Shqip

Pavarësisht normave modeste të fitimeve që ofruan, gjatë vitit 2021 ka pasur një rritje të fortë të numrit të qytetarëve që I kanë parë si një instrument te mire për të investuar kursimet e tyre. Plot 22 milionë dollarë janë shpenzuar nga shqiptarët në transaksione të formës blerje para afatit të maturimit, me një rritje prej 30% krahasuar me një vit më parë, kur u investuan nga individët rreth 17 milionë dollarë. Trend të kundërt ka pasur pjesëmarrja e subjekteve juridike në këtë lloj transaksionesh, ku totali I blerjeve para maturimi ka qenë rreth 4.7 milionë dollarë, afërisht 52% më pak se në vitin 2020.

Ndërkaq, vëllimi i tregut sekondar të titujve të Qeverisë për vitin 2021 në tërësisnë e tij, u dominua në masën 58.13% nga transaksione në instrumente afatshkurtër (bono thesari) dhe 41.87% nga transaksionet në instrumente afatgjatë (obligacione). Parë nga këndvështrimi i numrit të transaksioneve, 79.06% e të gjitha transaksioneve të tregut sekondar të titujve të Qeverisë, i takojnë transaksioneve të kryera në bono thesari.

Të dhënat statistikore të tregut me pakicë të titujve të Qeverisë për vitin 2021, flasin për një dominim të transaksioneve “Blerje në tregun primar” dhe “Shlyerje e vlerës nominale në maturim” përkatësisht me 50.60% dhe 33.92% kundrejt vëllimit të përgjithshëm.

Pjesëmarrja në tregun sekondar të titujve të Qeverisë, për vitin 2021 dominohet nga investitorët individualë, të cilët kryejnë 98.21% të të gjitha transaksioneve në këtë treg.

Transaksioni i llojit B “Shitje nga portofoli i ndërmjetësit financiar” gjatë vitit 2021, ka pasur një ulje prej 394 milionë lekë ose 13.68% krahasuar me vitin 2020. Numri i transaksioneve i llojit B është ulur në masën 22.32%.

Transaksioni i llojit C “Blerje para afatit të maturimit” gjatë vitit 2021, ka pasur një rritje prej 6 milionë lekë ose 0.22%, ndërkohë pati gjithashtu rritje në numrin e transaksioneve në masën 7.44%, krahasuar me vitin 2020.

Në totalin e këtyre dy transaksioneve, vihet re një ulje në vlerë absolute me rreth 388 milionë lekë, krahasuar me vitin 2020.

Burimi: SCAN

Qeveria shqiptare realizoi javën e kaluar rihapjen e ankandit të obligacioneve me maturitet 15-vjeçar.

Ashtu si në ankandin e parë, të muajit nëntor të vitit të kaluar, interesi i tregut për të investuar në këto instrumente rezultoi përsëri i konsiderueshëm. Nga dy miliardë lekë që kishte qenë shuma e shpallur e obligacioneve për shitje, në ankand u paraqitën kërkesa totale me vlerë 3.44 miliardë lekë.

Në ankand u paraqitën 64 kërkesa konkurruese, nga të cilat u pranuan 41 të tilla. Yield-i i obligacionit rezultoi në nivelin 5.84%, nga 5.88% që kishte qenë yield-i uniform (dhe kuponi i obligacionit) në ankandin e parë të emetimit. Kuponi i obligacionit ishte 5.88%, nivel më i ulët se kuponi indikativ prej 6.2% që ishte paraqitur para ankandit nga Ministria e Financave. Yield-et e ofruara nga pjesëmarrësit në ankand ishin në intervalin mes 4.7% dhe 6.44%, interval ky edhe më i ulët në raport me ankandin fillestar të muajit nëntor.

Pjesëmarrje e lartë dhe normat e favorshme të interesit bënë që Ministria e Financave të pranonte kërkesa për një shumë edhe më të lartë se ajo e shpallur, gjithsej 2.3 miliardë lekë. Rritja e shumës së huamarrjes po bëhet një praktikë e zakonshme në ankandet e instrumenteve me maturitet afatgjatë, me sa duket për të shfrytëzuar normat e favorshme të interesit që ofron sot tregu financiar.

Ky ankand duket se ka dhënë sinjale edhe më të qarta lidhur me ato që janë pritshmëritë e tregut në raport me normat e interesit. Megjithëse bëhet fjalë për instrumente afatgjata, sërish yield-et e kërkuara nga investitorët nuk janë rritur, në linjë me tendencën e tregut edhe për instrumentet më afatshkurtra. Kjo në thelb tregon se investitorët nuk presin ndonjë rritje shqetësuese të normave të interesit në të ardhmen e afërt.

Obligacionet 15 vjeçare janë titujt e borxhit më afatgjatë të emetuara ndonjëherë nga qeveria shqiptare. Ankandi i nëntorit 2021 kishte qëllim testimin e tregut, që reagoi pozitivisht, duke bërë që Ministria e Financave të organizonte dhe një rihapje të këtij ankandi.

Ato janë një alternativë me shumë interes, sidomos për investitorët institucionalë që synojnë rritjen e kthimeve të portofolave afatgjata. Në tregun shqiptarë investitorët më tipikë të këtij lloji janë fondet e pensionit dhe ato të investimit.

Qeveria shqiptare po ndjek një strategji të zgjatjes graduale të maturitetit mesatar të borxhit publik, me qëllim shfrytëzimin sa më shumë të periudhës me norma të ulëta interesi, por edhe për të ulur rreziqet e lidhura me rifinancimin.

Në fund të tremujorit të tretë 2021, borxhi afatgjatë, me maturim mbi një vit, përbënte mbi 67% të stokut të borxhit të brendshëm, nga më pak se 49% që zinte në fund të vitit 2013. Mes isntrumenteve afatgjata, vlerën më të lartë në strukturën e borxhit të brendshëm e kanë obligacionet 5 vjeçare, me 16.9% të totalit, të ndjekura nga obligacionet 10 vjeçare me 15.3%./ E.Shehu

Burimi: Revista Monitor