Sektori bankar shqiptar është i mirë-kapitalizuar, likuid dhe me fitueshmëri”-thotë Fondi Monetar Ndërkombëtar në raportin më të fundit për vendin tonë, duke shtuar se, pavarësisht këtyre pikave të forta duhen më shumë përpjekje për të përmirësuar elasticitetin.

Indikatorët e stabilitetit financiar janë përmirësuar, me normat mesatare të kapitalit dhe aseteve që kanë tejkaluar minimumet e rregullatorëve të vetë bankave”-thuhet më tej mes rreshtave. Likujditeti i sektorit bankar vlerësohet si shumë i lartë, por që vjen edhe si pasojë e dobësisë në kreditim.

FMN nënvizon edhe sfidat e sektorit bankar. Një ndër to është sfidë e re, pasi i referohet largimit të disa bankave europiane nga tregu vendas. Kjo gjë shton sfidat sa i përket supervizimit, thotë institucioni me bazë në Washington. FMN sqaron se, largimi ose plani për t`u larguar i tre bankave europiane nga Shqipëria në 2 vitet e fundit është rrjedhojë e strategjisë së tyre për t`u larguar nga rajoni i Europës jug-lindore dhe Ballkani.

Pronësia e bankave po kalon te vendasit si dhe te grupet jo-europiane, nënvizon institucioni.

FMN fokusohet edhe te bursa shqiptare. Zhvillimi i tregjeve të kapitalit do të forconte ndërmjetësimin financiar dhe mbështeste rritjen ekonomike të vendit.

Tregjet kapitale në Shqipëri po zgjerohen, por janë të limituara vetëm në tituj qeveritarë dhe për tregti të brendshme.

Roel Korkuti/SCAN

Volumi i tregut sekondar të letrave me vlerë të Qeverisë për vitin 2018 u dominua në masën 70.60% nga transaksionet në instrumente afatshkurtër (bono thesari) dhe pjesa tjetër prej 29.40% ishin instrumente afatgjatë (obligacione). Përsa i përket numrit të transaksioneve, 87.80% e të gjitha transaksioneve të tregut sekondar të letrave me vlerë të Qeverisë, i takojnë transaksioneve të kryera në bono thesari. 

Të dhënat statistikore të tregut me pakicë të letrave me vlerë të Qeverisë për vitin 2018 flasin për një dominim të transaksioneve “Blerje në tregun primar” dhe “Shlyerje e vlerës nominale në maturim” përkatësisht me 48.55% dhe 34.56% kundrejt volumit të përgjithshëm.

Pjesëmarrja në tregun sekondar të letrave me vlerë të Qeverisë për vitin 2018, dominohet nga investitorët individualë, të cilët kryejnë 98.85% të të gjitha transaksioneve në këtë treg.

Grafik: Letra me vlerë të Qeverisë për vitin 2018     

*

  1. Blerje në tregun primar
  2. Shitje nga portofoli i ndërmjetësit financiar
  3. Blerje para afatit të maturimit
  4. Vendosje e bonos si kolateral
  5. Shlyerje e vlerës nominale në maturim

Dy grupet e transaksioneve B dhe C

Transaksioni i llojit Shitje nga portofoli i ndërmjetësit financiar” gjatë vitit 2018, ka pasur një rritje prej 484 milionë lekë ose 10.32% krahasuar me vitin 2017. Ndërkohë edhe numri i transaksioneve është rritur në masën 0.68%. 

Transaksioni i llojit Blerje para afatit të maturimit” gjatë vitit 2018, ka pasur një rritje prej 694 milionë lekë ose 27.00% dhe gjithashtu, një rritje në numrin e transaksioneve në masën 0.10%, krahasuar me vitin 2017.

Vihet re një rritje në vlerë absolute e totalit të transaksioneve të llojit B dhe C të marra së bashku me rreth 1,177 milionë lekë, krahasuar me vitin 2017.

AMF

Pjesa më e madhe e borxhit të jashtëm të Shqipërisë është e përqendruar në tre monedha kryesore, euro, dollarë dhe yen.  53.9 % e borxhit shtetëror është borxhi i brendshëm ndërsa 46.1 % e tij është borxhi i jashtëm. E sa i përket borxhit të jashtëm, pjesa më e madhe e tij (29.9 % e totalit të borxhit) është e përqendruar në monedhën euro.  Ndërkohë, 10.8 përqind e borxhit në total është e përqendruar në dollarë, 1.8 përqind në yen japonez dhe 3.6 % në monedha të tjera.

“Portofoli i borxhit shtetëror në monedhë të huaj gjatë viteve të fundit ka pasur tendencë diversifikimi në drejtim të uljes së peshës së monedhës euro dhe rritjes së peshës së monedhave të tjera. Pavarësisht këtij zhvillimi, portofoli i borxhit të jashtëm vazhdon të jetë i përqendruar në mbi 60 % në monedhën euro duke e bërë atë të ndjeshëm ndaj luhatjeve të kësaj monedhe.

Megjithatë përqendrimi i lartë i borxhit në monedhën euro gjatë viteve të fundit nuk ka krijuar kosto shtesë për shkak të mbiçmimit të monedhës vendase dhe për shkak të lëvizjes së kursit të këmbimit euro/lek përgjithësisht në drejtim të kundërt me kursin usd/lek duke neutralizuar efektet e njeri tjetrit” shkruhet në strategjinë e menaxhimit të borxhit publik 2019-2021.

Strategjia parashikon se niveli i borxhit në valutë në raport me totalin e borxhit të qeverisjes qendrore gjatë periudhës afatmesme pritet të shoqërohet me një rritje të moderuar duke qendruar ndjeshëm nën kufirin strategjik prej 55 %.

SCAN

Qeveria ka miratuar Strategjinë Afatmesme të Menaxhimit të Borxhit për periudhën 2019-2021, e cila është botuar në Fletoren Zyrtare që synon reduktimin e kostove të borxhit në terma afatgjatë, përmes uljes së ekspozimit ndaj risqeve si dhe zhvillimin e tregut të titujve shtetërore.

Por në strategji është parashikuar që disa nga rreziqet kryesore që mund të kenë ndikim në borxhin publik janë risku i rifinancimit, për shkak të nivelit të lartë të titujve që rifinancohen në periudhë afatshkurtër; risku i normave të interesit për shkak të nivelit ende të lartë të borxhit afatshkurtër, risku nga kursi i këmbimit ku synohet ruajta e raportit të stokut të borxhit shtetëror në valutë në raport me totalin e borxhit shtetëror; risku i likujditetit dhe risku operacional.

Në strategji thuhet se nëse financat publike do të vijojnë të ndjekin rrugën e konsolidimit fiskal duke i dhënë mundësi vendit të mbajë ose përmirësojë vlerësimin e riskut të kreditit, ritmet e rritjes ekonomike do të përshpejtohen në 4.5 për qind në vitin 2021, kursi i këmbimit të monedhës vendase ndaj monedhës Euro mund të rikthehet gradualisht në nivelin 130 Eur/Lek, dhe niveli i borxhit të qeverisjes qendrore në raport me PBB do të vijojë të ndjekë trajektoren rënëse të nisur nga viti 2016 dhe në këto kushte ,parashikohet që të arrijë në nivelin 60 për qind në fund të periudhës afatmesme.

Ndërsa borxhi në valutë në raport me totalin e përgjithshëm pritet të shoqërohet me një rritje të moderuar, por duke qendruar nën kufirin strategjik prej 55 për qind. Referuar parashikimeve që normat e interesit gjatë tre viteve do të shoqërohen me rritje graduale, vlerësohet se kostot e borxhit shtetëror në vlerë abslolute gjithashtu do shoqërohen me rritje dhe mund të shkojnë deri në 45 mld lekë deri në fund të vitit 2021 , ndërsa në vlerë relative pritet të jenë të qëndrueshme duke mbajtur nën kontroll riskun fiskal dhe aftësinë paguese të qeverisë.

Elisabeta Dosku/SCAN

Kuvendi i Shqipërisë ka miratuar sot me votat e pozitës 5 anëtarë të rinj të Këshillit Mbikëqyrës të Bankës së Shqipërisë, duke i dhënë fund ngërçit dy mujor të mosfunksionimit të këtij Këshilli për shkak të mungesës së kuorumit.

Pesë anëtarët e rinj të përzgjedhur janë Ridvan Bode, Artan Hoxha, Suela Popa, Luljeta Minxhozi, Edlira Luçi. Nuk është votuar ende kandidatura e Arben Malajt, i cili nuk ishte i pranishëm në seancën dëgjimore në Komisonin e Ekonomisë pak ditë më parë për shkak se ishte jashtë vendit dhe nuk ka prezantuar platformën, si rrjedhojë nuk mund të bëhet ende votimi në Kuvend.

Në total, Këshilli Mbikëqyrës ka nëntë anëtarë, por vetëm gjashtë prej tyre u kishte mbaruar mandati. Tre anëtarët e tjerë janë Gent Sejko, që është aktualisht dhe guvernator i Bankës së Shqipërisë, Natasha Ahmetaj, që është zv/guvernatorja e dytë e Bankës së Shqipërisë dhe z.Tonin Kola.

Me këtë kompozim të ri, Këshilli Mbikëqyrës paraqitet i mirëformatuar dhe me rritje cilësore në drejtim të fushës fiskale. Ai ka në përbërje dy ish ministra financash që kanë shërbyer si të tillë në të dy kahet. Z.Bode ka shërbyer si ministër financash në periudhën 1996-1997 dhe nga shtatori 2005 deri në shtator 2013 gjatë kohës së qeverisjes së Partisë Demokratike. Z.Malaj ishte ministri i financave të socialistëve në periudhën 1997-1998 dhe 2003-2005.

Edhe në fushën bankare, anëtarët e Këshillit kanë përvojë të konsiderueshme. Guvernatori aktual u zgjodh dhjetor 2014 dhe erdhi pas një përvoje të gjatë në bankat e nivelit të dytë. Edhe Natasha Ahmetaj është e ardhur nga sistemi bankar. Përvojë në sistemin e pagesave ka edhe Suela Popa, e cila ka qenë drejtoreshë e Agjencisë së Zhvillimit Bujqësor dhe Rural, ose Agjencisë së Pagesave, që menaxhonte fondet e bujqësisë.

Nuk mungojnë në këtë Këshill as akademikët.  Edlira Luçi është pedagoge e njohur, shefe e departamentit te Financës tek Fakulteti i Ekonomisë, Universiteti i Tiranës. Artan Hoxha dhe Luljeta Minxhozi vijnë gjithashtu nga akademia, i pari në fushën juridike dhe e dyta në atë ekonomike.

I vetmi koment që do të mund të bënim në këtë rikompozim të Bordit të BSh, do të ishte mungesa e një emri të një ekonomisti të mirëfilltë me eksperiencë direkte në fusha të rëndësishme të fokusit të BSH si politika monetare, kontrolli i inflacionit apo edhe mbikëqyrja e kursit të këmbimit, por gjithësesi, gjykojmë se kemi të bëjmë me një rritje të nivelit përfaqësues në kompozimin e ri.

GAZETA MONITOR

Një plan strategjik për reformimin e sektorit të energjisë në Shqipëri ka përfshirë në brendësi të tij një seri iniciativash të rëndësishme duke nisur nga zgjidhja përfundimtare për borxhet tek listimi i kompanisë së shpërndarjes në bursë apo trajtimi që do të bëhet për shtresat vulnerabël. Plani i miratuar në mbledhjen e qeverisë vetëm pak ditë më parë përcakton qartësisht detyrimet që ka secili nga aktorët e tregut si përsa u përket kompanive publike ashtu edhe rregullatorit që në këtë rast është Enti Rregullator i Energjisë.

Listimi i OSHEE në bursë

Dokumenti i miratuar jep ndër të tjera detaje për atë që është folur shumë shpesh rreth listimit të OSHEE në bursë. Për të shkuar drejt kësaj duhet që fillimisht sipas qeverisë të bëhet ristrukturimi i plotë i shpërndarjes që ka nisur nga marsi 2018. Ndarja ligjore e OSHEE-së si dhe ndarja e plotë funksionale sipas dokumentit do të zbatohen sa më shpejt që të jetë e mundur, brenda periudhës së parë. Kjo do të përfshijë marrëveshjet përfundimtare dhe operacionale midis të gjitha kompanive të reja, duke përfshirë, por jo kufizuar në, ndarjen e aseteve, shpërndarjen e pagesave të prapambetura dhe borxhet mes kompanive të ardhshme.

“Do të përmbajë gjithashtu një strategji për ofertën publike, potencialisht që do të çonte në një privatizim të plotë të kompanisë furnizuese me një investitor strategjik që lehtësonte zbatimin e transformimit në një kompani biznesi private dhe konkurruese dhe një ofertë të pjesshme për publikun shqiptar për një pjesë minoritare të kompanisë DSO (operatori i sistemit të transmetimit), me Këshillin e Ministrave të Shqipërisë duke ruajtur kontrollin mbi biznesin e rregulluar” thuhet në plan.

Lidhur me vlerësimin e kompanive të reja dhe ndarjen e aseteve dokumenti i miratuar në qeveri nënvizon se procesi do të kryer nga një auditor i pavarur.

Borxhet që institucionet publike i kanë kompanive të energjisë

Institucionet publike në vetvete nuk kanë dalluar për një qasje të rregullt në pagesën e faqturave të energjisë. kjo ka bërë që borxhet që ato kanë kryesisht ndaj OSHEE të jenë të larta. Plani për reformimin e sektorit duket se ka parashikuar edhe një pikë lidhur me zgjidhjen e këtij ngërçi duke kërkuar të gjejë një zgjidhje për vendosjen në binarë të pagesave nga institucionet publike. Për këtë është krijuar edhe një grup pune i dedikuar.

“Grupi ndërministror i punës, i krijuar tashmë për këtë qëllim, do të finalizojë një marrëveshje që rregullon trajtimin e ardhshëm të të gjitha borxheve të pagueshme, ndërmjet kompanive shtetërore që lidhen me sektorin e energjisë elektrike, përfshirë subjektet publike me detyrime për energjinë elektrike.

Përveç marrëveshjes, do të hartohet dhe miratohet një plan veprimi i cili do të sigurojë angazhimin për pagesën e faturave të energjisë elektrike nga të gjitha subjektet publike, duke përfshirë ato buxhetore dhe jobuxhetore. Plani i veprimit duhet të përmbajë objektivat e pagesave të sektorit publik, si dhe të përcaktojë një procedurë zgjidhjeje të ngërçit/dështimit (fall-back procedure) kur subjektet e sektorit publik mund të demonstrojnë paaftësi (pamundësi) për të përmbushur objektivat e pagesës dhe ta raportojnë këtë te subjekti superior përkatës. Një strategji për përmirësimin e nivelit të pagesave nga subjektet publike duhet ta përmbyllë planin e veprimit” thuhet në plan.

GAZETA MONITOR 

Banka franceze “Societe Generale” deklaron se ka arritur marrëveshje për të shitur degën e saj në Serbi te banka hungareze OTP.  “Societe nuk zbuloi vlerën e transaksionit megjithatë është shprehur se shitja do të ketë një impakt negativ prej 108 milionë euro në fitimet e tremujorit të katërt” shkruan Reuters.

Në gusht, banka franceze arriti marrëveshjet për të shitur filialet e saj në Bullgari dhe në Shqipëri te kompania OTP.

Artikulli origjinal ketu

SCAN

Qendra Kombëtare e Biznesit bëri me dije së fundmi se ka realizuar projektin që synonte përmirësimin dhe modernizimin e sistemit elektronik të saj për depozitimin e pasqyrave financiare dhe publikimin e këtij informacioni nga bizneset. Projekti do të nisë zbatimin nga viti i ardhshëm financiar dhe synon të sjellë përmirësime në disa aspekte.

Së pari rritjen e mëtejshme të transparencës për veprimtarinë ekonomike dhe financiare të njësive ekonomike të regjistruara në regjistrin tregtar. Së dyti përpunimin dhe gjenerimin e raporteve për të dhënat e pasqyrave fianciare. Së treti implementimin e formatit të ri (sistem) për dorëzimin e pasqyrave financiare në QKB, nëpërmjet portalit qeveritar e-Albanian.

Së katërti formën e komunikimit elektronik që do të jetë në formatin (XML). Së pesti përcaktimin qartësisht të dokumenteve që duhet të hartohen nga njësitë ekonomike, në varësi të klasifikimit të tyre, gjatë procesit të raportimit financiar. Së gjashti detyrimin për ruajtjen e pasqyrave financiare të publikuara në regjistrin tregtar për të paktën 10 vite, në perputhje me Direktivën e BE.

Bizneset në vend sipas kuadrit ligjor janë të detyruar të depozitojnë pranë QKR pasqyrat e tyre financiare të vitit paraardhës brenda datës 31 korrik. Për bizneset që nuk respektojnë këtë afat ligji parashikon masa administrative si gjoba por duket se vlera e tyre nuk është mjaftueshëm motivuese për të nxitur publikimin e pasqyrave financiare nga bizneset. Një pjesë e tyre preferojnë të mos i publikojnë ato në QKR.

Projekti i njoftuar nga Qendra Kombëtare e Biznesit synon pikërisht zgjerimin e gamës së detajeve që dorëzohen pranë saj në funksion të transparencës si dhe përcaktimin më të mirë të dokumenteve që duhet të depozitojë çdo biznes sipas kategorisë ku klasifikohet. Ky projekt u realizua me Mbështetjen e Bankës Botërore ndërkohë që në aspektin financiar ka pasur mbështetjen e qeverisë zvicerane përmes SECO.

Banka e Shqipërisë ka gati projektligjin “Për shërbimet e pagesave”, i cili pritet të sjellë zhvillime pozitive në drejtim të reduktimit të kostove për dërgimin e parave nga emigrantët shqiptarë, mbrojtjen e konsumatorit  dhe zgjerimin e ofrimit të shërbimit nga bankat edhe në zonat rurale”. Detajet u prezantuan nga guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko gjatë një takimi të zhvilluar në kuadër të Memorandumit të Mirëkuptimit “Për remitancat”, të nënshkruar vitin e kaluar me Ministrinë e Ekonomisë dhe Financave  dhe Ministrinë e Shtetit për Diasporën.

Ola Mitre/SCAN

Fjala e plotë e Guvernatorit Sejko:

Është një kënaqësi e veçantë të hap takimin e sotëm, i cili vjen pas një viti intensiv bashkërendimi përpjekjesh midis institucioneve tona, me qëllim arritjen e objektivave të përbashkëta mbi remitancat, por dhe më gjerë, me Diasporën. Sot, një vit nga nënshkrimi i Marrëveshjes së Mirëkuptimit, kam kënaqësinë të përmend se materializimi i këtyre përpjekjeve është reflektuar në ndërmarrjen e një sërë angazhimesh dhe projektesh në zbatim të objektivave të synuar, të cilat do të prezantohen në vijim.

Rëndësia e remitancave në ekonominë shqiptare, në mirëqenien e familjeve dhe përgjithësisht në zhvillim, është theksuar në shumë komunikime të Bankës së Shqipërisë. Në këtë kuadër, gjatë vitit 2018, Banka e Shqipërisë ka angazhuar burimet e saj në zhvillime, të cilat synojnë krijimin e parakushteve të nevojshme për kanalizimin sa më efikas të këtyre të ardhurave në ekonominë shqiptare.

Duke iu referuar nismave ndërkombëtare në fushën e remitancave, evidentohet rëndësia e reduktimit të kostove dhe rritja e efikasitetit të shërbimeve për dërgesat, duke nënkuptuar nevojën për ndërhyrje në tregun e pagesave me vlerë të vogël, si në vendet dërguese të remitancave, ashtu dhe në ato pritëse.

Për këtë qëllim, Banka e Shqipërisë, sikurse kemi theksuar edhe në fillesat e këtij bashkëpunimi, është angazhuar në një sërë projektesh, të cilat synonin analizimin e tregut vendas me qëllim identifikimin dhe adresimin e nevojave për ndërhyrje. Projektet në fjalë janë asistuar nga Banka Botërore dhe financuar nga SECO, dhe këtu përfitoj nga rasti t’i falënderoj edhe një herë këto institucione për kontributin dhe mbështetjen e tyre.

Gjithashtu, Banka e Shqipërisë dhe Komiteti Kombëtar i Sistemeve të Pagesave kanë miratuar dhe vënë në zbatim tashmë strategjinë kombëtare për tregun e pagesave me vlerë të vogël. Strategjia në fjalë synon krijimin e një tregu bashkëkohor e gjithëpërfshirës të pagesave me vlerë të vogël, të mbështetur nga infrastruktura të sigurta dhe efikase, si dhe nga një gamë e gjerë instrumentesh dhe shërbimesh të pagesave, që përmbushin nevojat e përdoruesve të aftë financiarisht për të kryer pagesa në të gjithë vendin. Duke shtuar në objektivat e Bankës së Shqipërisë edhe përfshirjen financiare, kjo strategji ka përcaktuar objektiva sasiorë mjaft ambiciozë duke synuar kështu dyfishimin e popullsisë që zotëron një llogari bankare (nga 38% në vitin 2014, në 70% në vitin 2022) dhe rritjen e numrit të pagesave elektronike për frymë (nga 4.3 në vitin 2016, në 10 në vitin 2022).

Por, për arritjen e këtyre objektivave vjen natyrshëm edhe nevoja për një plan veprimi konkret e të detajuar, i cili kërkon mbështetjen e të gjithë aktorëve të përfshirë në tregun e pagesave, si dhe ndërhyrje në shumë aspekte, ku mund të përmend:

  • përmirësimin e kuadrit ligjor dhe rregullativ në zbatim;
  • zhvillimin dhe përmirësimin e infrastrukturave për shërbimet financiare;
  • zgjerimin e numrit dhe përdorimit të llogarive dhe shërbimeve të pagesave;
  • zgjerimin e pikave të aksesit të këtyre shërbimeve;
  • rritjen e edukimit, ndërgjegjësimit dhe përfshirjes financiare;
  • rritjen e volumeve të transaksioneve të procesuara nga sistemet e pagesave.

Pavarësisht faktit që strategjia është miratuar rishtazi në muajin qershor, hapa konkretë janë arritur në këtë drejtim ku mund të përmend hartimin e projektligjit “Për shërbimet e pagesave në Republikën e Shqipërisë”, i cili transpozon direktivën e rishikuar të Bashkimit Evropian “Për shërbimet e pagesave” (PSD2). Miratimi dhe zbatimi i këtij projektligji vlerësohet të ketë një ndikim të drejtpërdrejtë në nxitjen e konkurrencës dhe inovacionit në fushën e pagesave me vlerë të vogël, duke promovuar kështu efikasitetin dhe reduktimin e kostove që mbart përdorimi i tyre. Për më shumë, projektligji vlerësohet të rrisë transparencën në shërbimet e ofruara nga tregu dhe në krijimin e një kuadri të konsoliduar për mbrojtjen e konsumatorit, një përbërës ky mjaft i rëndësishëm për tregun tonë. Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, projektligji synon edhe zgjerimin e ofrimit të shërbimeve nga bankat në të gjithë territorin (përfshirë dhe zonat rurale).

Përtej përmirësimeve ligjore, hapa të rëndësishëm janë shënuar edhe në kuadër të edukimit financiar. Këtu dëshiroj të theksoj nismën e ndërmarrë në bashkëpunim me Bankën Botërore dhe të financuar nga SECO, për zbatimin e projektit Greenback 2 në qytetin e Beratit. Projekti konsiston në rritjen e përfshirjes dhe edukimit financiar të emigrantëve dhe familjeve të tyre, si dhe përdorimin e kanaleve sa më efikase në terma të kostove për dërgimin e fondeve.

Gjithashtu, me qëllim zgjerimin e njohurive të tregut në lidhje me remitancat, në muajin qershor, Banka e Shqipërisë ka publikuar botimin me titull “Remitancat: Një mbështetje për zhvillim”. Ky publikim, i gjithi i dedikuar remitancave, ofron një përqasje gjithëpërfshirëse të aspekteve të ndryshme të dërgesave në tregun vendas, ku mund të përmendim analizimin në nivel makro të remitancave dhe ndikimin e tyre në zhvillim, impaktin e këtyre dërgesave tek familjet, analizimin e infrastrukturës së tregut të remitancave në Shqipëri dhe nevojat për ndërhyrje, si dhe ofrimin e statistikave në lidhje me remitancat.

Një hap i rëndësishëm në kuadër të edukimit financiar është ndërmarrë edhe nga Shoqata Shqiptare e Bankave, e cila në muajin qershor ka nënshkruar me 8 organizata partnere, një memorandum bashkëpunimi për krijimin e Rrjetit Shqiptar për Edukimin Financiar dhe rritjen e bashkëpunimit e koordinimit ndërinstitucional në fushën e edukimit financiar.

Megjithatë, pavarësisht zhvillimeve që përmenda më parë, mbetet ende shumë për t’u bërë, dhe në këtë kuadër ftoj të gjithë të vijojmë përpjekjet me të njëjtin intensitet të treguar deri më tani për të modernizuar tregun vendas të pagesave.

Në periudhën afatmesme, Banka e Shqipërisë do të fokusojë përpjekjet në një sërë nismash, ku si më të rëndësishmet do të theksoja zhvillimet e mëtejshme ligjore dhe përmirësimet infrastrukturore.

Një hap i rëndësishëm në periudhën afatmesme konsiderohet hartimi i projektligjit “Për llogarinë e pagesave”. Projektligji në fjalë do të transpozojë Direktivën e Bashkimit Evropian “Për llogarinë e pagesave” dhe do të nxisë transparencën, duke krijuar një regjistër publik për të gjitha komisionet e aplikuara nga institucionet dhe në një mënyrë lehtësisht të krahasueshme.

Njëkohësisht, gjatë kësaj periudhe, Banka e Shqipërisë do të angazhohet në një sërë zhvillimesh infrastrukturore, të cilat mbështesin përfshirjen financiare, reduktojnë kostot e përdorimit të këtyre instrumenteve dhe vlerësohet të kenë ndikim edhe në tregun e remitancave, kryesisht nga pikëpamja e marrësve të dërgesave dhe përdorimit të tyre. Këtu mund të përmendim krijimin e një platforme kombëtare për procesimin e pagesave në kohë reale (instant payment dhe për procesimin e pagesave me kartë). Këto platforma krijojnë kushtet për zhvillimin e shërbimeve inovative dhe me kosto të ulëta, si dhe synojnë segmente të tregut, të cilat krijojnë volume të bollshme, duke targetuar pagesat e institucioneve shtetërore dhe pagesat që qytetari shqiptar i kryen në përditshmërinë e tij.

Së fundi, por jo më pak e rëndësishme, dëshiroj të falënderoj qeverinë shqiptare për rëndësinë e dhënë dhe mbështetjen e vazhdueshme, veçanërisht ministritë e saj, si Ministria e Diasporës dhe Ministria e Financave dhe Ekonomisë, me të cilat Banka e Shqipërisë ka pasur një bashkëpunim të frytshëm deri tani, duke shprehur besimin se do të vijojmë me të njëjtat ritme përpjekjet e përbashkëta për përfshirjen sa më të shpejtë e të gjerë në ekonominë e vendit, të këtij faktori mjaft të rëndësishëm.

FMN: Rritja ekonomike duhet të frenojë emigracionin, kujdes me PPP dhe detyrimet e prapambetura

Ekonomia e Shqipërisë ka prirje rritëse, por në të njëjtën kohë mbetet ende shumë për të bërë që ajo të jetë më e qëndrueshme, gjithëpërfshirëse dhe sidomos amortizuese për emigracionin, tha sot përfaqësuesi i misionit të FMN-së në vendin tonë në një konferencë të përbashkët për median bashkë me Ministrin e Financave. Ai tha se qeveria shqiptare duhet të zbatojë reforma strukturorë në mënyrë që të dekurajojë emigracionin e lartë. Reforma të tilla ai renditi, përmirësimin e klimës së biznesit, reformat në shtetin ligjor dhe luftën ndaj korrupsionit.

“Parashikojmë rritje ekonomike 4% këtë vit dhe 3.7% vitin e ardhshëm. Ndërsa në periudhë afatmesme shkalla e rritjes do të jetë 4% e mbështetur nga rritja e eksporteve dhe investimeve në infrastrukturë dhe turizmit” tha përfaqësuesi i Misionit të FMN-së.

Ai tha se rreziqet ndaj ekonomisë shqiptare vlerësohen në rënie. Shqipëria është ekspozuar nga rreziqet me vendet partnere në Europë, dobësitë e të cilave do të ndikonin negativisht në investimet e huaja, të ardhurat nga emigrantet dhe eksportet.

Ndërsa në rrafshin fiskal FMN sugjeroi se konsolidimi fiskal duhet përshpejtuar. “Nevojitet ulja e deficitit fiskal. Ne projektojmë se në mungesë të masave fiskale shtesë deficiti fiskal do të jetë jo më pak se 2% e PBB-së. Reduktimi i borxhit publik  do të jetë më i ngadaltë se pritjet tona” tha eksperti i Fondit.

Për të arritur 60 % të PBB-së, siç pretendojnë autoritet shqiptare, deri më 2021 duhen korrigjime të mëtejshme fiskale, sugjeroi eksperti i huaj, i cili la të kuptojë se nëse të ardhurat nuk rriten e shumë se ritmet aktuale dhe në rast se nuk ka rritje taksash ky objektiv që qeveria shqiptare i ka vënë vetes vështirë të realizohet.

Ai tha se, duke pasur parasysh mungesën e hapësirave fiskale autoritet duhet të anulojnë përjashtimet fiskale dhe të mos aplikojnë të reja.

Eksperti FMN tha se, rritja e shpejtë e PPP-ve kërkon përmirësime shtesë në të gjitha nivelet e qeverisjes, ndërsa kërkoi që rritja e detyrimeve të prapambetura duhet të trajtohet pa vonesë.

Reformat e planifikuara për ta bërë sektorin energjetik më të qëndrueshëm nga ana financiare duhet të vijojnë shtoi ai më tej.

FMN vlerësoi se, politika monetare u zbeh nga mungesa e politikave strukturore. Ulja e këtyre pengesave do të ndihmonte kreditimin. “Autoritet monetare kanë ndërhyrë në kursin e këmbimit, por ne i nxisim ato që më kohë këto ndërhyrje të zbehen”.

“Bankat nga vendet jo BE po rriten, ndaj Banka e Shqipërisë duhet të forcojë më tej rregulloret e mbikëqyrjes pasi ka ende disa elementë shqetësues. Kreditë më probleme duhet të ulen me tej dhe strategjia e deurozimit duhet të zbatohet” tha eksperti i FMN-së.

Ministri i Financave Arben Ahmetaj tha se qeveria shqiptare vitin tjetër parashikon rritje ekonomike më të lartë se FMN në nivelin 4.3 %, ose 0.6% më shumë se Fondi.

Ai tha se Investimet e huaja direkte do të jenë më shumë se 1 miliardë euro këtë vit, duke kaluar edhe pritjet fillestare.

Ministria rritja ekonomike dhe punësimi do të mbështeten nga një nivel i lartë të investimeve publike në 5% të PBB-së.

Deficiti buxhetor parashikohet 1.9 e PBB-së më 2019, ndërsa për të katërtin vit radhazi bilanci primar do të jetë pozitiv.

Borxhi publik pritet të bjerë në 64.9 % të PBB-së  më 2019 nga 66.9  që është aktualisht.

Ministri tha se vitin që vjen detyrimet e prapambetura do të jenë të papërfillshme.

Skema e investimeve me partneritet Publik Privat pa HEC-et nuk është më shumë se 8% e PBB-së dhe nuk do të kalojnë nivelin 5 % për qind te të ardhurave buxhetore vjetore.

 

Misioni i FMN-së – “Ulni më shumë borxhin, jo përjashtime nga taksat”

Misioni i Fondit Monetar Ndërkombëtar në Shqipëri edhe këtë herë foli me tone të buta për investimet në programin e partneritetit publik-privat. Shefi i misionit, Jan Kees Martijn, tha se PPP-të janë një instrument legjitim që qeveria mund ta përdorë dhe që ofron mundësi shtesë, por nënvizoi se shtimi i këtyre kontratave rrit rreziqet fiskale. Megjithatë, misioni i FMN-së kërkoi një ulje më të shpejtë të borxhit publik krahasuar me parashikimet e qeverisë në buxhetin e vitit të ardhshëm. Gjithashtu, FMN u shpreh edhe njëherë kundër përjashtimeve të reja nga tatimet, madje kërkoi edhe anulimin e përjashtimeve të miratuara më parë, sidomos në sektorin e turizmit.

Ministri i Financave, Arben Ahmetaj, mbrojti edhe njëherë programin e PPP-ve, duke u shprehur se qeveria po vepron me transparencë të plotë. Ai pranoi nga ana tjetër ekzistencën e shumave të mëdha të detyrimeve të prapambetura, por premtoi shlyerjen e tyre brenda vitit të ardhshëm.

Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, tha se bazat e zhvillimit të vendit janë solide, megjithatë theksoi nevojën e vazhdimit të reformave, për të garantuar një rritje të qëndrueshme afatgjatë.

Qeveria shqiptare parashikon një rritje ekonomike prej 4.3% për vitin e ardhshëm, ndërsa FMN ndalet në një projeksion prej 3.7%. Objektivi i qeverisë është një ulje e borxhit publik në 65.5% për vitin e ardhshëm. Por, nga ana tjetër, detyrimet e prapambetura në masën 1.5% të Prodhimit Kombëtar dhe shtimi i kontratave të PPP-ve shtojnë pikëpyetjet për kursin e konsolidimit fiskal.

 

Porositë e FMN-së për autoritetet shqiptare: Zhvilloni tregjet financiare, vijoni strategjinë e de-euroizimit

Në mbyllje të misionit të Fondit Monetar Ndërkombëtar në Shqipëri, përfaqësuesi i tij, Jean Kees Martijn , ka disa këshilla për qeverinë shqiptare për të nxitur rritjen ekonomike të vendit. Ndërsa shtoi se  ka ndjekur një trend rritës në vitet e fundit, udhëheqësi i misionit tha se mbetet ende shumë për të bërë në mënyrë që ajo të mbetet e qëndrueshme.

Ndërsa është ndalur te prioritet e autoriteteve shqiptare, sipas tij ata duhet të përfshijnë :

  • Zvogëlimin e kritereve nën standard
  • Mbështetjen e cilësisë së sistemit bankar
  • Zhvillimin e tregjeve financiare
  • Vijimin e strategjisë për deuroizimin

Ndëkrohë, shtoi më tej se nevojiten përpjekje të vendosura për ta përmirësuar klimën e biznesit që të nxitet një rritje më e shpejtë dhe më gjithëpërfshirëse si dhe integrim më i fortë rajon në mënyrë që të dobësohen shtysat për të emigruar. Në këtë kuadër prioritetet sipas tij përfshijnë:

  • Zbatimin me vendosmëri të reformës në sistemin gjyqësor
  • Forcimin e shtetit ligjor
  • Zbatimin e strategjisë anti-korrupsion

Ndërsa sa i takon borxhit publik, ai u shpreh:

“Në mungesë të masave shtesë do të jetë niveli i deficitit pranë 2% e PBB-së në 2018. Kjo do të rezultojë në trajektore rënëse të borxhit publik. Ndonëse me një reduktim më të ngadaltë nga se do të rekomandonim ne, presim një rënie të borxhit publik në 62.3% të PBB brenda vitit 2021. Për të arritur nivelin në 60% brenda 2021. Mendojmë se në këtë kuadër nevojiten korrigjime të tjera fiskale.”

SCAN MAGAZINE

Lëvizje te postimet