. Ky është tregues i vlerësimit të ekonomisë shqiptare nga tregjet e huaja ndërkombëtare. Pra ne tani kemi edhe një tregues, edhe një element tjetër, përveç vlerësimeve që ekonomisë shqiptare i jep FMN, BB apo KE. Pra ekonomia shqiptare vlerësohet pozitivisht për sa kohë eurobondi u emetua në nivelin dyfish të asaj që ishte e kërkuar.

Natyrisht që eurobondi ka disa elemente pozitivë. Në radhë të parë liron likujditetin në tregje për ta afruar në sistemin bankar kundrejt kreditimit, pra krijon likujditete të lira për bankat për të nxitur kredidhënien në vend. Gjithashtu është edhe një sinjal pozitiv për investitorët e huaj pasi është një tregues i vlerësimit të ekonomisë shqiptare. Ne e vlerësojmë një transaksion të suksesshëm.

E rëndësishme është që të theksohet se, nga kontaktet që ne kemi edhe me Ministrinë e Financave dhe nga shikimi i pasqyrave financiare të buxhetit të shtetit, eurobondi nuk do të ndikojë në rritjen e borxhit të Shqipërisë. Pra eurobondi është kalkuluar për një pjesë të shërbimit të borxhit të vjetër dhe do të përdoret gjithnjë në kontekstin e konsolidimit fiskal” tha Sejko.

Qeveria shqiptare ka realizuar me sukses eurobondin e tretë në tregjet ndërkombëtare. Referuar të dhënave të Thomson Reuters, oferta ka qenë mjaft e lartë, në rreth 1.25 miliardë euro, nga 500 milionë euro që kërkonte qeveria shqiptare.

Yieldi përfundimtar i këtij eurobondi është 3.55%, shumë më i ulët krahasuar me interesin prej 5.75% të paguar për eurobondin 450 milionë euro, të emetuar në vitin 2015. Përpara se ankandi të mbyllej interesi i pritshëm ishte nga 3.6%-3.7%.

Data e maturimit të këtij eurobondi të tretë prej 500 milionë euro, është 9 nëntori i vitit 2025. Huaja e marrë përmes Eurobondit do të përdoret për të plotësuar nevojat e buxhetit për financim, por edhe për të shlyer përpara kohe 200 milionë euro borxhe të marra përmes Eurobondit të emetuar në 2015, që në kushtet e marrjes me interesa më të ulëta, do të rezultojë në uljen e kostove të borxhit në buxhetin e shtetit dhe qytetarëve.

SCAN

Monitor

Mbiçmimi i lekut ndaj valutave kryesore ka dhënë një efekt pakësues prej 31 miliardë lekësh te depozitat gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit, dhe prej rreth 33 miliardë lekësh në terma vjetorë, raportoi së fundmi Banka e Shqipërisë në një nga publikimet periodikë të saj.

Pa efektin e kursit të këmbimit, depozitat në valutë do të ishin rritur me 16 miliardë lekë gjatë 6-mujorit të parë dhe me 36 miliardë lekë ndaj një viti më parë. Ndërkohë, në monedhë origjinale, depozitat në euro, të cilat përbëjnë rreth 85% të depozitave në valutë, janë rritur me 110 milionë euro gjatë periudhës, dhe me 210 milionë euro ndaj një viti më parë ose me përkatësisht 2.9% dhe 5.6%, raportoi Banka e Shqipërisë.

Pesha e depozitave në valutë në totalin e depozitave qëndroi e pandryshuar gjatë periudhës, duke shënuar nivelin 52.9% në fund të muajit qershor. Mosndryshimi i peshës tregon për rritjen e depozitave në valutat, pavarësisht ndikimit pakësues të mbiçmimit të kursit të këmbimit të lekut në kundërvlerën totale të depozitave në valutë.

Gjatë 6-mujorit të parë të vitit depozitat në sistemin bankar ranë me 1.7% ose rreth 20 miliardë lekë në krahasim me fundin e vitit. Rënie është raportuar në të gjitha llojet e depozitave, sipas monedhës, sektorit dhe produktit, përveç depozitave pa afat, të cilat u rritën me rreth 3%. Në krahasim me një vit më parë rritje të dukshme kanë shënuar depozitat e bizneseve (me 4.7%), llogaritë rrjedhëse (me 2.7%) dhe depozitat pa afat (me 16%), ndërsa depozitat e individëve kanë mbetur pothuajse të pandryshuara.

Banka e Shqipërisë sqaroi se, kjo ecuri është e lidhur ngushtë me strukturën e maturimit të kursimeve, pasi rënia e depozitave me afat, të preferuara nga individët, në kushtet e normave më të ulëta të interesit, është shoqëruar me rritjen e depozitave pa afat dhe të llogarive rrjedhëse, të preferuara nga bizneset.

Rritja vjetore e llogarive rrjedhëse, depozitave pa afat dhe depozitave të përgjithshme, vijon të mbetet pozitive, por ka ardhur duke rënë gjatë dy viteve të fundit.

Për shkak të kontributit negativ të depozitave me afat në ecurinë e depozitave totale dhe të kontributit pozitiv të depozitave pa afat dhe të llogarive rrjedhëse, gjatë 2 viteve të fundit, në strukturën e depozitave sipas afatit të maturimit, pesha e depozitave me afat ka zbritur me 2 pikë përqindje në nivelin 57%, pesha e depozitave pa afat është rritur me 2 pikë përqindje në nivelin 10%, ndërsa pesha e llogarive rrjedhëse ka mbetur e pandryshuar në 33%.

Moody`s vijon ta vlerësojë sektorin bankar mbi nivelin e ekonomisë shqiptare, në B2, nga B1 që vlerësohet ekonomia shqiptare në tërësi.

“Sektori bankar i Shqipërisë po përjeton një konsolidim thelbësor”, thuhet në raportin më të fundit të Moody`s të analizës vjetore të ekonomisë shqiptare.

Pjesë e strategjisë së konsolidimit theksohet edhe plani i shprehur tashmë i disa bankave për t`u larguar nga tregu vendas.

Moody`s vë theksin edhe te fakti se, duke pasur parasysh masën e tregut bankar të vendit, potenciali i hyrjes në këtë treg i një kompanie që nuk vjen nga ky sektor, pra pa eksperiencë, do të përbënte një burim rreziku.

Në raport nënvizohet dhe numri i lartë  i kredive me probleme, por edhe përmirësimi i cilësisë së aseteve, si pasojë e përmirësimit të kushteve ekonomike, ristrukturimit të kredive dhe fshirjes nga bilancet e bankave të kredive jo performuese.

Në tërësinë e tij, sistemi bankar vlerësohet si i mirëkapitalizuar dhe likuidit, ndërkohë që rritja e ngadaltë e kreditimit bie në sy.

Roel Korkuti/SCAN

Kreditë me probleme të sistemit bankar jashtë vendit janë rritur në gjysmën e parë të këtij viti. Sipas Bankës së Shqipërisë, në fund të qershorit raporti i kredive me probleme për portofolin e jo rezidentëve ka arritur në 5.6%, nga 3.9% që ishte në fund të vitit të kaluar.

Megjithëse ky raport ngelet më i ulët krahasuar me kredinë për rezidentët në Shqipëri, tendenca e kredive me probleme është e kundërt. Ndërsa raporti i kredive me probleme për rezidentët është në rënie, ai për jo rezidentët është në rritje. Kjo tendencë duket se ka ndikuar edhe qasjen e bankave, që e kanë frenuar kreditimin në këtë segment të tregut.

Në fund të gjashtëmujorit të parë, kredia për jo rezidentët ra me 11% krahasuar me të njëjtën periudhë të vitit të kaluar. Rritja e kredive me probleme për jo rezidentët mund të jetë pjesërisht pjesë e një cikli normal.

Kredia për jorezidentët ka njohur rritje gjatë katër viteve të fundit dhe përfaqëson një zhvillim relativisht të ri për sistemin bankar. Pjesërisht, ajo lidhet me zgjerimin e shpejtë të filialit të Bankës Kombëtare Tregtare në Kosovë.

Duke qenë kredi më e re në kohë, është e kuptueshme që edhe përkeqësimi i cilësisë të ndodhë më me vonesë, në raport me kredinë për rezidentët, që në vitet e fundit është spastruar ndjeshëm, përmes fshirjeve dhe formave të tjera.

Kredia për joreziedentët është kryesisht e përqendruara në pak banka të mëdha, që, gjatë viteve të fundit kanë kërkuar alternativa financimi në vendet e rajonit, duke pasur parasysh edhe kërkesën e dobët dhe problemet specifike të kreditimit të biznesit në Shqipëri.

Ersuin Shehu/SCAN

SCAN

Ndërsa qeveria po punon për paketën fiskale të vitit 2019 dhe në fund të muajit do të dalë me një draft final, një nga taksat që pritet të preken është ajo mbi dividentin, për të cilën aktualisht janë menduar dy variante, ulje në 8 ose në 10 për qind.

Po cili është propozimi i bizneseve?

Në një intervistë për TV SCAN, Kryetarja e Bashkimit të Dhomave të Tregtisë, Ines Muçostepa, shprehet se sipërmarrja është rakorduar dhe kërkon që tatimi mbi dividentin të ulet në 9 për qind.

Nga ana tjetër, bizneset amerikane kërkojnë që qeveria të mendojë edhe zerimin e kësaj takse, për ti dhënë mundësi sipërmarrjeve që të rrisin investimet dhe të hapin më shumë vende pune.

Aktualisht, norma e tatimit mbi dividentin është 15 për qind. Tatimi mbi dividentin është rritur po nga qeveria “Rama” në vitin 2014 nga 10 në 15 për qind, ndërsa aktualisht por mendohet një ulje nën këtë prag edhe si një formë “kompensimi’ për sipërmarrjet.

Dividenti është fitimi që një korporatë u shpërndan aksionerëve të saj.

Ka ndodhur që shitja e kompanive shumë të rëndësishme në Shqipëri të ketë dështuar për shkak të bilanceve të dyta dhe besueshmërisë së ulët të pasqyrave financiare.

Drejtuesi vendor i Deloitte për Shqipërinë, Maksim Caslli, dha të mërkurën një shembull konkret të rëndësisë së një raportimi financiar transparent në tërheqjen e investitorëve dhe zhvillimeve ekonomike.

Për këtë qëllim, Ministria e Financave në bashkëpunim me partner ndërkombëtarë ka ndërmarrë një projekt për reformimin e raportimit financiar.

Drejtori i Departamentit të Mbikëqyrjes në Bankën e Shqipërisë, Deniz Deralla, evidentoi se edukimi për raportimin financiar duhet të thellohet edhe te përdoruesit dhe sidomos te institucionet mbikëqyrëse dhe ato tatimore.

Sipas tij, në shumë raste organet tatimore refuzojnë të njohin aplikimin e standardeve ndërkombëtare të raportimit financiar nga bankat.

Një anketim i kryer nga kompania Deloitte tregoi se, në perceptimin e ekspertëve, cilësia e raportimit financiar është përmirësuar, por lë ende për të dëshiruar, sidomos në aspekte që lidhen me transparencën mbi metodat e administrimit të rrezikut apo në marrëdhëniet e biznesit me palët e lidhura.

Shqipëria pritet që në dy -tre javët e ardhshme të fillojë turin e saj lobues për eurobondin 500 milionë euro. Këtë e ka konfirmuar zëvendësministri i Financave Erjon Luçi për Raiffeisen Bank International raportoi Intellnews. Konfirmimi për hapin e radhës për të dalë në tregjet e kapitalit vjen vetëm pak javë pas zgjedhjes së ekipit që do të udhëheqë procesin. Në fillim të gushtit Ministria e Financave bëri me dije se kishte zgjedhur Citi, Banka IMI dhe Societe Generale si skuadrën rregulluese të përbashkët të transaksionit.

Eurobondi me një vlerë 500 milionë euro synon që të rifinancojë borxhin e jashtëm të qeverisë si dhe të ulë presionin në tregun e brendshëm finaniar. Zyrtarët kanë konfirmuar gjithashtu se të paktën 200 milionë euro do të shkojnë për të blerë një pjesë domethenëse të borxhit ekzistues nga eurobondi parardhës.

Analistët e tregjeve vlerësojnë se kushtet aktulalë të Shqiëprisë për Eurobondin mbetet të favorshme e lidhur kjo ngushtë me vlerësimin aktual nga agjencitë e riskut. Interesi i eurobonit të parë 450 milionë euro që maturohet në 2020 shfaqet në 1.5 për qind me në situatë më të favorshme sesa në vitin 2015.

S&P vlerësoi Shqipërinë me notën në B +/ B të analizës së renditjes së borxhit sovran afatshkurtër dhe afatgjatë të Shqipërisë, me perspektivë të qëndrueshme.

Eurobondi i kësaj radhe pritet të emetohet diku në fund të vitit 2018. Kjo do të jetë hera e tretë që Shqipëria del në tregjet e kapitalit. Në vitin 2010 ajo emetoi eurobondin e parë me vlerë 300 milionë euro ndëkrohë që më pas në 2015 do të regjistrohej dalja e dytë kur u emetuan 450 milionë euro me në kupton prej 5.75.

Shqipëria është e fundit në Rajon që del në tregjet e kapitalit këtë vit, ndërkohë që më herët me sukses kanë përfunduar këtë proces Maqedonia, Mali i Zi dhe Republika Serbe e Bosnjës (njëra nga dy entitetet e Bosnjë-Hercegovinës, tjetra është Federata e Bosnjës). Të treja kanë siguruar eurobonde me vlera të konsiderueshme

Maqedonia në janar emetoi një Eurobond me vlerë 7 vjeçare ntë këtij viti dhe me një normë interesi prej 3 për qind.  Kjo është norma më e ulët me të cilin ky shtet që doli për herë të shtatë në tregje ka siguruar ndonjëherë borxhin. Më herët interesat janë luhatur mes 3.9 dhe 9.8 për qind.

I dyti në treg ishte Mali i Zi që në prill të këtij viti njoftoi daljen në tregjet e kapitalit për 500 milionë euro. Investitorët e interesuar për ketë Eurobond ofruan një total prej 1.48 miliardë euro pra rreth 3 herë më shumë se interesi i Malit të Zi. Në fund qeveria vendosi të blinte vetëm 362 milionë euro me një interes mestatar 3.37 për qind dhe për të cilat ripagesa nis në 2019, 2020 dhe 2021.

Republika Serbe e Bosnjës nga ana tjetër njoftoi se në qershor mbylli daljen e saj në tregjet e kapitalit ku emetoi një Eurobond me vlerë 168 milionë euro për një afat 5 vjeçar. Kuponi me të cilin u sigurrua ky borxh ishte 4.75 për qind.

Asetet e fondeve të investimit kanë rënë për të dytin tremujor radhazi. Sipas të dhënave nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, vlera e aseteve neto në fund të qershorit ishte 66.5 miliardë lekë, në rënie me 8.6% që nga fillimi i vitit. Tregu po pëson rënie jo vetëm në volume, por edhe në numër anëtarësh.

Në fund të qershorit, numri i anëtarëve ra në rreth 29 mijë, nga 31 mijë që ishte në fund të vitit të kaluar. Rënia e tregut i detyrohet një tendence reduktimi të përmasave të dy fondeve më të ëmdha, që menaxhohen nga Raiffeisen Invest.

Fondi në lekë, Raiffeisen Prestigj pësoi rënie të aseteve neto me 7.7%, ndërsa fondi në euro Raiffeisen Invest ra akoma më shumë me 15.6%. Përkundrazi, në rritje të ndjeshme është fondi i investimeve Credins Premium me 44% që nga fillimi i vitit, megjithëse kjo rritje ka ardhur nga një bazë e ulët.

Asetet e Credins Premium kanë kaluar pragun e 10 milionë eurove. Këtë vit ka nisur aktivitetin edhe fondi i investimeve Top Invest, por pjesa e tregut të fondit më të ri për momentin është e papërfillshme.

Pas një rritje të shpejtë në vitet e parë, fondet e investimit kanë hyrë në një fazë stanjacioni, të lidhur edhe me alternativat e kufizuara të investimit, të paktën për sa i takon mjeteve në lekë.

Këto fonde investojnë kryesisht në obligacione dhe bono të qeverisë shqiptare. Tregu ka nevojë për instrumente të reja dhe potencialet janë të mëdha, sidomos për obligacionet e korporatave, që prej vitesh emetohen me ofertë private.

Por, kufizimet rregullatore për momentin nuk i lejojnë fondet të investojnë në obligacionet e kompanive shqiptare.