Shqip

Raporti i kredive me probleme në fund të vitit të kaluar zbriti në 11.1%. Ky është niveli më i ulët që nga dhjetori i vitit 2010.

Duke komentuar uljen e kredive me probleme, Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, tha të mërkurën se kjo është një dëshmi e përmirësimeve të ndjeshme të bëra nga sistemi bankar në vitet e fundit.

Guvernatori tha se, po të përjashtohet efekti i kursit të këmbimit dhe i fshirjes së kredive të humbura, portofoli i kredisë për sektorin privat do të rezultonte në rritje për vitin 2018.

Banka e Shqipërisë vlerëson se rritja e ekonomisë shqiptare u ngadalësua në tremujorin e fundit të vitit të kaluar, për shkak të rënies së prodhimit të energjisë elektrike. Megjithatë, ai tha se ky ngadalësim do të jetë i përkohshëm dhe u shpreh optimist se ekonomia shqiptare do të vazhdojë rritjen gjatë tre viteve të ardhshëm.

Në mbledhjen e të mërkurës, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë mbajti të pandryshuar normën bazë të interesit në nivelin 1%.

Guvernatori tha se politika monetare do të vijojë të mbetet stimuluese, por intensiteti i stimulit do të përshtatet me shpejtësinë dhe qëndrueshmërinë e përmirësimit të aktivitetit ekonomik.

Gjithashtu, Këshilli Mbikëqyrës miratoi paraprakisht shitjen e 88.95% të aksioneve të Tirana Bank te grupi Balfin dhe banka maqedonase Komercijalna Banka, por me kusht që shitësi të marrë miratimin nga Fondi Grek i Stabilitetit Financiar.

Ersuin Shehu/SCAN

Fjala e të Bankës së Shqipërisë Gent Sejko

Të nderuar përfaqësues të medias,

Sot, në mbledhjen e tij të datës 6 shkurt 2019, Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë mori në shqyrtim dhe miratoi Raportin Tremujor të Politikës Monetare.

***

Informacioni i ri ekonomik dhe monetar i marrë në analizë, sugjeron se ekonomia shqiptare vijon të ndjekë një trend pozitiv zhvillimi. Kërkesa agregate ka vijuar të rritet në gjysmën e dytë të vitit të shkuar, duke sjellë rritjen e prodhimit, zgjerimin e punësimit dhe përmirësimin e ekuilibrave kryesorë ekonomikë dhe financiarë të vendit.

Politika jonë monetare ka vijuar të japë një kontribut pozitiv, nëpërmjet gjenerimit të një ambienti financiar me norma të ulëta interesi, si dhe nëpërmjet frenimit të presioneve mbiçmuese mbi kursin e këmbimit.

Banka e Shqipërisë vlerëson se informacioni i ri ka qenë përgjithësisht në përputhje me pritjet tona.

Inflacioni shënoi një rënie të lehtë në tremujorin e fundit të vitit 2018. Norma mesatare e tij zbriti në 1.8% gjatë tremujorit të katërt, kundrejt vlerës 2.2% të shënuar në tremujorin paraardhës. Kjo rënie pasqyroi goditje të përkohshme të ofertës dhe përcjellje më të plotë në inflacion të efektit frenues që vjen nga mbiçmimi i kursit të këmbimit. Ky efekt do të vijojë të jetë i pranishëm edhe gjatë gjashtëmujorit të parë të vitit 2019, por ai pritet të shuhet në periudhën pasuese.

Banka e Shqipërisë vlerëson se presionet e brendshme inflacioniste, afatmesme dhe afatgjata, janë drejt forcimit, sikundër ilustrohet nga treguesi i inflacionit bazë. Me gjithë luhatjet, ky tregues shfaq një tendencë graduale konvergimi drejt ekuilibrit. Kjo ecuri diktohet nga përmirësimi i mëtejshëm i pozicionit ciklik të vendit, i pasqyruar si në tendencën rënëse të normës së papunësisë, ashtu dhe në përmirësimin e shkallës së shfrytëzimit të kapaciteteve.

Sipas të dhënave të INSTAT-it, ekonomia shqiptare u rrit me prej 4.45%, gjatë tremujorit të tretë të vitit të shkuar. Kjo rritje është ushqyer nga zgjerimi i mëtejshëm i konsumit privat, investimeve dhe eksporteve, si dhe nga rritja vjetore e prodhimit të energjisë elektrike. Ajo është pasqyruar në zgjerimin e aktivitetit në sektorët e industrisë, shërbimeve dhe ndërtimit. Të dhënat e disponuara sugjerojnë se ekonomia ka vijuar të rritet edhe në tremujorin e katërt, ndonëse me një ritëm më të ngadaltë se ai i tremujorëve paraardhës. Analizat tona sugjerojnë se ky ngadalësim pasqyron një kontribut më të ulët të prodhimit të energjisë elektrike dhe pritet të jetë i përkohshëm.

Projeksionet tona afatmesme nuk kanë pësuar ndryshime të ndjeshme. Trendet aktuale të zhvillimit ekonomik dhe faktorët ekonomikë e financiarë mbështetës të tyre, sugjerojnë se si ekonomia dhe presionet inflacioniste do të vijnë në rritje gjatë periudhës në vijim.

Ndonëse paqartësitë dhe rreziqet mbeten të pranishme, ambienti i huaj shfaqet përgjithësisht i favorshëm për rritjen ekonomike në vend. Kërkesa në rritje e ekonomisë botërore vijon të favorizojë rritjen e eksporteve shqiptare dhe kostot e financimit mbeten relativisht të ulëta.

Paralelisht me të, miksi i politikave të brendshme mbetet stimulues.

Si pasojë e kursit stimulues të politikës monetare, normat e interesit të depozitave, kredive dhe letrave me vlerë të qeverisë, mbeten në nivele të ulëta historike. Po ashtu, situata e likuiditetit në tregjet financiare ka ardhur në përmirësim dhe primet e rrezikut kanë ardhur në rënie. Kursi i këmbimit u shfaq i qëndrueshëm gjatë muajit janar, në sajë të një balancimi më të mirë të kërkesës dhe ofertës për valutë, si dhe të reagimit të Bankës së Shqipërisë. Së fundmi, sektori bankar vijon të karakterizohet nga nivele të mira likuiditeti, kapitali dhe përfitueshmërie, ndërkohë që bilancet e tij vijojnë të përmirësohen. Në veçanti, raporti i kredisë me probleme zbriti në 11.1% në fund të vitit 2018, duke ilustruar trendin e qëndrueshëm të progresit të bërë në këtë drejtim.

Në përgjigje të tyre, kredia për sektorin privat ka shfaqur shenja rigjallërimi, ndonëse stoku i raportuar në rënie i saj vijon të pasqyrojë efektin e pastrimit të bilanceve nga kreditë me probleme dhe atë të kursit të këmbimit. Duke përjashtuar këto dy efekte, kredia për sektorin privat shënoi një rritje vjetore prej 5.9%, në fund të vitit 2018. Rritja e kredisë vijon të jetë më e shpejtë në segmentin e kredisë në lekë dhe në atë të kredisë për konsum. Ndërkohë, kredia për biznese shfaqi një rritje të shpejtë në muajin dhjetor, pavarësisht politikave më konservatore të kreditimit të aplikuara nga bankat në këtë segment.

Politika fiskale ka vijuar të ndjekë një kurs konsolidues. Të dhënat fiskale sugjerojnë se deficiti buxhetor zbriti në 1.6% të PBB-së në fund të vitit 2018, duke qenë 0.4 pikë përqindjeje më i ulët se niveli i planifikuar. Në përputhje me të, edhe stimuli direkt fiskal në ekonomi ka qenë më i ulët se niveli i pritur. Nga ana tjetër, ulja e huamarrjes totale të sektorit publik, si dhe mbështetja në tregun e huaj për financimin e një pjese të madhe të saj gjatë vitit të shkuar, kanë rritur hapësirat për kreditimin e sektorit privat.

Në përputhje me këto trende, Banka e Shqipërisë vlerëson se ekonomia shqiptare do të vijojë të rritet gjatë tre viteve të ardhshme. Zgjerimi i kërkesës agregate do të sjellë rritje të mëtejshme të punësimit, duke krijuar premisa për rritje të pagave dhe të inflacionit të gjeneruar në vend. Paralelisht me të, frenimi i mbiçmimit të kursit të këmbimit do të reduktojë presionet dezinflacioniste të ardhura prej tij. Në përputhje me këtë skenar zhvillimesh, inflacioni pritet të kthehet në objektiv në gjysmën e dytë të vitit 2020.

Paralelisht me zhvillimet pozitive të pritura sipas skenarit bazë, Këshilli Mbikëqyrës konstaton se balanca e rreziqeve vijon të mbetet e shmangur në kahun e poshtë. Në veçanti, ambienti i jashtëm, ecuria e kursit të këmbimit dhe ritmi i rritjes së kreditimit, mund të shmangin inflacionin në kahun e poshtëm të pritjeve tona.

***

Duke gjykuar mbi këta faktorë, Këshilli Mbikëqyrës konstaton se kursi aktual stimulues i politikës monetare mbetet i përshtatshëm.

Në këto rrethana, ai vendosi:

•  të mbajë të pandryshuar normën bazë të interesit, në nivelin 1.0%;
•  të mbajë të pandryshuara normat e interesit të depozitës dhe kredisë njëditore, respektivisht në nivelet 0.1% dhe 1.9%.

Politika monetare do të vijojë të mbetet stimuluese edhe gjatë horizontit afatmesëm, ndonëse intensiteti i stimulit do të përshtatet me shpejtësinë dhe qëndrueshmërinë e përmirësimit të aktivitetit ekonomik.

Së fundi, Këshilli Mbikëqyrës gjen me vend të përsërisë thirrjen për vijimin e reformave strukturore, si instrumenti më i mirë për nxitjen e rritjes së qëndrueshme dhe afatgjatë të vendit.

Kuvendi ka hapur konkurrimin për kryetarin e Bordit të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare më datë 9 janar 2019 dhe sot Komisioni i Ekonomisë dhe Financave ka konkluduar me seancat dëgjimore me kandidatët. Sipas njoftimit të Komisionit të Ekonomisë kanë paraqitur interes 4 kandidatura dhe secili prej kandidatëve ka paraqitur platformën e tij para deputetëve.

Në diskutimin e tij kryetari i Bordit të AMF-së Pajtim Melani që rikandidon për këtë pozicion u shpreh se gjatë kësaj periudhe ka intensifikuar eksperiencën në mbikëqyrjen dhe rregullimin e tregjeve financiare nëpërmjet prezantimeve dhe diskutimeve të ndryshimeve ligjore në tregjet e rregulluara, rregulloreve të miratuara, pjesëmarrjes në konferenca kombëtare dhe ndërkombëtare të organizuara në Evropë nga IOPS, nga Komisioni Për Letrat me Vlerë dhe Bursën(SEC) i SHBA, Banka Botërore, etj.

Sipas tij, partnerët dhe organizmat ndërkombëtare kanë dhënë vlerësime pozitive për AMF-në gjatë viteve të fundit. FMN ka vlerësuar se “Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka bërë një progres rrënjësor lidhur me përmirësimin dhe adoptimin e kuadrit të ri rregullativ në lidhje me mbikëqyrjen e tregut të kapitaleve dhe fondeve, duke përmendur hartimin e rregulloreve të reja mbi administrimin e likuiditetit të fondeve të investimeve, transaksionet me palët e lidhura, etj.” Komisioni Evropian në raportet e progresit për vitin 2018 ka vlerësuar AMF në drejtim të funksionimit të plotë dhe eficent të Bordit duke theksuar se legjislacioni sekondar i miratuar nga AMF është në përputhje me direktivat Solvency I dhe II, ka progres me licencimin e Bursës së parë private e cila u bë efektive në shkurt 2018, ka filluar zbatimin strategjia për rritjen e besimit të konsumatorëve dhe investitorëve në tregjet e mbikëqyrura etj.

Tregjet financiare nën mbikëqyrjen e AMF kanë shënuar zhvillime pozitive me rritje mbi rritjen e ekonomisë në tërësi, me zgjerim të tregjeve financiare si në rastin e licencimit të shoqërisë “Bursa Shqiptare e Titujve ALSE” sh.a vetëm për veprimtarinë në titujt e Qeverisë të Republikës së Shqipërisë. Bursa ja ka arritur të kryejë transaksione për vitin 2018 në mbi 21 milionë euro në tregjet sekondare bonove dhe obligacioneve të thesarit dhe në një periudhë jo të largët shpresojmë të fillojë aktivitetin edhe në tregtimin e aksioneve dhe obligacioneve bashkiake dhe atyre të shoqërive private.

Të dhënat zyrtare tregojnë se në tregun e sigurimeve ritmi rritjes së primeve gjatë viteve 2015-2018 ka qenë në qenë në nivelin e 5-15 për qind ndërsa pagesa e dëmeve ka qenë me rritje 2.5 herë më të lartë.

AMF ka ndjekur një politikë të kujdesshme të mbikëqyrjes dhe rregullimit të Fondeve të Investimeve duke miratuar rregullore të përafruara me legjislacionin evropian kryesisht në drejtim të transparencës dhe menaxhimit të likuiditetit. Tregu i pensioneve private megjithëse ka patur një bazë të ulët në fillimet e veta, po rritet me shifra dyshifrore vit pas viti.

Objektivat kryesorë sipas tregjeve nën mbikëqyrje sipas z. Melani janë kryesisht:

1. Zhvillimi produkteve ekzistuese dhe të reja në tregun e sigurimeve dhe mbikëqyrjes me bazë risku me fokus mbrojtjen e të siguruarve, rritjen e dëmeve të paguara dhe plotësimi kuadrit rregullativ për zbatimin e sistemit “Bonus-Malus” dhe sigurimit të drejtpërdrejtë pas miratimit të ligjit të ri “Për sigurimet e detyrueshme motorike në sektorin e transportit.
2. Zhvillimit i tregut të kapitaleve nëpërmjet procesit të diskutimit të hapur me Komisionin e Ekonomisë, Bankën Botërore dhe FMN të paketës ligjore: a. P-ligjit “Për titujt” dhe p-ligjit “Për fondet e investimeve”, të draftuara nga ekspertët e projektit të BB në përputhje me direktivat e BE-së.
3. Pas licencimit të “Regjistri Shqiptar i Titujve ALREG” sh.a., dhe plotësimit të kuadrit rregullator për funksionimin e plotë të Bursës pritshmëritë janë që në vjeshtën e këtij viti të filloj tregtimi obligacioneve tregtare dhe duke parë ecurinë e zhvillimit të kërkesës dhe ofertës në treg vitin e ardhshëm(2020) Bursa të listoj për shitje-blerje aksionet e shoqërive tregtare dhe pse jo edhe obligacionet bashkiake si një instrument i rëndësishëm i zhvillimit të tregjeve financiare;
4. Zhvillimi kolonës II të pensioneve sipas praktikave më të mira dhe rekomandimeve të Bankës Botërore dhe së fundmi të misionit të FMN-së i cili thekson se kjo do të forconte sigurinë sociale, do te rriste kohezionin social dhe do të thellonte zhvillimin e tregut të kapitalit nëpërmjet instrumenteve financiarë.

REVISTA MONITOR

Elisabeta Dosku/SCAN