Shqip

Yield-et e Bonove të Thesarit shënuan një rritje të lehtë në ankandet e kësaj jave.

Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, Bonot me maturim 12-mujor u shitën me një yield mesatar të ponderuar prej 1.71%, nga 1.67% që kishte qenë ky tregues në ankandin e mëparshëm. Kërkesa për këto instrumente në tërësi rezultoi e lartë, për një shumë totale prej pak më shumë se 8 miliardë lekësh, ndërsa Ministria e Financave pranoi të shiste bono për 4.6 miliardë lekë, shumë kjo pak më e ulët se vlera e shpallur në ankand prej 5 miliardë lekësh.

Ndërkohë, Bonot me maturim tremujor u shitën me një yield mesatar të ponderuar prej 0.82%, nga 1% që kishte qenë i njëjti tregues në ankandin e fundit për të njëjtat instrumente. Ministria e Financave shiti rreth 850 milionë lekë Bono 3-mujore, përkundrejt një kërkese totale në vlerën e 1.2 miliardë lekëve. Edhe këto ankande konfirmuan se tregu shfaqet likuid dhe interesi për të investuar në instrumentet e borxhit qeveritar është në nivele të larta.

Rritja e lehtë e yield-eve për bonot 12 mujore, megjithatë, mund të interpretohet si një sinjal i parë se tregu po fillon të ndjekë orientimet e politikës monetare të dhëna nga Banka e Shqipërisë këtë muaj. Pas mbledhjes së datës 3 nëntor, Këshilli Mbikëqyrës vendosi ndryshimin e formës aktuale të ankandeve për marrëveshjet e riblerjes që nga fillimi i vitit të ardhshëm. Forma aktuale e ankandeve garanton injektimin e likuiditetit në sasi të pakufizuar dhe u adoptua në mars 2020, menjëherë pas fillimit të pandemisë. Gjithashtu, për herë të pare, Këshilli Mbikëqyrës në orientimin për tregjet paralajmëroi një tërheqje të stimulit monetar ose rritje të normave të interesit duke filluar nga viti 2022.

Rritja e papritur e çmimeve në tregjet ndërkombëtare në muajt e fundit e ka vendosur ekonominë përballë rrezikut të një vale të fortë inflacioniste. Në Eurozonë, inflacioni ka arritur nivelin 4.1%, ndërsa në SHBA ka kaluar nivelin e 5%. Në Shqipëri, për momentin, ndikimi është ende i kufizuar dhe, sipas Instat, inflacioni për muajin tetor ishte 2.4%. Megjithatë, analizat e Bankës së Shqipërisë parashikojnë një rritje të inflacionit gjatë tremujorëve në vazhdim. Pritshmëritë për inflacionin në të ardhmen e afërt maten kryesisht nëpërmjet Treguesit të Presioneve të Huaja Inflacioniste, që u rrit me 9.3% në terma vjetorë gjatë tremujorit të tretë 2021. Nga analizat historike, është konstatuar se ky tregues paraprin zhvillimet në komponentin e inflacionit të importuar me rreth 3-5 muaj. Rrjedhimisht, rritja e fortë e tij në tremujorin e tretë pritet të sjellë një kontribut në rritje të inflacionit të importuar sidomos duke filluar nga tremujori i parë i vitit të ardhshëm.

Deri tani, tregjet financiare po shfaqen të kujdesshme kundrejt rrezikut inflacionit. Megjithë rritjen e çmimeve, në përgjithësi normat e interesit në tregjet ndërkombëtare nuk kanë pësuar rritje domethënëse. Tregjet ende besojnë që vala e rritjes së çmimeve do të jetë kalimtare dhe do të stabilizohet vitin e ardhshëm, në përputhje me projeksionet e skenarit bazë të shumicë së bankave qendrore më të rëndësishme. Megjithatë, kjo rritje e çmimeve tashmë po reflektohet në orientimet e politikës monetare, ndaj tregjet duket se po përgatiten për afrimin e rritjes së normave të interesit.

Burimi: Revista Monitor

Banka e Shqipërisë mbështet vendimin e qeverisë për të dalë në tregjet europiane për një Eurobond të ri, por kërkon më shumë kujdes në vazhdim me rritjen e huamarrjes së huaj.

Guvernatori Gent Sejko, tha të premten në Komisionin Kuvendosr të Ekonomisë dhe Financave se plani financimit nga Eurobondi është i arsyeshëm, në kushtet e niveleve të larta të deficitit dhe huamarrjes së synuar nga qeveria.

Sipas tij, financimi tërësor i këtyre deficiteve në tregun e brendshëm financiar do të sillte rritje të normave të interesit dhe reduktim të fondeve në dispozicion të kreditimit të sektorit privat. Por, në horizontin afatmesëm dhe afatgjatë, Banka e Shqipërisë këshillon adoptimin e një përqasjeje më ambicioze për reduktimin e borxhit të huaj. Ky objektiv duhet të shkojë në linjë me objektivin primar të reduktimit të nivelit të borxhit publik në tërësi.

“Megjithatë, Banka e Shqipërisë gjen me vend të theksojë se trendi rritës i huamarrjes së huaj dhe asaj të denominuar në valutë, ekspozon borxhin publik jo vetëm ndaj rrezikut të normave të interesit por dhe ndaj rrezikut të luhatjeve të pafavorshme të kursit të këmbimit.

Për këtë arsye, Banka e Shqipërisë gjykon se struktura e financimit të deficitit dhe të borxhit duhet të synojë një mbështetje më të madhe në tregjet dhe monedhën vendase në afatin e mesëm dhe të gjatë. Kjo përqasje do të reduktonte probabilitetin dhe intensitetin e goditjeve të mundshme në të ardhmen,” tha Sejko.

Projektbuxheti i vitit 2022 parashikon një deficit buxhetor prej rreth 101 miliardë lekësh ose 5.4% të PBB-së. Ky deficit parashikohet të financohet në masën 50 miliardë lekë nga huamarrja e brendshme dhe 51 miliardë lekë nga financimi i huaj. Financimi në tregun e brendshëm parashikohet të sigurohet nëpërmjet emetimit të letrave me vlerë.

Ndërkohë, financimi i huaj pritet të sigurohet në vlerën 25 miliardë lekë nga projektet e mbuluara nga financimi i huaj, rreth 17.5 miliardë lekë nga mbështetja buxhetore e partnerëve ndërkombëtarë dhe pjesa e mbetur prej 8.5 miliardë lekësh nga fondet e siguruara nga emetimi pritur i një Eurobondi në tregjet ndërkombëtare gjatë vitit 2021.

Eurobondi në vlerën e 700 milionë eurove, ose rreth 85 miliardë lekëve do të ndahet në rreth 34.1 miliardë lekë për mbulimin e pagesave të borxhit të huaj gjatë vitit 2021, 42.5 miliardë lekë për mbulimin e pagesave të borxhit të huaj në vitin 2022 dhe 8.5 miliardë lekë për financimin e deficitit buxhetor gjatë vitit 2022.

Në drejtim të menaxhimit të huamarrjes, Banka e Shqipërisë ka sugjeruar rishikimin e dispozitave të parashikuara në nenin 10 të Projektligjit për Buxhetin e vitit 2022, të cilat kufizojnë huamarrjen në tregjet e brendshme financiare – të destinuar për financimin e deficitit buxhetor – në nivelin maksimal prej 50 miliardë lekësh, dhe e reduktojnë këtë huamarrje për maksimalisht gjysmën e sasisë së të ardhurave të mundshme të privatizimit të përftuara gjatë vitit.

Gjithashtu, banka qendrore sugjeron vijimin e punës për zgjerimin dhe diversifikimin e mëtejshëm të bazës së investitorëve në tregun e brendshëm. Ky objektiv duhet përmbushur, ndër të tjera, nëpërmjet vijimit të programit të përmirësimit të funksionimit të tregut dytësor, çka rrit interesin e investitorëve vendas.

Burimi: Revista Monitor

Individët blenë 12.7 miliardë lekë bono dhe obligacione qeveritare në ankandet e tregut primar për 9-mujorin e parë të këtij viti.

Të dhënat e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF) tregojnë se shuma e investuar në ankande nga individët këtë vit ka pësuar një rënie të lehtë me 1.4% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Të dhënat e AMF tregojnë se edhe këtë vit investimet e individëve kanë shkuar në pjesën më të madhe për bono thesari. Ato arritën vlerën e 7.1 miliardë lekëve, me një rritje prej 3.9% krahasuar me një vit më parë. Instrumentet afatshkurtra përbënin rreth 56% të investimeve të individëve në titujt e borxhit qeveritar për periudhën 9-mujore.

Këtë vit, investimet në obligacione kanë pësuar rënie në vlerën e 5.6 miliardë lekëve, 7.4% më pak krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Megjithëse investimet në obligacione kanë rënë në vlerë, si numër transaksionesh ato janë rritur me 22% krahasuar me një vit më parë. Kjo tregon për një shtim të numrit të individëve që investojnë në titujt afatgjatë të qeverisë shqiptare.

Gjithnjë e më shumë shqiptarë po zgjedhin të marrin pjesë vetë në ankandet e tregut primar, përmes ndërmjetësve të licencuar financiarë, që janë zakonisht bankat tregtare. Sipas faqes zyrtare të AMF, aktualisht në Shqipëri ka 12 shoqëri komisionere për investimin në tituj, por pjesa dërrmuese e volumit të transaksioneve nga individët bëhet nga bankat tregtare të licencuara për këtë shërbim. Investimi në obligacione është bërë gjithmonë përmes ndërmjetësve financiarë të licencuar, ndërsa investimi në bono thesari mundësohej edhe nga Banka e Shqipërisë. Por, në Gusht 2020 Banka e Shqipërisë vendosi ndërprerjen e ofrimit të shërbimit të pjesëmarrjes në ankandet e bonove për individët. Duke filluar nga viti 2021, banka qendrore nuk do të pranojë më hapjen e llogarive të reja për këtë qëllim dhe individët do të mund ta marrin këtë shërbim vetëm prej bankave tregtare të licencuara nga AMF.

Tregu i shërbimit të investimit në titujt e qeverisë shqiptare edhe këtë vit vazhdon të dominohet nga banka Raiffeisen. Për 9-mujorin 2021, 61% e investimeve të individëve në bono dhe 37% e investimeve në obligacione u bënë nëpërmjet bankës Raiffeisen. E dyta renditet Banka Kombëtare Tretare, me 20% të investimeve në bono dhe rreth 27% e investimeve në obligacione. Bankat e tjera kanë pjesë tregu modeste, sidomos për sa i takon investimeve në bono, megjithëse e ofrojnë këtë shërbim prej vitesh.

Mbështetur në të dhënat e Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë, individët mbanin rreth 17.6% të stokut të borxhit të brendshëm publik në fund të shtatorit 2021. Në vlerë, kjo përkthehet në afërsisht 119 miliardë lekë.

Ndërkohë që investimet e individëve në tregun primar ngelen në nivele të konsiderueshme, tregu dytësor i titujve të qeverisë ka përmasa modeste dhe në rënie të mëtejshme. Blerjet nga portofoli i ndërmjetësve financiarë për 9-mujorin pësuan rënie me pothuajse 27% krahasuar me një vit më parë, ndërsa blerjet para afatit të maturimit (shitjet e titujve nga individët te bankat) ranë me 23%./E.Shehu

Yield-et e Bonove të Thesarit pësuan sërish një rënie të lehtë, duke konfirmuar edhe njëherë ndikimin e dobët të valës inflacioniste në tregun financiar vendas.

Bonot me maturim 12 mujor u shitën në ankandin e të martës me një yield-mesatar të ponderuar prej 1.67%, në rënie të mëtejshme nga niveli prej 1.7% i ankandit të mëparshëm. Përkundrejt një shume të shpallur për financim prej 8.7 miliardë lekësh, vlera e kërkesave të paraqitur në ankand arriti në gati 10.8 miliardë lekë.

Yield-i mesatar i ponderuar pësoi rënie në të njëjtën masë edhe për Bonot me maturim 6-mujor, duke rënë në 1.31%, nga 1.34% që kishte qenë në ankandin e mëparshëm, të zhvilluar në fund të muajit gusht. Edhe këtu kërkesat arritën në mbi 1.5 miliardë lekë, ndjeshëm më shumë se shuma prej 931 milionë lekësh e shpallur për financim nga Ministria e Financave.

Gjendja e qetë dhe likuiditeti i lartë në tregun financiar vendas po rezultojnë përcaktuese në ruajtjen e yield-eve të ulëta të instrumenteve të borxhit publik, megjithëse mjedisi ekonomik po trazohet nga shqetësimet e lidhur me rritjen e çmimit të karburanteve, energjisë dhe mallrave të konsumit. Pasi kaloi pa shumë pasoja periudhën e pandemisë, tregu primar i titujve qeveritarë duket i qetë edhe në këtë fazë të rritjes së çmimeve në tregjet globale, që ka nisur të përcillet edhe në ekonominë vendase.

Autoritetet monetare, që kanë si objektiv kryesor ligjor ruajtjen e stabilitetit të çmimeve besojnë se vala e rritjes së çmimeve do të jetë kalimtare dhe nuk do të japin ndikime afatgjata në inflacion. Muajin e kaluar, edhe Banka e Shqipërisë mbajti të njëjtin pozicion të shprehur më herët nga Banka Qendrore Europiane. Megjithatë, në deklaratën e fundit Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë shprehej se efektet e rritjes së çmimeve do të jenë të ndjeshme dhe mund të kërcënojnë ritmin e rimëkëmbjes së ekonomisë në fazën e daljes nga pandemia. Shqetësimet më të mëdha lidhen me ndikimin që shtrenjtimi i naftës dhe energjisë elektrike mund të japë në koston e prodhimit dhe në rritjen e çmimeve të konsumit. Projeksionet e Bankës së Shqipërisë do të përditësohen të mërkurën, pas mbledhjes së radhës së Këshillit Mbikëqyrës.

Një faktor që mund të ulë ndjeshëm presionin mbi yield-et në tregun e brendshëm në vazhdim është vendimi për të emetuar 700 milionë euro eurobonde në tregjet e huaja brenda këtij viti. Ashtu siç ndodhi vitin e kaluar, eurobondi do të financojë deficitin buxhetor, duke zëvendësuar një pjesë të madhe të huamarrjes në tregun e brendshëm. Kjo lëvizje do të ulë kërkesën për financim dhe do të rrisë likuiditetin e lirë në tregun e brendshëm, duke shërbyer edhe si levë për uljen e yield-eve. Një tendencë e tillë u vërejt qartë në gjysmën e dytë të vitit 2020, pas emetimit të eurobondit të fundit. /E.Shehu

Burimi: Revista Monitor

Ministria e Financave zhvilloi këtë javë një rihapje të ankandit të obligacioneve 10-vjeçare të muajit korrik. Në ankand ishte planifikuar huamarrje totale për një shumë prej 4 miliardë lekësh. Por, njëlloj siç kishte vepruar edhe në korrik, Ministria e Financave vendosi të rrisë shumën e siguruar në ankand.

Mbështetur në informacionin zyrtar të publikuar, shuma totale e obligacionit të emetuar arriti në rreth 4.47 miliardë lekë, ndërsa vlera totale e kërkesave të paraqitura në ankand arriti në 5.17 miliardë lekë. Yield-i uniform i pranuar rezultoi në nivelin 5.2%, me një rritje të lehtë nga niveli prej 5% i obligacionit të emetuar në muajin korrik.

Ministria e Financave e ka rritur shumën e huamarrjes, qoftë edhe me koston e një yield-i pak më të lartë. Në vitet e fundit, ka një strategji të qartë për të zgjatur maturitetin mesatar të borxhit, duke përdorur më shumë instrumentet afatgjata të huamarrjes.

Kjo bëhet për të ulur rrezikun e rifinancimit, për të ndërtuar një strukturë më të ekuilibruar të maturitetit të borxhit, por edhe për të përfituar nga epoka e normave të ulëta të interesit. Një yield fiks 5.2% është sërish një çmim i kënaqshëm për emetuesin, duke pasur parasysh afatin shumë të gjatë të maturimit. Me kalimin gradual të krizës së pandemisë, është e pritshme që presionet inflacioniste të rriten dhe politikat monetare t’i kthehen normalizimit.

Në fakt, vala e papritur e rritjes së çmimeve në muajt e fundit ka rritur gjasat që normalizimi i politikës monetare mund nisë më shpejt nga sa parashikohej. Guvernatori i Bankës së Shqipërisë, Gent Sejko, pohoi pas mbledhjes së Këshillit Mbikëqyrës javën e kaluar që, nëse rritja e çmimeve do të provohet e qëndrueshme dhe do të jetë më e lartë se pritjet aktuale, mund të sjellë një shtrëngim gradual të politikës monetare gjatë tremujorëve në vazhdim.

Për momentin, autoritetet monetare i qëndrojnë idesë se kjo valë inflacioniste do të jetë kalimtare, megjithatë është e qartë se ajo i ka rritur shqetësimet se rritja e normave të interesit mund të afrohet në kohë, duke kërcënuar rimëkëmbjen ende të brishtë ekonomike.

Megjithatë, deri tani, tregu financiar shqiptar nuk po shfaq ndonjë shenjë shqetësimi të dukshëm. Yield-et e titujve qeveritarë ngelen të qëndrueshme, njëlloj si normat e interesit të financimit të sektorit privat. Tregu i brendshëm financiar ngelet mjaft likuid dhe javën e kaluar Banka e Shqipërisë vendosi të zgjasë edhe me një tremujor formën e zhvillimit të ankandeve të REPO-ve, që iu siguron bankave akses të pakufizuar në likuiditet.

Një rritje e normave të interesit mund t’i kapë të papërgatitur të gjithë aktorët ekonomikë, që nuk e prisnin një zhvillim të tillë brenda një horizonti afatshkurtër. Për këtë arsye, autoritetet monetare po përpiqen të lëvizin me kujdes dhe pa shfaqur panik përballë valës së papritur të rritjes së çmimeve, duke marrë më shumë kohë për të reaguar.

Burimi: Revista Monitor