Bursa Shqiptare e Titujve, ALSE, realizoi një volum tregtimi prej rreth 2.5 miliardë lekësh për vitin e kaluar. Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka publikuar të dhënat zyrtare të tregtimit gjatë vitit të kaluar, që dëshmuan një qëndrueshmëri të aktivitetit të Bursës, në vlera të përafërta me vitin 2018.

Në pjesën më të madhe, bëhet fjalë për veprime me obligacione të qeverisë shqiptare, që shoqëritë komisionere, anëtare të bursës, i kanë kryer për llogari të klientëve të tyre. Aktualisht, bursa ALSE ka katër anëtarë, nga të cilat tre janë banka të rëndësishme tregtare.

Bursa Shqiptare e Titujve nisi tregtimin në 22 shkurt 2018, me tregtimin e bonove dhe obligacioneve të qeverisë shqiptare. Që nga shkurti 2019, ALSE është ligjërisht e licencuar për të tregtuar edhe tituj të kompanive private. Megjithatë, për shkak të pengesave të natyrës burokratike dhe teknike, tregtimi i këtyre titujve nuk ka qenë ende i mundur.

Pritet që ALSE ta ofrojë këtë mundësi shumë shpejt gjatë vitit 2020. Tregu i titujve të kompanive private dhe sidomos i instrumenteve të borxhit paraqet potenciale në rritje gjatë viteve të fundit. Disa kompani të sektorit financiar po emetojnë rregullisht obligacione me ofertë private.

Dy prej shoqërive anëtare të Bursës, Credins Bank dhe ABi Bank, së fundmi kanë zgjeruar licencën e tyre të brokerimit, për të mundësuar edhe tregtimin e titujve të emetuar nga shoqëritë tregtare.

Ersuin Shehu/SCAN

Gjatë periudhës afatmesme 2020-2022 qeveria do të financojë 80 për qind të nevojave për borxh të ri nga tregu i brendshëm. Megjithatë, sipas Ministrisë së Financave financimi i brendshëm rezulton të jetë i kufizuar dhe rritja vjetore e tij përtej nivelit 20-25 miliard Lekë mund të ushtrojë presion rritës mbi normat e interesit.

Ministria e Financave planifikon se nëpërmjet titujve afatshkurtër kryesisht do të realizohet menaxhimi aktiv i nevojave për likuiditet dhe do të synohet përmirësimi i profilit vjetor të maturimeve. Ndërkohë, borxhi i ri, i destinuar për të mbuluar një pjesë të deficitit të përgjithshëm do të synohet të mbulohet nëpërmjet titujve afatgjatë.

Titujt afatgjatë planifikohen të emetohen me norma interesi fikse, gjithsesi duke mos përjashtuar edhe emetimin e titujve me norma interesi të ndryshueshme në periudhën afatmesme, në varësi të kushteve të tregut të brendshëm.

Në periudhën afatshkurtër (2019-2020) titujt shtetërorë planifikohen të emetohen kryesisht në monedhën vendase. Ndërkohë, në periudhën afatmesme dhe afatgjatë planifikohet të ketë emetime të titujve shtetërorë në valutë me qëllim sigurimin e valutës së nevojshme për të shërbyer detyrimet e borxhit në valutë. Madhësitë e këtyre emetimeve do të vlerësohen periudhë pas periudhe, duke konsideruar kushtet e tregut vendas në raport me tregjet e huaja dhe disponueshmërinë e financimeve të huaja nga burime shumëpalëshe dhe dypalëshe në formën e mbështetjes buxhetore.

Në periudhën afatmesme, huamarrja nëpërmjet burimeve të huaja në terma bruto do të plotësojë mesatarisht deri në 20% të nevojave të përgjithshme për hua të qeverisjes qendrore.

Planet e Ministrisë së Financave sugjerojnë se, instrumentet kryesore të huamarrjes së huaj do të jenë huatë nga kreditorët me natyrë shumëpalëshe dhe dypalëshe, të cilat do të financojnë projektet ekzistuese dhe projektet e reja zhvillimore, si edhe huatë në formën e mbështetjes buxhetore të akorduara nga institucionet financiare ndërkombëtare, të cilat do të synojnë mbështetjen e reformave të ndërmarra nga qeveria.

Gjithashtu, edhe financimi me Eurobond dhe/ose instrumente të tjera alternative nga burime private janë burime potenciale të financimit të huaj në periudhën afatmesme. Megjithatë, madhësia dhe karakteristika të tjera të këtyre instrumenteve do të përcaktohen vit pas viti në përputhje me nevojat për realizimin e objektivave.

Burimi: Revista Monitor

Credins Bank dhe Banka Amerikane e Investimeve (ABI Bank) janë licencuar zyrtarisht nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare (AMF) për të tregtuar edhe tituj të kompanive private. Me një vendim të datës 19 dhjetor, Bordi Drejtues i AMF ka miratuar zgjerimin e fushës së veprimtarisë së këtyre dy institucioneve për ushtrimin e veprimtarisë së tregtimit të titujve në “Bursën Shqiptare të Titujve ALSE” dhe në tregun me pakicë në Republikën e Shqipërisë.

Më parë, licenca e brokerimit kufizohej në tregtimin e letrave me vlerë të qeverisë. Me hapjen e rrugës për tregtimin e titujve të kompanive private në bursën ALSE, Credins dhe ABI janë licencuar edhe si broker për kompanitë që do të jenë të interesuara të tregtojnë obligacione apo aksione të tyre në bursë.

Pas marrjes së të gjitha licencave të nevojshme nga depozitari ALREG, në fund të vitit të kaluar, tashmë ligjërisht nuk ka më pengesa që shoqëritë tregtare shqiptare të hyjnë në bursë, qoftë për të rritur kapitalin përmes shitjes së aksioneve ose për të siguruar huamarrje nëpërmjet titujve të borxhit.

Hyrja e kompanive private në bursë do të shënonte një zhvillim historik, jo vetëm për tregun financiar, por për të gjithë ekonominë shqiptare. Në vitet e fundit, disa kompani, kryesisht institucione financiare, kanë aplikuar huamarrjen përmes obligacioneve me ofertë private.

Ndërkohë, ka ende shpresa që bursa të mund të marrë një shtysë nga kompanitë publike. Në vitin 2018, kryeministri Rama paralajmëroi hyrjen në bursë të Operatorit të Shpërndarjes së Energjisë Elektrike, por ky proces është i lidhur me ndarjen e këtij operatori në disa kompani të veçanta, që deri tani ka ecur me hapa të ngadaltë.

Burimi: Portali Paraja.net

Normat e interesit të instrumenteve të borxhit qeveritar e nisën në rënie edhe vitin 2020. Obligacionet me maturim 10 vjeçar, u emetuan në fillim të kësaj jave me një kupon prej 5.29%, në rënie nga niveli prej 5.53% i ankandit të fundit, në tetor të vitit të kaluar. Ministria e Financave siguroi pothuajse të plotë shumën e shpallur për financim, prej 4 miliardë lekësh.

Kërkesat për të blerë obligacione në ankand arritën në pothuajse 5.7 miliardë lekë, duke konfirmuar një interes të lartë të tregut për të investuar në titujt e qeverisë. Obligacionet 10 vjeçare, për shkak të maturitetit të gjatë, ofrojnë edhe kthime më të larta në raport me instrumentet e tjera të investimit financiar në monedhën vendase. Ato ngelen një investim shumë me interes për institucionet e orientuara te investimet afatgjata, si fondet e investimit dhe sidomos ato të pensioneve.

Ankandi i parë i këtij viti konfirmon pritshmëritë për norma të ulëta interesi edhe gjatë këtij viti. Tregu financiar paraqitet likuid, ndërsa sinjalet e Bankës së Shqipërisë janë për një vazhdim të politikës monetare lehtësuese, madje pa përjashtuar ulje të mëtejshme të normës bazë të interesit. Gjatë vitit të kaluar, inflacioni pësoi një rënie përtej parashikimeve të Bankës së Shqipërisë, pranë nivelit mesatar 1.4%. Në këto kushte, rritja e normave të interesit, që mund të fillonte që nga mesi i këtij viti, pritet të jetë më e largët. Pasojat në ekonomi nga tërmeti i nëntorit mund të jenë gjithashtu faktor që do të diktojë ruajtjen e një çmimi të lirë të parasë nga Banka Qendrore.

SCAN

18 Dhjetor 2019 – Bursa e Zagrebit blen 5.3% të aksioneve të Bursës së Maqedonisë në një transaksion të raportuar nga kjo e fundit.

Kjo është blerja e dytë e aksioneve të një burse rajonale nga Bursa e Zagrebit, pas blerjes së 100% të aksioneve të Bursës së Lubljanës gjatë vitit 2015 nga Bursa e Vienës.

Bursa e Zagrebit ka bashkëpunuar për shumë vite në mënyrë të sukseshme me Bursën e Maqedonisë duke shkëmbyer njohuri (know – how), ide dhe ekspertizë që nga viti 2014, kur bursa rajonale SEE Link u themelua së bashku me Bursën e Bullgarisë. Të tre Bursat themeluese ndanin pronësi të barabartë ne SEE Link. Bashkëpunimi u intensifikua më herët këtë vit, kur Bursa e Maqedonisë nënshkroi një marrveshje ekskluzive bashkëpunimi me kompaninë Kroate, Funderbeam South East Europe (SEE), në të cilën Bursa e Zagrebit zotëron 20% të pronësisë, dhe është pjesë e Estonia Funderbeam Group, të cilët operojnë si një platformë financimi start – up pë ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (SMEs). Partneriteti me Bursën e Maqedonisë është bërë kryesisht për qëllime edukative dhe për të promovuar kompanitë vendase me mundësinë për të rritur kapital nëpërmjet një platforme inovative me qëllimin e zhvillimit të mëtejshëm të biznesit deri në maturimin e tyre në mënyrë që të arrijnë fazën për të qënë potencial për t’u listuar në Bursën e Maqedonisë.

“Ndërlidhja e tregjeve të kapitalit është një rrugë logjike jo vetëm në rang rajonal por edhe global ndërsa tregjet – veçanërisht të voglat – kanë nevojë për transparencë më të madhe dhe invesitorët janë në kërkim të shërbimeve më ekonomike dhe eficiente. Eksperienca që ne morëm nga blerja e Bursës së Ljubljanës ishtë mjaft pozitive, dhe besojmë se një pjesë e saj do të implementohet në mënyrë të suksesshme në rolin tonë si aksioner në minorancë në Bursën e Maqedonisë. Nëpërmjet eksperiencës sonë në Kroaci dhe Slloveni ne jemi të vetëdijshëm që secila nga ekonomitë rajonale ka nevojë për një treg vendas kapitali më të fortë dhe në këtë drejtim ne do të ndihmojmë në rritjen e rolit të Bursës së Maqedonisë në ekonominë vendase. Ne besojmë se Bursa e Maqedonisë ka dukshëm mundësi për rritjen dhe zgjerimin e gamës së produkteve që ofron dhe synojmë të jemi pjesë aktive në këtë zhvillim, veçanërisht përsa i përket përputhshmërisë së legjislacionit Maqedonas me atë Europian, në të cilën ne kemi mjaftueshëm eksperiencë” – u shpreh Ivana Gazic, Presidente e Bordit Drejtues të Bursës së Zagrebit.

 


Kompania ALREG është licencuar nga Banka e Shqipërisë si operator i sistemit për shlyerjen e titujve. Ky licencim i hap përfundimisht rrugën listimit të kompanive private në Bursën Shqiptare të Titujve, ALSE. Regjistri është një hallkë e domosodshme për funksionimin e tregut të titujve, sepse aty administrohen të dhënat dhe të drejtat e pronësisë mbi to.

ALREG ishte licencuar si regjistër titujsh nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare në muajin janar të këtij vitit. Por, për të kryer plotësisht funksionin e vet në shërbim të tregtimit të titujve, nevojitej edhe një licencë nga banka qendrore për të vepruar si operator pagesash. Përmes këtij funksioni, ALREG do të kryejë në mënyrë të njëkohshme transferimin e të drejtës së pronësisë mbi titujt e tregtuar dhe kryerjen e pagesës nga blerësi për te shitësi.

Bursa Shqiptare e Titujve ALSE, nisi aktivitetin në shkurt të vitit të kaluar, me tregtimin e bonove dhe obligacioneve të qeverisë shqiptare. Që nga shkurti i këtij viti, ajo është ligjërisht e licencuar edhe për të tregtuar titujt e kompanive private.

Licencimi i plotë i ALREG mundëson tashmë që Bursa të mund të kryejë edhe në praktikë një tregtim të tillë.

Vitet e fundit, potencialet për zhvillimin e bursës në Shqipëri janë në rritje. Disa kompani, kryesisht brenda sektorit financiar, kanë aplikuar me sukses emetimin e obligacioneve me ofertë private. Hapja e Bursës do të mundësojë që obligacionet, por eventualisht edhe aksionet e reja të shoqërive tregtare, të emetohen edhe me ofertë publike. Oferta publike do të mundësojë kuotimin e një çmimi më të drejtë emetimi dhe tregtimin e vazhdueshëm dytësor të këtyre titujve.

Bursa do t’iu mundësojë gjithashtu bizneseve rritjen e kapitalit përmes emetimit të aksioneve të reja. Për publikun e gjerë, titujt e kompanive private krijojnë alternativa të reja dhe kthime më të larta nga investimi.

Burimi: Portali PARAJA.NET

Dhoma Amerikane, në bashkëpunim me Bankën Botërore, i kanë ofruar audiencës së profesionistëve të fushës së financave workshopin me temën “Roli që kapitalet private kanë në investimet për bizneset në Ballkanin Perëndimor, si dhe mënyrat se si Ndërmarrjet e Vogla e të Mesme mund të përfitojnë nga këto forma të reja financimi”.

Bizneset në Shqipëri, por dhe në Rajonin Perëndimor, vazhdojnë të mbështeten në forma tradicionale të financimit duke aksesuar fonde nëpërmjet sistemit bankar, linjave të kredive dhe huave të tjera financiare. Burimet alternative të kapitalit nuk ekzistojnë dhe tregu privat i kapitalit është në një fazë të hershme zhvillimi, jo vetëm në Shqipëri por edhe në rajon.

Kjo ndodh në një kohë kur 95% e bizneseve në Shqipëri janë Sipërmarrje të Vogla dhe të Mesme dhe shtylla e ekonomisë shqiptare. Ata përfaqësojnë 83% të punësimit, 75% të Prodhimit të Brendshëm Bruto, por përfitojnë vetëm 28% të financimit.
Për t’i dhënë këshillën e duhur kësaj kategorie biznesi se si të përfitojë nga kapitalet në këtë treg privat në zhvillim, seminari ka përfshirë module që shpjegojnë funksionimin e këtij tregu dhe aktorët e tij, mënyrën se si hartohet dhe realizohet marrëveshja mes investitorit dhe sipërmarrësit dhe përfitimet e të dy palëve.

Nëse sipërmarrësit investojnë paratë e tyre në tregun e kapitalit, ata mund të kenë një normë më të lartë fitimi dhe mund të bëhen aksionerë të kompanive të ndryshme, ashtu sikurse mund të përfshihen në dhënie huamarrjeje ndaj bizneseve apo edhe qeverisë.
Nga ana tjetër, bizneset që kanë nevojë për likuiditete, mund ti drejtohen këtij tregu privat kapitalesh duke lehtësuar buxhetet e tyre nga interesat e larta te kredive apo kolateralet e nevojshme.

Kjo marrëveshje dhe gjithë informacioni që i jep jetë një tregu të ri dhe në zhvillim të kapitaleve, ka qenë në fokus të seminarit të drejtuar nga eksperti ndërkombëtar në fushën e investimeve me kapital privat, z. Gavin Ryan, dhe njëkohësisht këshilltar special i Bankës Botërore dhe BERZH.
Pjesë e Workshop-it janë bërë dhe aktorët të këtij tregu dhe emra të njohur të biznesit si Elvin Guri, CEO tek Empower Capital Fund; Enio Jaco, Drejtor Ekzekutiv i CBS -së dhe Presidenti AmCham Albania, ekspertë ndërkombëtarë të tregut të kapitaleve si Michael Gold, Drejtor i Përgjithshëm tek Crimson Capital dhe Elga Ballta nga Banka Europiane për Rindërtim dhe Zhvillim.

“Gati për sigurimin e financimeve me kapital”- kjo temë e panelit ka ndihmuar në zhvillimin e një diskutimi mes të ftuarve kryesorë dhe pjesëmarrësve në workshop.
Koha e donacioneve po mbaron dhe bizneset e reja apo ato ekzistuese duhet të pajisen me njohuri për të naviguar në tregun e kapitaleve dhe për të gjetur jo thjesht financues por partnerë në biznesin dhe ideve e tyre novatore.
Roli i këshilltarëve në fushën e financimit po merr rëndësi të veçantë, dhe për këtë ka folur z. Jaco, President i AmCham Albania, duke shpjeguar rolin që po ndërmerr AmCham në përmirësimin e punës midis partnerëve të ndryshëm që përmirësojnë kornizën e investimeve dhe mjedisin, që është e rëndësishme për bizneset dhe investimet e kapitalit privat.

Dhoma Amerikane ka nisur së fundmi një nismë, e cila synon përmirësimin e modelit të investimeve në Shqipëri. Z. Jaço tha se një nga elementet kryesore të kësaj nisme është rritja e konkurrueshmërisë, e cila lidhet fort me aksesin në kapitale.

“Ajo që i duhet ekonomisë janë alternativat e reja të financimit që mundësojnë kapitale private. Nëse krahasojmë Shqipërinë me vende të tjera të rajonit, shohim se jemi hapa prapa, në gjetjen e mënyrave të reja të financimit. Dhe një nga alternativat më të mira janë financimet me kapital privat!
Në gjithë hendekun e aksesit të këtyre financimeve ka një oportunitet të jashtëzakonshëm për gjithë profesionistët shqiptarë, që ta shohin dhe konsiderojnë tregun e kapitaleve private si një mundësi reale për tregun dhe ekonominë” – u shpreh z.Jaço.

Në lidhje me veçoritë që ka tregu privat i kapitaleve, z. Elvin Guri ka folur mbi përgatitjen që duhet të kenë SME-të në Shqipëri për të marrë përsipër përgjegjësitë që sjell kjo formë e financimit që mbi gjithçka kërkon të ndërtohet besimi dhe partneriteti.

“Kapitali privat ka shumë të mira pasi mundëson rritjen, por vjen me kosto. Ai limiton pavarësinë. NMVM-të duhet të kuptojnë se marrëdhënia e besimit nuk vjen brenda ditës. Besimi duhet fituar. Vetëm nënshkrimi i marrëveshjes nuk mjafton për ortakëri te suksesshme dhe është një proces që kërkon transparencë” – tha z. Guri.

Seminari 1-ditor nxiti interaktivitet mes të pranishmëve, të cilët shprehën interesin për trajnime të tjera në këtë fushë. Banka Botërore dhe AmCham ranë dakord të eksplorojnë nisma të tjera më të avancuara në të ardhmen për trajnimin profesional të ekspertëve shqiptare me thithjen e kapitaleve private.

Revista MONITOR

Tregu dytësor i letrave me vlerë të qeverisë shqiptare po jep sinjale gjallërimi gjatë këtij viti. Të dhënat e Bankës së Shqipërisë, tregojnë se për tremujorin e parë të vitit vëllimi i transaksioneve në tregun sekondar për tremujorin e parë të vitit ishte rreth 4 miliardë lekë ose 40% më i lartë në krahasim me tremujorin e katërt të vitit 2018. Ndërkohë, numri i transaksioneve u rrit me 18% krahasuar me të njëjtën periudhë.

Një ndikim të konsiderueshëm në këtë rritje ka dhënë projekti i titujve referencë, i nisur nga Ministria e Financave gjatë vitit të kaluar. Drejtori i Bursës Shqiptare të Titujve, ALSE, Artan Gjergji, thotë se ky projekt ka ndikuar ndjeshëm në rritjen e transaksioneve në tregun sekondar.

Statistikat e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare dhe bursës ALSE tregojnë njëkohësisht një rritje të ndjeshme gjatë këtij viti të veprimeve të personave juridikë në tregun sekondar të titujve.

Në pjesën më të madhe, këto transaksione i takojnë fondeve të investimeve dhe atyre të pensioneve. Sipas Gjergji, rritja e tregtimit të fondeve në tregun dytësor është një zhvillim shumë inkurajues, që dëshmon se këto institucione po e përmbushin më mirë funksionin e tyre.

Zhvillimi i tregut dytësor është një hap i domosdoshëm për t’i bërë instrumentet e borxhit qeveritar më likuide dhe për të përcaktuar një çmim më të drejtë për to.

Bursa ALSE po bëhet një segment gjithnjë e më i rëndësishëm në tregun sekondar të letrave me vlerë të qeverisë. Statistikat tregojnë se për nëntë muajt e parë të vitit, vlera e titujve të treguar ka arritur në 15.5 milionë euro.

SCAN

Kuvendi i Shqipërisë miratoi sot, më 12 shtator 2019, në seancë plenare, kandidatin për Kryetar të Bordit të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare.

Me shumicë votash, u miratua Z. Ervin Mete si Kryetar i Bordit të AMF-së, propozim i Komisionit Parlamentar për Ekonominë dhe Financat. Kryetari i Bordit është anëtar i jashtëm, jo ekzekutiv i Autoritetit.

Më parë, ky miratim ishte dhënë edhe nga Komisioni për Ekonominë dhe Financat i Kuvendit, i cili zhvilloi një seancë dëgjimore me kandidaturat për Kryetar të Bordit të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare.

Për më shumë informacione, kontaktoni amf@amf.gov.al

Burimi: Autoriteti Mbikëqyrjes Financiare

Sistemi bankar ka shënuar ndryshime të mëdha në 6-mujorin e parë të këtij viti. Fillimi i aktivitetit të bankave të konsoliduara ka riformatuar tregun. Nga 16 banka në 2018-n, në fund të qershorit, numri i tyre kishte zbritur në 13, ndërsa në gjysmën e dytë do të jenë aktive vetëm 12. Numri i punonjësve dhe degëve në rënie.

2018-a dhe gjysma e parë e këtij viti ishte një periudhë e rëndësishme për sistemin bankar, që kaloi një proces intensiv riformatimi. ABI Bank bleu në shkurt Bankën Kombëtare të Greqisë (NBG) dhe Intesa Sanpaolo finalizoi përthithjen e Veneto Bank. Në fund të 2018-s, numri i bankave u ul nga 16 në 14.

Në fillim të marsit të këtij viti, hungarezët e OTP Bank Nyrt, finalizuan blerjen e bankës me kapital francez, Societe Generale Albania sh.a. Union Bank finalizoi në qershor blerjen e Bankës Ndërkombëtare Tregtare-ICB (me kapital malajzian). Grupi shqiptar Balfin dhe Komercijalna Banka e Shkupit finalizuan blerjen e grekes Tirana Bank. Banka e Kreditit të Shqipërisë, me një peshë prej vetëm 0.1% të totalit të aktiveve, ka kërkuar këtë vit likuidim vullnetar dhe ka dalë nga tregu. Në këtë mënyrë, sistemi e mbylli 6- mujorin e parë me 13 banka (blerja e ICB nga Union Bank nuk është reflektuar ende në të dhënat e sistemit) dhe në gjysmën e dytë, pritet që të ketë 12.

Këto zhvillime kanë sjellë ndryshime në ndarjen e tregut të sistemit, sipas aktiveve, depozitave e kredive, në fund të 6-mujorit të parë 2018, në raport me të njëjtën periudhë të një viti më parë, sipas të dhënave nga Shoqata e Bankave.

-Banka Amerikane e Investimeve (ABI Bank) ka shënuar rritjen më të madhe të peshës së tregut sipas aktiveve, duke u zgjeruar me 2.1 pikë përqindje, për të arritur në 5% të totalit të aktiveve, si rrjedhojë e përthithjes së NBG (kjo e fundit kishte 2.5% të tregut në fund të 6-mujorit të parë 2018). Ky konsolidim e ka ngjitur ABI Bank në bankën e shtatë më të madhe në sistem, nga vendi i nëntë që ishte më parë.

-Intesa Sanpaolo, pas përthithjes së Veneto, e ka rritur peshën e tregut me 1.2 pikë përqindje, por ka mbetur në vend të katërt, me 12.1% të totalit.

-Banka Kombëtare Tregtare ka vijuar të konsolidojë vendin e parë, me 29.2% të aktiveve në fund të qershorit (+1.2%). Gjithsesi, Shoqata e Bankave vijon të raportojë të dhënat e BKT-së së bashku me degën e Kosovës, ndonëse që nga 1 janari ajo ka kaluar më vete.

-Raiffeisen Bank ka mbetur e dyta, por po vijon me shpejtësi të humbasë peshë në tregun bankar, duke zbritur në 14.9% të totalit. Në një vit, Raiffeisen ka shënuar rënien më të madhe me 1.4 pikë përqindje.

-Credins, në një rritje të shpejtë, po i afrohet me shpejtësi vendit të dytë. Në fund të qershorit, banka zotëronte 13.9% të totalit të aktiveve, duke u zgjeruar me 1 pikë përqindje.

-OTP mori menaxhimin e bankës në mars, pasi përfundoi blerjen nga Societe Generale dhe një grup sipërmarrësish shqiptarë. Pesha e tregut, sipas aktiveve, ka mbetur pothuajse e pandryshuar, në 5.8%, duke u renditur në të pestën më të madhe në vend.

-Tirana Bank, në proces të ndryshimit të pronësisë, ka ulur peshën e tregut me 0.5 pikë përqindjeje në 4.8%. Banka ka humbur një vend, duke kaluar në pozicionin e tetë, pas ngjitjes së ABI Bank.

-Union Bank ka rritur peshën e tregut nga 3.4% në qershor 2018, në 3.7% një vit më pas. Banka ka finalizuar tashmë përthithjen e ICB, duke e rritur më tej pozicionimin në 4.3%.

-ProCredit zbriti në 2.1% të tregut në fund të qershorit, me një rënie të lehtë në raport me një vit më parë.
-Banka e Parë e Investimeve (me kapital bullgar), pasi nuk arriti që të blejë NBG, ka filluar një zgjerim të shpejtë organik, duke rritur peshën me 0.5 pikë përqindje në një vit, për të arritur në 2.1% të totalit.

-Banka e Bashkuar e Shqipërisë vijon me një aktivitet modest, duke zënë vetëm 0.6% të totalit të aktiveve.

Më aktivet në kredidhënie

Ndonëse nuk po shfaq shumë interes për t’u zgjeruar në tregun shqiptar, duke ulur peshën e tregut sipas aseteve, Raiffeisen është treguar aktive në kredidhënie, duke ndikuar gati në gjysmën e rritjes së stokut të kredidhënies vitin e fundit. Pas Raiffeisen, më aktivja ishte Tirana Bank, duke ndikuar në 40% të zgjerimit të kredisë. Banka të tjera që kanë ndikuar në rritjen e kredidhënies ishin Intesa, Union, BKT, Credins, Fibank.

Rritet pesha e kapitalit shqiptar

Zgjerimi i Credins, Union Bank dhe blerja e Tirana Bank nga grupi Balfin kanë rritur ndjeshëm kapitalin shqiptar në sistemin bankar.
Në fund të qershorit 2019, bankat vendase zinin 23% të të gjithë aktiteve të sistemit, nga 16.2% në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Në të kundërt është ulur pesha e kapitalit perëndimor nga vendet e BE-së, si rrjedhojë e tkurrjes së Raiffeisen (austriake) e ProCredit (gjermane) dhe largimit të francezëve të Societe Generale dhe grekëve të Tirana Bank e NBG, si një strategji të tyren për të dalë nga i gjithë rajoni. E vetmja me rritje është Intesa Sanpaolo (me kapital italian). Pesha e bankave me kapital perëndimor zbriti ndjeshëm nga 43% e totalit të aktiveve në qershor 2018, në 29.2% në fund të tremujorit të dytë 2019.

Treguesit e përfitueshmërsë

Bankat kanë rezultate të ndryshme për indikatorët e përfitueshmërisë (kthyeshmëria nga kapitali dhe aktivet), që tregon se sa me eficiencë po i përdor banka fondet e vetë.

Pas ndryshimit të pronësisë, OTP Bank ka përmirësuar ndjeshëm treguesit e përfitueshmërisë. OTP raportoi në tremujorin e dytë nivelin më të lartë të kthyeshmërisë nga kapitali (ROE-raporti i fitimit tremujor me kapitalin) prej 24.4%, sipas të dhënave nga Shoqata e Bankave, shumë më i lartë sesa mesatarja e sistemit. Në vend të dytë është Raiffeisen, që e ka këtë tregues 20.4% dhe më pas Union Bank, me 16.4%. Raiffeisen është e para për kthyeshmërinë nga aktivet (ROA-raporti i fitimit neto me aktive), prej 2.6%, e ndjekur nga OTP me 2.2% dhe Union Bank me 1.4%).

Numri i punonjësve bie me 3%

Riformatimi i sistemit bankar ka dhënë efekt dhe në numrin e punonjësve. Në fund të 6-mujorit të parë 2019, kishte gjithsej 6,688 të punësuar, me një rënie prej rreth 3%, ose 180 më pak, në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Ndikimin më të madh në këtë tkurrje e kanë dhënë konsolidimi i Intesa me Veneto dhe i ABI Bank me Bankën Kombëtare të Greqisë, si dhe vijimi i reduktimit të stafit nga ProCredit, teksa kjo e fundit po kalon drejt një banke dixhitale.

ABI Bank e ka rritur me 155 numrin e punonjësve (në 399 gjithsej), ndërkohë që para shitjes, NBG kishte 273 të punësuar. Intesa Sanpaolo Bank e shtoi stafin me 53 punonjës (643 gjithsej), teksa Veneto, në fund të qershorit 2018, kishte gjithsej 103 të punësuar. ProCredit, brenda një viti, e ka shkurtuar personelin edhe me 54 punonjës. Banka pothuajse e ka reduktuar kontaktin direkt me klientët, si rrjedhojë e futjes së teknologjisë.

Në të kundërt, banka të tjera kanë qenë aktive në zgjerimin e stafit. FIBank, një bankë në zgjerim, e ka zgjeruar personelin me 23%, duke punësuar 38 persona në harkun kohor të një viti. Credins ka marrë në punë 32 të rinj dhe OTP, pas ndryshimit të pronësisë, ka shtuar personelin me 14 punonjës.
Në krahasim me 2016-n, kur u arrit dhe rekordi i personelit, në sistemin bankar ka 262 punonjës më pak.

Oreksi i bankave nuk duket i lartë as në drejtim të zgjerimit. Në fund të qershorit, sistemi kishte 452 degë, ose 28 më pak se në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Në raport me fundin e 2016-s, janë mbyllur në total gati 50 degë. Gjatë procesit të konsolidimit, bankat kanë ruajtur vetëm një pjesë të degëve që i kanë vlerësuar si eficiente.

Nga 26 degë që kishte Banka Kombëtare e Greqisë, blerësi ABI Bank ka mbajtur vetëm 9. Intesa San Paolo ka shtuar vetëm 2 degë, nga 9 që kishte Veneto. ProCredit mbylli edhe dy degë gjatë periudhës qershor 2018-qershor 2019. Vetëm FIBanka ka hapur tre degë vitin e fundit, ndërsa tek të tjera, numri ka mbetur i pandryshuar.

Bankat po shohin me interes vetëm zonën e qendrës (kryesisht Tiranë – Durrës) dhe duket se kanë lënë mënjanë zonat e tjera, që kanë kërkesë të ulët për kredi dhe për më tepër, po zbrazen gradualisht, si rrjedhojë e migrimit të brendshëm ashtu dhe emigracionit jashtë vendit. Tirana dhe Durrësi janë qytetet e vetme, sipas INSTAT, që kanë shtesë neto pozitive të popullsisë.

Kredia për ekonominë i rikthehet rritjes, dominojnë individët

Kredia për ekonominë shënoi rritje në qershor, për të dytin muaj radhazi, e ndikuar nga rritja e huadhënies në lekë për korporatat jofinanciare (bizneset) dhe sidomos për individët. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, në fund të muajit qershor, stoku i huasë gjithsej, të dhënë në ekonomi, ishte 552 miliardë lekë, duke shënuar rritje prej 0.7% në krahasim me muajin e kaluar.

Me bazë vjetore, kredia për ekonominë është rritur me 4.2%, duke u gjallëruar në raport me vitin e kaluar. Huatë për korporatat në lekë u rritën me 1.1% në qershor në raport me muajin e mëparshëm, ndërsa ato në euro u tkurrën me 0.3%.

Pozitiv ishte dhe kreditimi për individët me bankat që po shënjestrojnë këtë segment, pasi ai ka rezultuar më korrekt në kthimin e kësteve. Huaja për individët u rrit me 1.1% në raport me majin, ku zgjerimi ishte si në lekë ashtu dhe në valutë.

Kredia për ekonominë ka qenë e dobët vitet e fundit. Në 2018-n, rritja vjetore ishte për herë të parë negative, por këtu ndikoi dhe efekti i kursit të këmbimit, si rrjedhojë e zhvlerësimit të euros, ashtu dhe fshirja e kredive, që kanë më shumë se tre vjet që nuk kthehen, nga bilancet e bankave.

Bankat raportuan në vrojtimin e aktivitetit kreditues të tremujorit të dytë se kushtet dhe termat e përgjithshëm mbi kreditë e reja, akorduar bizneseve, u shtrënguan disi nga një tremujor më parë. Edhe kërkesa për kredi e bizneseve u perceptua në rënie edhe në tremujorin e dytë të vitit 2019, kryesisht kreditë e marra me qëllim investimi, ndërkohë që për ato të përdorura në financimin e nevojave për likuiditet, kërkesa u perceptua më e lartë. Parë në prizmin e madhësisë së biznesit, rënia më e theksuar e kërkesës për kredi u vlerësua nga ana e bizneseve të mëdha.

Në të kundërt, bankat janë më të prira të financojnë individët dhe kanë lehtësuar standardet për këtë segment. Kërkesa e individëve për kredi u perceptua disi më e lartë në tremujorin e dytë të vitit. Kërkesa për kredi me qëllim blerje banesash u raportua pak më e lartë, ndërkohë që kërkesa për kredi konsumatore u raportua disi më e ulët

Së fundmi, Banka e Shqipërisë po harton një plan masash për të nxitur huadhënien në ekonomi. Ky plan është ende në fazë konsultimi me bankat dhe ai synon, ndër të tjera, rritjen e aksesit të bizneseve në institucione, si p.sh., në hipoteka, përmirësimin e masave për ekzekutimin e kolateralit, uljen e informalitetit në ekonomi, që nga ana e saj, do të ndikonte në rritjen e huasë në banka, rritjen e përdorimit të shërbimeve bankare, marrëveshjet e ndarjes së rrezikut mes bankave dhe institucioneve financiare apo qeverisë etj.

Euro, monedha e preferuar e kursimtarëve

Depozitat në muajin qershor shënuan rritje të lehtë, pas një rënieje prej tre muajsh radhazi. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, stoku i depozitave në fund të muajit qershor arriti në 994.4 miliardë lekë. Në krahasim me muajin e mëparshëm, kursimet e bizneseve dhe individëve u rritën fare lehtë me 0.03%. Me bazë vjetore (qershor 2019/qershor 2018), depozitat janë rritur me 2.1%, ku efektin e kanë dhënë tërësisht kursimet në valutë që u zgjeruan me rreth 4%, ndërsa në monedhën vendase, rritja është gati zero.

Në fund të muajit qershor, kursimet në valutë përbënin 53.8%% të totalit, nga 52.7% që ishin në të njëjtën periudhë të një viti më parë.
Që prej dhjetorit të vitit 2015, kur kursimet në valutë i kaluan për herë të parë ato në lekë, euro ka qenë një monedhë e preferuar për depozituesit.
Nga ana tjetër, rënia e interesave të depozitave në lekë bëri që monedha vendase të mos ishte e preferuar për kursimtarët.

Normat e interesit të depozitave në lekë kanë qenë në tendencë uljeje që nga fundi i 2011-s, si rrjedhojë e politikës lehtësuese monetare të Bankës së Shqipërisë, e cila, në përpjekje për të nxitur ekonominë, uli normën bazë 5.25% në 1% aktualisht. Sot, kthimi për investimin e kursimeve me afat maturimi 12-mujor është më pak se 1%. Ekspertët e bankave kanë pohuar se diferencat e ulëta të interesit mes depozitave në euro dhe lekë nuk kanë nxitur më individët që të konvertojnë kursimet e tyre në monedhën vendase, por preferojnë t’i mbajnë në valutë, pasi ajo perceptohet dhe si më e sigurt

.

Huatë me probleme ulen lehtë në qershor

Huatë që nuk kthehen në afat në banka shënuan rritje të lehtë në raport me muajin dhjetor të vitit 2018, por pësuan ulje në raport me muajin maj 2019. Sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, treguesi i kredive me probleme ra me 0.2% pikë përqindje nga muaji i kaluar, duke arritur në 11.2% të totalit të huasë që është dhënë nga bankat për bizneset, individët etj. Në dhjetor, ky tregues zbriti në 11.08%. Në vlerë absolute, kreditë e marra nga bizneset e individët, që janë më shumë se tre muaj vonesë në kthimin e kësteve, ishin 500 milionë euro.

Gjatë gjithë vitit 2018, sistemi bankar pa një rënie të nivelit të kredive me probleme. Në dhjetor të vitit 2018, 11.08% e totalit të huave ishin në vonesë më shumë sesa 3 muaj, nga 13.28% që ishin në dhjetor 2017. Banka e Shqipërisë vlerësoi se rënia e kredive me probleme, krahas përmirësimit të aktivitetit ekonomik, pasqyron edhe angazhimin e bankave në përmbushje të planit të masave për të ulur kreditë me probleme. Pritshmëritë e Bankës ishin që pastrimi i bilanceve të bankave nga kreditë me probleme dhe konsolidimi i sistemit bankar pritet të ndihmojnë në një rritje të qëndrueshme të kredisë në të ardhmen

Por, në 2019-n, kjo tendencë nuk po konstatohet, të paktën në katër muajt e parë të vitit, duke sinjalizuar për vështirësi në aktivitetin e bizneseve, të cilët mbajnë dhe peshën më të madhe të huave problematike. Një raport i fundit i bërë publik nga Iniciativa e Koordinimit të Bankës Europiane në Vjenë pohonte se pavarësisht uljes, Shqipëria ka nivelin më të lartë të kredive me probleme (NPL) të sektorit të saj bankar nga 17 vende në Europën Qendrore, Lindore dhe Juglindore (CESEE) gjatë 12 muajve deri në shtator 2018.

Pak kohë më parë, Banka e Shqipërisë miratoi një plan shpëtimi të pagëzuar si “Qasja e Tiranës”, për bizneset që kanë dështuar në shlyerjen e kredive në banka, me vlerë mbi 8 milionë euro. Plani i shpëtimit, tashmë në fuqi, do të nisë të aplikohet në muajin shtator për 9 korporata, nga grupi i të 35 kompanive që ishin problematike në kthimin e huave. Bizneset me kredi të keqe, vlera e së cilës i kalon 100 milionë lekët (rreth 8 milionë euro) në disa banka kanë mundësi të rinisin aktivitetin dhe të dalin nga gjendja e falimentit, të ndihmuara nga vetë bankat.

Rregullorja e pagëzuar me emrin “Qasja e Tiranës”, e ngjashme me “Modelin Podgorica”, synon të ristrukturojë të paktën 9 korporata të mëdha në vjeshtë, pjesë e 35 bizneseve të mëdha në vend që zotëronin 65% të kredisë me probleme në vitin 2015. “Qasja e Tiranës” u miratua së fundmi nga Këshilli i Mbikëqyrjes së Bankës së Shqipërisë dhe do të aplikohet në vijim për të gjitha bizneset që dështojnë të shlyejnë shumat e kredisë mbi 8 milionë euro.

Pas goditjes që bankat pësuan pas krizës ekonomike të vitit 2008 nga moskthimi i huave, të cilat kulmuan në 24,9% të totalit të kredisë së dhënë në shtator 2014, me vlerë mbi 1 miliard euro, institucionet ndërkombëtare financiare u angazhuan për të zgjidhur ngërçin që po mban peng kreditimin normal të ekonomisë sot e kësaj dite.

Fitimi i sistemit bankar ishte 10.5 miliardë lekë në 6-mujorin e parë të vitit, me një rënie prej 4.8% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë, sipas statistikave të Bankës së Shqipërisë, e cila i raporton të dhënat në bazë të standardeve lokale të kontabilitetit. Rënia e fitimeve erdhi si rrjedhojë e uljes së të ardhurave nga interesat dhe rritja e shpenzimeve për provigjionime, që në kahun tjetër janë amortizuar nga rritja e ndjeshme e të ardhurave, jo nga interesi.

Sipas të dhënave të publikuara nga Banka e Shqipërisë (BSH), të ardhurat neto nga interesi ranë me 7.6% në 20.5 miliardë lekë. Teksa bankat po veprojnë në një mjedis me norma të ulëta interesi, si rrjedhojë e politikës monetare lehtësuese të BSH-së, që ka ulur normën bazë të lekut në 1%, ndërsa dhe kthimi nga euro është minimal, kjo po reflektohet edhe në të ardhurat e tyre. Guvernatori i Bankës së Shqipërisë deklaroi në daljen e fundit publike se politika lehtësuese do të vijojë, madje ai paralajmëroi se mund të ketë një tjetër ulje për shkak të performancës së dobët të ekonomisë, që është rritur më pak sesa pritej në gjysmën e parë të vitit.

Në kahun tjetër, bankat iu gëzuan përmirësimit të të ardhurave jo nga interesi, të ndikuar nga fitimet nga instrumentet financiarë (kryesisht bono). Ky i fundit ishte pozitiv prej 443 milionë lekësh nga -6.5 miliardë lekë që ishte në janar-qershor 2018. Shpenzimet për provigjione ishin minimale, por gjithsesi në 6-mujorin e një viti më parë kishin qenë negative prej gati 7 miliardë lekësh.

Pavarësisht rënies së fitimeve, treguesit e performancës janë përmirësuar. Kthyeshmëria nga kapitali (ROE) u rrit nga 11% në 6-mujorin e parë 2018, në 14.7% në janar-qershor 2019. Kthyeshmëria nga aktivet (ROA) u rrit nga 1.2% në 1.6% për të njëjtën periudhë.

REVISTA MONITOR

Lëvizje te postimet