Në një intervsitë për SCAN TV, Drejtori Ekzekutiv i Bursës Shqiptare të Titujve ALSE, z. Artan Gjergji bëri një përmbledhje të efekteve që ka pasur pandemia Covid-19 në tregun vendas të letrave me vlerë si dhe dha një panoramë të sfidave që e presin këtë industri për vitin 2021.
“Ashtu si çdo treg financiar në mbarë botën edhe tregu vendas i titujve është ndikuar nga pandemia Covid-19 – tha z. Gjergji – megjithatë në ndryshim nga eksperienca botërore ndikimi në uljen e veprimtarisë së investimeve apo tregtimeve në tituj nuk erdhi si pasojë e vendimmarrjes së investuesve për të administruar portofolet e tyre, por në gjykimin tonë erdhi kryesisht për dy arsye të tjera.
E para ka të bëjë më pamudësinë fizike dhe operacionale të qytetarëve për të komunikuar me ndërmjetësit financiar në drejtim të veprimeve me letra me vlerë. Oraret e shkurtuara të punës, mungesa dhe aksesit online mes klientëve dhe brokera, padyshim që ka ndikuar negatitivsht në këtë drejtim.
E dyta, ka të bëjë më prioritetet më imediate të ndërmjetësve financiarë në tregun e titujve, pjesa dominuese e të cilëve janë bankat tregtare. Të gjendura të pa-regatitura nga një situatë krejtësisht e pazakontë dhe e paprecedentë, bankat e nivelit të dytë patën prioritet madhor mundësimin e likujditetit për qytetarët si dhe ofrimin e shërbiemve të pagesave online, duke lënë mënjanë shërbimet e tjera financiare të cilësura si të një rëndësie shumë herë më të vogël siç është investimi apo tregtimi në tituj.
Pikërisht për këto dy arsye kryesore, vlera e trasaksioneve të ekzekutuara në Bursën ALSE gjatë vitit 2020 ra me rreth 40% krahasuar me vitin para-ardhës”.
Më tej i pyetur nga gazatarja në lidhje me sfidat e tregut të kapitaleve për vitin 2021, z. Gjergji e vuri theksin tek rëndësia e plotësimit të infrastrukturës institucionale, sidomos asaj që merret me procesin e pas-tregtimit (klerim-shlyerja).
“Tashmë tregu financiar në vend ka të plotë infrastrukturën e klerimit dhe shlyerjes per transaksionet në letra me vlerë të biznesit (aksione apo obligacione korporatash). Institucioni financia që mbulon këtë hallkë të rëndësishme të procesit, Regjistri Shqiptar i Titujve ALREG, pasi licensimit nga rregullatorët AMF e BSH ka përfunduar edhe lidhjet e sistemeve elektronike me Bursën ALSE dhe sistemin e pagesave me vlerë të madhe (AIPS) i cili administrohet nga Banka e Shqipërisë. Për rrjedhojë tashmë çdo gjë është gati për të pritur listimin e kompanive të para në Bursën ALSE.
Pavarësisht plotësimsit të infratrukturës teknike, tashmë është e rëndësishme që biznesi vendas ta shikojë Bursën ALSE dhe tregun e kapitaleve si një alternativë mjaft të volitshme për rritjen e kapitalit dhe financiamin e aktivitetit” – përfundoi z. Gjergji.

Për më shumë info ndiqni intervistën në SCAN TV këtu.

Në një intervistë për televizionin kombëtar KLAN të datës 07.02.2021, Drejtori Ekzekutiv i Bursës Shqiptare të Titujve ALSE, z. Artan Gjergji tha se bazuar në statistikat zyrtare të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare për 9-mujorin e vitit 2020, vihet re një konsolidim i dukshëm i pozitës financiare të Shoqërive të Administrimit të fondeve (Asset Management Companies), të cilat kujdesen për kursimet e qytetarëve të investuara në këto produkte financiare.

“Ky fenomen ka ardhur kryesisht për shkak të tre faktorëve – tha z. Gjergji, që kanë të bëjnë me

  1. konsolidim të këtyre institucioneve pas një dekade vështirësish për të mbijetuar në një treg modest si nga pikëpamja e alternativave të investimit aq edhe nga pikëpamja e edukimit financiar tek publiku,
  2. rritjen e vazhdueshme dhe të qëndrueshme të numrit të qytetarëve të cilët vazhdojnë të alokojnë një pjesë të kursimeve të tyre në drejtim të fondeve të pensioneve dhe investime si një alternativë me norma kthimi më të larta se depozitat bankare, si dhe
  3. rritjen e vlerave që këta qytetarë vendosin të alokojnë. Një pjesë e këtyre vlerave që alokohen bëhen edhe të nxitura nga përjashtimet fiskale që kanë investimet në skemat e pensioneve”.

Gjithashtu, z. Gjergji tërhoqi vëmendjen drejt kujdesit që duhet të kenë qytetarët në raport me rrezikun e investimeve ku ekspozojnë kursimet e tyre. Depozitat kanë një risk relativisht më të ulët se sa fondet, por nga ana tjetër fondet sjellin një normë kthimi shumë herë më të lartë, ndërkohë që kanë një nivel risku jo të lartë. E megjithatë – shton z. Gjergji – në industrinë e investimeve është shumë e rëndësishme t’u besosh profesionistëve të cilat duhet të jenë të licensuar dhe të mbikëqyrur nga entet rregullatore në vend, për të mos u bërë pre e skemave mashtruese, të cilat me zhvillimin e teknologjisë së informacionit, por dhe rrjeteve sociale na dalin përpara. Në kohën e përdorimit të lartë të internetit, qytetarët duhet të jenë të kujdesshëm që të verifikojnë licensimin e subjekteve pranë enteve rregullatore siç është Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare në Shqipëri.

Për të parë videon e intervistës klikoni këtu.

Në intervistën e dhënë me datë 04.02.2021 për televizionin kombëtar Top Channel, z. Artan Gjergji, Drejtor Ekzekutiv i Bursës Shqiptare ALSE bëri një analizë përmbledhëse të alternativave të mundshme të investimit që kanë investitorët në tregun vendas. Edhe pse një pjesë e konsiderueshme e investitoreve i kanë alokuar fondet e tyre të lira në pasuri të patundshme dhe depozita, tashmë në dhjetëvjecarin e fundit kanë filluar të lulëzojnë alternativa të tjera ku qytetarët mund të investojnë kursimet siç janë fondet e pensioneve vullnetare, fondet e investimeve, letrat me vlerë të borxhit të korporatave apo edhe alternativa të tjera më të strukturuara siç janë produktet e parasë digjitale dhe kriptovalutat. Preferenca e qytetarëve për pasuri të patundshme vjen kryesisht edhe nga mungesa prej shumë vitesh e një burse letrash me vlerë të zhvilluar. Nëse bursa do të kishte shumë kompani të listura ku qytetarët mund të investonin, atëherë ekspozimi i qytetarëve vetëm në pasuri të patundshme do kishte qenë më i vogël – tha z. Gjergji.

Sa i përket pyetjes në lidhje me tipologjinë dhe preferencat e investitorëve ndaj riskut dhe alternativave jo-klasike të investimit, z. Gjergji tha se sa më afer pensionit dhe moshat e mesme preferojnë produkte financiare klasike me një risk të moderuar ose të vogel siç janë pasuritë e patundshme dhe depozitat e garantuara nga Agjensia e Sigurimit të Depozitave. Ndërsa për shkak edhe të zhvillimit të teknologjisë së informacionit, moshat e reja universitare e deri ne 30 vjeç janë më të hapur ndaj formave bashkëkohore të investimit të kursimeve që sjellin norma më të larta kthimi siç janë fondet e pensioneve e investimeve. Gjithashtu, për shkak se këto breza kanë një përdorim më të gjerë të aplikacioneve kompjuterike, ata ekspozohen më shumë drejt instrumentave të strukturuar siç janë kriptovalutat apo instrumentet e tjera të industrisë blockchain.

Për të dëgjuar një përmbledhje të intervistës, kliko këtu.

Burimi: Top Channel Albania

Një zhvillim i dëshiruar do të ishte listimi në Bursë i shoqërive me kapital shtetëror. Në funksion të zhvillimit të tregjeve të kapitalit, Autoriteti është angazhuar në hartimin e një dokumenti strategjik në bashkëpunim me Ministrinë e Financave dhe Ekonomisë.

Për të lexuar intervistën e plotë klikoni këtu

Burimi: Revista MONITOR Viti i XXI i Botimit Nr.1 (963)

Drejtori Ekzekutiv i Bursës Shqiptare të Titujve ALSE, Artan Gjergji, ishte i ftuar në emisionin e përjavshëm A2 Business Week në A2, ku foli në lidhje me situatën e kreditimit nga ana e sistemit bankar dhe financimin e biznesit në vend në kushtet e një ekonomie që vuan pasojat e krizës së pandemisë COVID-19.

Të dhënat e fundit, tregojnë se bankat kanë shtuar dhe shtrënguar kushtet për dhënien e huave dhe kjo sipas z. Gjergji është diçka shumë normale në situatën e krijuar nga pandemia e koronavirusit.

“Shtrëngimi i kushteve është një proces që vjen për shkak të efekteve negative që solli pandemia dhe ngjarjet që pasuan. Institucionet financiare janë të ndërtuara mbi besimin. Shembja e një institucioni financiar do të sillte efekte të jashtëzakonshme në të gjithë tregun. Kjo është arsye që rregullatorët tregohen të kujdesshëm. Edhe politika që ka ndjekur Banka Shqiptare është e logjikshme.

Kreu i Bursës rekomandoi, gjithashtu, një përshtatje më të madhe nga biznesi dhe nga bankat për të përballuar sa më mirë këtë situatë.

“Ajo që do të thoja është që aftësia e ekonomisë për t’iu përshtatur kushteve të ndryshme edhe po të shohësh në histori, i jep asaj një fleksibilitet të jashtëzakonshëm. Struktura të ndryshme, qoftë në aspektin e institucioneve financiare që përbëjnë ofertën në financimin në ekonomi, qoftë në anën e biznesit që duhet të përshtatet me kushtet e reja i japin mundësinë këtyre mikro-mekanizmave të ambientit ekonomik të përshtaten. Ashtu siç i bëjmë thirrje biznesit që të përshtatet më shumë në këtë situatë pandemie, e njëjta gjë duhet të ndodhë dhe me institucionet bankare. Rregullatorët luajnë politikat e tyre siç duhet”, sugjeroi Gjergji.

Gjithashtu, gjatë fjalës së tij drejtori i Bursës ALSE u ndal tek domosdoshmëria e përfshirjes së bankave në shërbime financiare përtej bankingut tradicional, si një mundësi që mund të rivitalizonte financimin e ekonomisë në vend.

“Përfshirja më dinamike e bankave në zhvillimin e tregut financiar, duke dalë nga guacka e bankingut tradicioanl është një element mjaft i rëndësishëm. Bankat nuk duhet të mjaftohen vetëm me shërbimin e ofrimit të shërbimeve të tyre online, por duhet të jenë më akitive në drejtim të ofrimit të produkteve financiare jo-bankare sic janë shërbimet e investimit në letra me vlerë, shërbimet e sigurimeve etj. Kjo jo vetëm do t’i jepte një gjallërim më të madh tregut financiar në vend, por edhe për rregullatorët do të ishte një lëvizje e mirëpritur dhe e qëndrueshme, pasi bankat janë institucione të disiplinuara e solide, me burime financiare e njerëzore të shëndetshme e të afta për të ofruar shërbime të tilla. Për rrjedhojë edhe rreziku në sistem do ishte shumë herë më i vogël” përfundoi z. Gjergji.

Flet Arton Lena, drejtor i përgjithshëm i WVP Fund Management Tirana

WVP Top Invest ofron një profil investimi të ndryshëm nga fondet e tjera që veprojnë në Shqipëri, sepse i investon kuotat e anëtarëve në aksione të korporatave.

Drejtori i shoqërisë administruese, Arton Lena, thotë se efekti i krizës në tregun e aksioneve u reflektua në mënyrë të pashmangshme në luhatje të forta të kthimeve nga fondi. Ndonëse kthimet ngelen në vlera negative, z. Lena shprehet se në tre muajt e fundit, kthimet kanë një tendencë rikuperimi.

Z. Lena sugjeron se nxitja e tregut duhet bërë duke punuar më shumë me edukimin financiar, por edhe nëpërmjet incentivave direkte fiskale, sidomos për investimet afatgjata.

 

Si është ndikuar tregu i fondeve të investimit nga kriza e lidhur me pandeminë e Covid-19?

Si të gjithë industritë, edhe tregu i fondeve të investimit pati një ndikim negativ nga pandemia e Covid-19. Shoqëria jonë, e cila administron një fond investues – WVP Top Invest, që investon në aksione të kompanive më të mëdha në botë (Microsoft, Nestle, Apple, Berkshire Hathaway – kompania e Warren Buffet – Allianz, Bayer, Roche AG, Novartis etj.) ndikimin më të madh e pati nga rënia e çmimit të aksioneve të këtyre kompanive në bursat ndërkombëtare dhe kjo u reflektua në rënien e çmimit të kuotës sonë. Megjithatë, kjo rënie nuk zgjati shumë dhe brenda tre muajve, u rikuperua.

Cila ka qenë ecuria e vlerës së aseteve neto të fondeve nga muaji mars e në vazhdim? Keni pasur rënie të blerjes së kuotave ose rritje të shitjes së tyre nga anëtarët?

Në Shqipëri, edhe pse jemi ende të vegjël, me një numër të vogël të investitorëve, gati të gjithë u treguan vigjilentë ose financiarisht të edukuar, duke shfrytëzuar rastin e rënies së çmimit të kuotës së WVP Top Invest për të investuar dhe për të akumuluar më shumë asete me çmime më të lira. Kjo erdhi si rezultat i disa faktorëve:

  1. Investitorëve iu është bërë e qartë se investimi në fondin tonë është një investim afatgjatë dhe ekziston mundësia e luhatjes së çmimit – volatiliteti.
  2. Shumica e investitorëve tanë kanë plane investimi afatgjata. Pra, bëjnë një plan investimi të themi 20.000 euro, për një afat 20 vjet dhe këtë e mbushin në bazë mujore, gjysmëvjetore, vjetore, ose në varësi të mundësive të tyre, sepse dinamika e pagesave është fleksibël. Ne ekzistojmë si fond i licencuar prej dy vitesh e gjysmë, ndaj shumica janë në fillimet e përmbushjes së planeve të tyre dhe kjo rezultoi që ato t’u përmbahen planeve dhe patëm efektin pozitiv që disa nga investitorët, të blejnë kuota edhe me shuma më të larta nga dinamika e parashikuar.
  3. Punës sonë intensive, duke komunikuar edhe nga dy herë në javë me investitorët për të sqaruar situatën, për të hapur vizionin për mundësinë që të blejnë tani kur aksionet e kompanive janë në ulje.

Si e ka prekur situata e krijuar kthimin mesatar nga investimi në fondet tuaja? 

Patjetër, që kthimi i investimit është ndikuar për këto vite. Nëse vitin e kaluar, për 12 muaj, fondi WVP Top Invest pati një performancë prej 20.61%, deri tani, këtë vit jemi me një performancë negative prej -6.84%.

Por, si fond që investon në aksione (Equity fund) nuk duhet të bazohemi as në performancën e vitit të kaluar e as të 12-mujorit të parë, pasi afati është shumë i shkurtër. Investitorët e WVP Top Invest janë indirekt aksionerë të kompanive më të mëdha në botë, lider në industritë e tyre dhe, në një afat mbi 10 vite, mund të presim kthime të kënaqshme të investimeve të tyre.

A keni ndërmarrë ndryshime domethënëse në politikat e investimit pas shpërthimit të krizës?

Ndryshimi që ne praktikojmë është i ashtuquajtur Sector Rotation, rotacion i sektorëve dhe industrive ku ne investojmë, në bazë të evenimenteve që ndodhin dhe ciklit të ekonomisë. Para fillimit të pandemisë, industritë me përqindje më të lartë në WVP Top Invest ishin – industria financiare, industria e rëndë, konsumi i luksit, etj.

Kurse pas pandemisë, WVP Top Invest u përqendrua më shumë në industrinë shëndetësore dhe farmaceutike (Roche AG, Novartis, Sanofi), Teknologjinë IT (Microsoft, Apple, Facebook), industrinë e konsumit të përditshëm (Nestle, Unilever, Procter and Gamble). Në këtë mënyrë, investitorët e WVP Top Invest përfitojnë nga rritjet e këtyre kompanive, që dolën me fitime nga e gjithë kjo krizë e shkaktuar nga pandemia.

Si do të ndikojë kriza në perspektivat e zhvillimit të tregut të fondeve të investimit në Shqipëri? Mund të sugjeroni ndërhyrje në nivel ligjor dhe rregullator që do t’i bënin fondet një alternativë më atraktive investimi për publikun shqiptar?

Mendimi im personal, por edhe i bordit tonë austriak, është se krizat gjithmonë kanë qenë shans për të bërë diçka më të madhe. Ne, si fond i vetëm në Shqipëri, i cili investon në aksione të kompanive, patëm efekt pozitiv nga kjo krizë, pasi publiku shqiptar filloi të marrë informacion që ekziston një fond i tillë edhe në vend dhe se kanë një mundësi ose alternativë, me një investim të bërë në Lek nga një llogari bankare mund të marrin pjesë në zhvillimin e ekonomisë botërore.

Baza ligjore pati një ndryshim të madh kohët e fundit dhe tani mendoj se shteti shqiptar ka legjislacionin më të avancuar se sa është tregu në këtë moment. Kjo është pozitive, sepse lënë hapësirë për të rritur dhe për të shpalosur produkte të reja inovative financiare, që do të jenë një alternativë për publikun shqiptar.

Mendoj se ajo që mungon është njohuria dhe ndërgjegjësimi i publikut për këto alternativa investimesh. Si anëtar i grupit të përbashkët “Për hartimin e strategjisë për zhvillimin e tregjeve të kapitalit”, ngritur nga AMF dhe Ministria e Financave dhe Ekonomisë, kam bërë disa sugjerime, duke marrë si shembull praktikën e vendeve në rajon (ku edhe jam aktiv). Disa nga pikat janë:

  • Edukimi financiar i publikut – të gjithë aktorët e subjekteve të japin kontribut për edukimin financiar të publikut.
  • Lehtësim fiskal, 0% tatim në fitim të investimeve afatgjata mbi 10 vjet të bëra në tregun e kapitaleve për një afat 2020 – 2022. Kjo stimulon investitorët dhe nxit investimet.

Burimi: Revista Monitor

Flet Estela Koçi, drejtore e përgjithshme e shoqërisë administruese Credins Invest

Estela Koçi, drejtore e përgjithshme e shoqërisë administruese Credins Invest, thotë se kriza e papritur e COVID-19 solli një moment pasigurie tek investitorët dhe rritje të kërkesave për të tërhequr kursimet e investuara në fonde. Megjithatë, sipas saj, tregu e kaloi shpejt këtë moment dhe rënia e aseteve në këtë periudhë ka qenë e kufizuar. Ajo shprehet se, në të ardhmen, do të jetë e rëndësishme që fondet të ofrojnë alternativa më të diversifikuara dhe të sofistikuara investimi.

Si është ndikuar tregu i fondeve të investimit nga kriza e lidhur me pandeminë e COVID-19?

Sot, jo vetëm Shqipëria, por mbarë bota, po përballet me një situatë të pazakontë, ku ende ka mjaft të panjohura. Kjo pandemi ka qenë dhe mbetet ende një sfidë e jashtëzakonshme, dhe si për të gjithë, edhe për ne, ka qenë e vështirë, sidomos në fillimet e saj. Me krenari, sot mund të them se ne në Credins Invest ia kemi dalë ta përballojmë me sukses këtë krizë në mbrojtje të shëndetit në radhë të parë, por paralelisht duke u kujdesur maksimalisht për misionin tonë, menaxhimin sa më të mirë e profesional të fondeve që klientët na kanë besuar.

Në përgjithësi, mendoj se tregu i fondeve të investimeve e ka ruajtur qëndrueshmërinë gjatë kësaj krize për sa i përket nivelit të aseteve nën menaxhim, sikurse edhe nivelit të kërkuar të likuiditetit të fondeve, cilësi thelbësore e tyre.

Bazuar në të dhënat më të fundit të publikuara nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, për 6-mujorin e mbyllur më 30.06.2020, vihet re që tregu ka pasur rënie të vlerës neto të aseteve me afërsisht 2%, krahasuar me fundin e vitit, kundrejt një rritje prej 5% në 6-mujorin e vitit të kaluar. Tregu ka pasur ndikim nga kriza, por mendoj se ky ndikim në kushte të jashtëzakonshme nuk është domethënës.

Fondet nga natyra janë likuide dhe të luhatshme, edhe në kushte normale. Por kuptohet se pasiguria e madhe që ka shoqëruar çdo individ, sidomos në fillim të pandemisë, ka pasur efektet e veta, të cilat janë reflektuar edhe në investimet e kursimeve. Ajo që kemi vënë re është se në radhët e investitorëve ka pasur pasiguri në fillim të pandemisë dhe një pjesë e tyre kanë kërkuar të tërheqin kursimet e investuara në fonde. Mendoj se ka qenë një sjellje impulsive e fillimit të krizës, që nuk ka prekur vetëm fondet e investimit, e cila më pas është normalizuar.

Arma jonë më e fortë në këtë moment ka qenë informimi dhe komunikimi i vazhdueshëm me investitorët. Këshilla jonë e përhershme ndaj investitorëve të Fondit Credins Premium “qëndroni të investuar e mos u ndikoni nga luhatjet afatshkurtra”, gjeti shumë vlerë në këto kohë të vështira. Gjithsesi, dihet se është shumë më e lehtë t’i përmbahesh këtij rregulli në kohë normale e të qeta, sesa në kohë krize e pasigurie.

Për rrjedhojë, pati investitorë që i tërhoqën kursimet nga fondi i investimit. Nga ana tjetër, individët u treguan të tërhequr e skeptikë për investime të reja të kursimeve të tyre, duke tentuar ta mbajnë paranë të painvestuar. Të gjithë këta faktorë kanë ndikuar që fondi dhe tregu në përgjithësi të mos ketë rritjen e viteve të kaluara.

Cila ka qenë ecuria e vlerës së aseteve neto të fondeve nga muaji mars e në vazhdim? Keni pasur rënie të blerjes së kuotave dhe/ose rritje të shitjes së tyre nga anëtarët?

Falë edukimit financiar të kryer, jo vetëm gjatë viteve të mëparshme por edhe në 2020, shumë investitorë janë të njohur me faktin që kohëzgjatja e investimit është më e rëndësishme sesa momenti i investimit për të siguruar fitime të qëndrueshme në afat të gjatë. Megjithatë, një pjesë e tyre e kanë të vështirë të qëndrojnë të investuar, kur frikës e pasigurisë në përgjithësi i shtohet edhe luhatja e performancës së fondit, si rrjedhojë e luhatjes së normave të bonove dhe obligacioneve të emetuara nga qeveria.

Situata e krijuar nga përhapja e virusit COVID-19 ndikoi ekonominë në vend, duke rritur kërkesat dhe kostot e borxhit për qeverinë shqiptare në muajt e parë të vitit. Si pasojë, është vënë re një rritje e luhatshmërisë së normave të obligacioneve qeveritare gjatë këtyre muajve. Ky është një faktor tjetër që ka ndikuar në pasigurinë e investitorëve.

Ndryshe nga fondet e pensioneve vullnetare, të cilat janë investime afatgjata, fondi Credins Premium, si një investim më afatshkurtër dhe afatmesëm, është më tepër likuid, brenda 7 ditësh klientët mund të tërheqin paratë e tyre. Sfida kryesore në muajt e parë të pandemisë ka qenë ruajtja, përmirësimi dhe jetëgjatësia e bashkëpunimit me klientët ekzistues, sikurse menaxhimi sa më efektiv i portofolit të aseteve duke ruajtur në çdo moment likuiditetin e fondit.

Me bindje themi që, pavarësisht situatës së jashtëzakonshme, kemi arritur të mbajmë në nivele të qëndrueshme portofolin, duke ofruar konsulencë të vazhdueshme ndaj anëtarëve, të cilët na kanë qëndruar besnikë dhe treguan durim, duke vazhduar investimin e tyre. Këta anëtarë sot shprehen mjaft të kënaqur që nuk janë tërhequr nga fondi në periudhën e fillimit të pandemisë dhe janë më të motivuar për të vazhduar dhe për të rritur investimin e tyre në fond.

Si e ka prekur situata e krijuar kthimin mesatar nga investimi në fondet tuaja?

Asetet e fondit investohen në titujt e emetuar nga Qeveria e Republikës së Shqipërisë. Për këtë arsye, ecuria e normës së kthimit të Fondit dhe çmimit të kuotës ndikohet nga lëvizja e normave të interesit në ankandet e titujve të qeverisë shqiptare. Në muajt e parë të pandemisë, normat e interesit në tregjet e bonove dhe obligacioneve shfaqën tendenca rritëse, duke sjellë ulje të çmimit të kuotës. Këto luhatje kanë rezultuar në ulje të normës së kthimit për investitorin, krahasuar me kthimin historik të Fondit.

Gjatë muajve vijues kemi pasur rritje të normës neto të kthimit, si pasojë e uljes së normave të interesit të titujve të qeverisë, të cilat erdhën si rrjedhojë e masave të marra nga Banka e Shqipërisë, ulja e normës bazë të interesit, injektimi i likuiditetit si dhe emetimi i eurobondit. Në sajë të strategjive dhe politikave të investimit, fondi Credins Premium, ka arritur të performojë kënaqshëm dhe të mbetet një alternativë tërheqëse investimi.

A keni ndërmarrë ndryshime domethënëse në politikat e investimit pas shpërthimit të krizës?

Politika e investimit të Fondit Credins Premium është e paraqitur në prospektin e fondit, është një politikë e miratuar nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare dhe që e ka pranuar çdo investitor me pjesëmarrjen në Fond. Ndryshimet e politikës së investimit nuk ndodhin në përgjithësi, dhe nëse ndodhin duhet të bien dakord me investitorët dhe autoritetin mbikëqyrës.

Kriza nuk është një faktor për ndryshimin thelbësor të politikës së investimit. Epidemia e COVID-19 ishte diçka që ne nuk mund ta parashikonim, por na ka bërë të jemi më alert e në mënyrë konstante të përgatitemi për periudha luhatshmërie. Ajo çfarë ka bërë dhe bën skuadra e profesionistëve të Credins Invest, është ndërmarrja e strategjive taktike për t’iu përgjigjur në kohë ndryshimeve të tregut të titujve ku investohet fondi, duke qëndruar brenda kuadrit të politikës së miratuar të investimit.

Është shumë e rëndësishme që investitorit t’i mundësohet transparencë e plotë në lidhje me ecurinë e fondit dhe përputhshmërinë e strategjisë së ndjekur me prospektin dhe rregullat e fondit, gjë është bërë më së miri nga Credins Invest. Çdo investitor ka mundësinë e aksesit të llogarisë online, gjë që në kushtet e distancimit social ka qenë e domosdoshme. Shoqëria ka vijuar me përditësimet e website me informacione të nevojshme, sikurse ka publikuar rregullisht raportet e ecurisë së fondeve.

Si do t’i ndikojë kjo krizë perspektivat e zhvillimit të tregut të fondeve të investimit në Shqipëri? Mund të sugjeroni ndërhyrje në nivel ligjor dhe rregullator që do t’i bënin fondet një alternativë më atraktive investimi për publikun shqiptar?

Situata e pandemisë, që vijon ende të ketë ndikim dhe pasoja shumëdimensionale, rrit pasigurinë për të ardhmen dhe e bën thuajse të pamundur çdo lloj parashikimi dhe planifikimi. Por, një gjë është e sigurt, kriza të tilla i mësojnë njerëzimit që duhet patjetër të mendojnë për momente të vështira, duhet të kursejnë dhe të planifikojnë të kenë mënjanë fonde e kursime. Fondet e investimit në perspektivën time vijojnë të jenë e ardhmja e tregut financiar, janë produkte që do të zhvillohen më tej për t’iu përgjigjur kërkesave në rritje të publikut për më shumë fleksibilitet dhe përfitueshmëri.

Sa i përket kuadrit ligjor, hap shumë i rëndësishëm për këtë treg ishte miratimi i ligjit të ri, si dhe zhvillimet e pritshme të tregut të kapitalit. Ne si shoqëri administruese fondesh presim me padurim që të mund t’i ofrojmë publikut fonde më të diversifikuara, me instrumente më të sofistikuara se titujt e borxhit qeveritar, dhe që përputhen me kërkesat në rritje të investitorëve shqiptarë. Roli i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare në vijim për mbështetjen dhe incentivimin e nismave të reja në tregun e fondeve të investimit dhe tregun e kapitalit është thelbësor.

Burimi: Revista Monitor

Zj. Anila Denaj, Ministre e Financave dhe Ekonomisë, u shpreh në intervistën për Fjala TV se Qeveria Shqiptare me ndihmën e Bankës Botërore ka miratuar në Parlament një ligj mjaft të rëndësishëm lidhur me Tregjet e Kapitaleve, i cili është kompetencë e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF). Zj. Denaj më tej tha se pritet se brenda 2 – 3 vitesh do të kemi një treg kapitali funksional.

Duke marre parasysh dhe rënien në rënditje në Raportin e Doing Business për shkak të mungesës së kompanive të listuara në Bursë, Zj. Denaj shprehu rëndësinë e këtij ligji në plotësimin e kuadrit ligjor dhe rregullativ, për të nxitur pjesmarrjen e bizneseve si dhe fondeve të investimit në tregun e kapitalit.

Marian Gjermeni, drejtor i Departamentit të Operacioneve Monetare në Bankën e Shqipërisë

Intervistë me Marian Gjermeni, drejtor i Departamentit të Operacioneve Monetare në Bankën e Shqipërisë

Numri i individëve që marrin pjesë në ankandet e bonove të thesarit nëpërmjet Bankës së Shqipërisë ka rënë me 45% në pesë vitet e fundit. Në një intervistë për revistën “Monitor”, drejtori i Departamentit të Operacioneve Monetare në Bankën e Shqipërisë, Marian Gjermeni, shpjegon arsyet e vendimit për të ndërprerë gradualisht shërbimin e pjesëmarrjes në ankandet e titujve nga banka qendrore.

Sipas tij, ky shërbim ofrohet nga nëntë banka tregtare dhe konkurrenca në treg është e mjaftueshme, çka e bën momentin të favorshëm për tërheqjen e Bankës së Shqipërisë nga ofrimi i këtij shërbimi.

Gjithashtu, në vitet e fundit, vërehet një zhvendosje e investimeve të individëve nga bonot e thesarit drejt instrumenteve financiare me afat më të gjatë maturimi, që garantojnë edhe kthime më të larta nga investimi.

 

Pse Banka e Shqipërisë vendosi të ndërpresë ofrimin e shërbimit të ndërmjetësimit për pjesëmarrjen e individëve në ankandet e bonove të thesarit për individët?

Ofrimi i mundësisë së investimit në titujt e qeverisë, nëpërmjet Bankës së Shqipërisë, që në fillimet e tij, u mendua si një aktivitet i përkohshëm, duke qenë se nuk është aspak tipike për një bankë qendrore, të ofrojë këtë lloj shërbimi.

Për këtë arsye, Banka e Shqipërisë qëllimisht e ofroi këtë lehtësi vetëm për bonot e thesarit dhe jo për obligacionet. Ishin disa faktorë që kanë penguar ndërprerjen më të hershme të këtij shërbimi, të tillë si konkurrenca e dobët e bankave që ofrojnë këtë produkt, mungesa e institucioneve të tjera financiare jobanka të licencuara për operimin në tregjet e titujve, trajnimi i munguar i stafit të bankave për ofrimin e këtij produkti, niveli jo i mjaftueshëm i edukimit financiar të popullatës, etj.

Ndërkohë vlerësohet se momenti aktual është i përshtatshëm për të mbyllur në mënyrë të fazuar këtë aktivitet, pasi konstatohet që është rritur numri i institucioneve financiare që operojnë në tregjet e titujve apo në atë të pensioneve suplementare; ka një orientim të disa prej bankave në drejtim të ofrimit të specializuar të shërbimit të ndërmjetësimit të investimit të individëve në titujt e shtetit.

Vërejmë gjithashtu se ka një zhvendosje të investimeve të individëve nga bono thesari tek obligacionet (shih grafikun 1 dhe 2).

Projekti i iniciuar nga Ministria e Financave dhe Ekonomisë për emetimin e titujve të borxhit nëpërmjet një numri të kufizuar ndërmjetësish financiarë (zhvilluesit/bërësit e tregut), që aktualisht aplikohet vetëm në titujt referencë. Kur të aplikohet për të gjithë titujt e borxhit, do ta bënte të pamundur për Bankën e Shqipërisë të ofronte mënyrën e ndërmjetësimit të deritanishme. Zhvilluesit/bërësit e tregut kanë dhe do të kenë detyrimin për të dhënë çmime në vijimësi për tregtimin e titujve të qeverisë në tregun dytësor.

Numri i individëve që investojnë në bono thesari nëpërmjet Bankës së Shqipërisë është ulur ndjeshëm që prej nivelit më të lartë të arritur në vitin 2013. Niveli aktual prej 8,088, është 45% më i ulët se niveli prej 14,775 përpara heqjes së llogarive të cash-it në fillim të vitit 2015.

 

 

Si e vlerësoni konkurrencën mes bankave tregtare, që janë të licencuara për ofrimin e këtij shërbimi? Në çfarë nivelesh janë kostot që këto banka iu ngarkojnë individëve për ofrimin e shërbimit dhe a mendoni që ato mund të jenë një faktor pengues për marrjen e këtij shërbimi nga individët?

Banka e Shqipërisë, asnjëherë nuk ka synuar të konkurrojë bankat tregtare për ofrimin e këtij shërbimi për individët. Për këtë arsye, deri në vitin 2015, aplikohej komision për ofrimin e këtij shërbimi edhe nga Banka e Shqipërisë. Por, pas 2015, duke qenë se llogaria e cash-it që lidhet me llogarinë e titullit u transferua në bankë tregtare, dhe bankat tregtare aplikojnë komisione për këtë llogari për individët, Banka e Shqipërisë e hoqi komisionin që individët të mos rëndoheshin dy herë nga komisionet. Me kalimin e kohës është vënë re një ulje e komisioneve që individët paguajnë për pjesëmarrjen në këtë lloj investimi.

Aktualisht janë 9 nga 12 banka që e ofrojnë mundësinë e ndërmjetësimit të investimit të individëve në titujt e qeverisë, duke siguruar një konkurrencë të mirë për këtë shërbim, në mënyrë që realizimi i tij të bëhet me kosto sa më të ulët për investitorin. Fakti që investimi i individëve në obligacionet e qeverisë (shih grafik 1) ka shënuar vetëm rritje, është tregues që tarifat e aplikuara nga bankat tregtare nuk janë faktor pengues për investimin e individëve në titujt e qeverisë. Së fundmi, ka filluar operimin në treg edhe bursa private e titujve të qeverisë, që është një tjetër mundësi për kanalizimin e fondeve në titujt e qeverisë.

 

Vitet e fundit, duket se ka një rënie të interesit të individëve për të investuar në instrumentet e borxhit të qeverisë. Pse ka ndodhur kjo?

 

 

Grafiku 2 paraqet një pamje të investimit të individëve në bono thesari dhe në obligacionet e qeverisë, duke përfshirë investimet e drejtpërdrejta në këta tituj, si dhe ato nëpërmjet fondeve të investimit, që investojnë në titujt e qeverisë në 10 vitet e fundit. Vihet re një ulje e investimeve në bonot e thesarit të qeverisë, e cila është kompensuar nga rritja e këtyre investimeve në obligacione, por edhe në depozita bankare me afat maturimi më të gjatë se një vit.

Arsyeja kryesore është rënia e yield-eve të bonove të thesarit në nivelet më të ulëta historike (shih Grafikun 3). Kjo ka bërë që individët të kërkojnë produkte me kthim më të lartë, të tilla si obligacionet e qeverisë apo depozita bankare me afat maturimi më të gjatë se një vit.

 

 

Pse tregu dytësor në Shqipëri është i pazhvilluar? Mendoni se rritja e maturitetit mesatar të instrumenteve të borxhit nga qeveria mund të ndihmojë në zhvillimin e tregut dytësor?    

Ka disa arsye pse tregu dytësor i titujve të qeverisë në Shqipëri është i pazhvilluar. Më kryesoret nga këto mund të përmendim:

1.Tregu primar është shumë dominant. Qeveria është e pranishme në tregun primar, me emetime tepër të shpeshta. Frekuenca e ankandeve që zhvillohen është e lartë, dhe për rrjedhojë, nevoja për tregtim në tregun dytësor është e ulët. Ulja e shpeshtësisë së emetimeve, e numrit të titujve të emetuar si dhe e krijimit të titujve referencë janë të rëndësishme për gjenerimin e kërkesës në treg dytësor. Gjithashtu, rritja e maturitetit të titujve të borxhit është një hap në drejtimin e duhur, si për sa i përket zhvillimit të tregut dytësor, ashtu edhe për uljen e rrezikut të rinovimit të borxhit shtetëror.

2.Treg i pazhvilluar i kapitaleve. Një treg i zhvilluar i kapitaleve, ku përfshihen aksionet dhe emetimet e korporatave, do të gjeneronte kërkesë për qarkullimin e parasë, dhe për rrjedhojë, edhe pozicionimin më të shpeshtë të aktorëve pjesëmarrës në tregun e titujve të qeverisë, duke sjellë transaksione më të shpeshta. Niveli i informalitetit, i pranishëm në ekonominë shqiptare, është pengues për zhvillimin e tregut të kapitaleve e për rrjedhojë, edhe të tregut dytësor të titujve të qeverisë.

3.Baza e investitorëve është e kufizuar vetëm tek rezidentët. Institucionet financiare, përveç bankave, janë ende në hapat e parë të zhvillimit të tyre, e për rrjedhojë, kërkesa dhe oferta në treg dytësor dominohet nga bankat. Këto të fundit, më tepër tentojnë të investojnë fondet sesa t’i administrojnë ato.

4.Përcaktimi i çmimeve për transaksionet në tregun dytësor. Çmimet e shpallura nga agjentët që veprojnë në tregun dytësor të titujve, nuk nxitin pozicionim aktiv të investitorëve në këtë treg, duke e kufizuar përdorimin e tij vetëm në rast nevoje.

 

Banka e Shqipërisë, prej dy vitesh është palë në një projekt për zhvillimin e tregut dytësor të titujve të qeverisë. Si i vlerësoni deri tani rezultatet e këtij projekti dhe a vëreni një tendencë rritjeje të tregut dytësor të titujve qeveritarë?

Zhvillimet në tregun dytësor, të nxitura nga projekti i emetimit të disa titujve të qeverisë, nëpërmjet një numri të kufizuar ndërmjetësish (zhvilluesit/bërësit e tregut), janë ende me hapa të ngadalta, por në drejtimin e duhur. Një nga aspektet pozitive që mund të përmendim është se tregtimi në tregun dytësor ndërbankar dominohet nga tregtimi i titujve referencë, të cilat emetohen nëpërmjet zhvilluesve të tregut.

Në dy vitet e fundit, ky tregtim është më i lartë se në vitet paraardhëse, por përsëri mbetet i ulët. Gjatë 2020, ka qenë edhe më i ulët në krahasim me një vit më parë, që mund të jetë rezultat i kufizimeve në staf në bankat që tregtojnë por edhe injektimit pa limit i likuiditetit nga Banka e Shqipërisë, që mund të ulë kërkesën për të gjetur likuiditet nga burime të tjera.

 

Si e ka ndikuar goditja e pandemisë tregun e instrumenteve të borxhit qeveritar gjatë këtyre muajve?

Politika e ndjekur nga BSH për të siguruar likuiditet pa limit për bankat në mbështetje të lehtësimit të politikës së saj monetare, si dhe veprimet e saj në tregun dytësor të titujve, kanë ndihmuar në qarkullimin e likuiditetit midis investitorëve dhe emetuesit në tregun primar të titujve të qeverisë. Për sa i përket tregut dytësor, siç u përshkrua më sipër, është vënë re një ulje e vëllimit të tregtimit në krahasim me një vit më parë.

 

Cili ka qenë roli i Bankës së Shqipërisë në furnizimin e tregut financiar me likuiditet të mjaftueshëm gjatë kësaj periudhe?

Banka e Shqipërisë ka adoptuar strategjinë operacionale të injektimit të pakufizuar të likuiditetit në sektorin bankar. Ky sektor, dhe nëpërmjet tij bizneset, familjet dhe sektori publik, do të kenë mundësi të tërheqin pranë Bankës së Shqipërisë të gjithë likuiditetin e nevojshëm dhe të kërkuar prej tyre.

Ersuin Shehu

Burimi: Revista Monitor, Nr.35 (947), date 14 Shtator 2020

TIRANA (Shqipëri), Korrik 27 (SeeNews) – Bursa Shqiptare e Titujve ALSE, bursa e parë private e titujve në vend, në të cilën janë tregtuar vetëm tituj qeveritarë, shpreson që të shohë në fund të vitit listimin e parë të Obligacionit korporativ, u shpreh për SeeNews drejtori ekzekutiv Artan Gjergji.

Bursa ALSE ka kryer disa ndryshime në rregulloret e saj për të lejuar tregtimin e titujve të emetuar me ofertë private në platformën e bursës, me shpresën e krijimit të mundësisë se emetimit në periudhën Shtator-Tetor, u shpres Z. Gergji për SeeNews gjatë një eventi javën e shkuar ku u lançua një platformë online lidhur me publikimin e të dhenave ditore nga fondet e investimit dhe pensioneve vendas.

“Ne e shohim platformën e re si hapin e parë në tërheqjen e më shumë investitorëve, krijimin e besimit, rritjen e ndërgjegjësimit dhe ofrimin e transparencës”, u shpreh z. Gjergji.
“Shpresojmë që në vjeshtë arkitektura që mbulon shërbimet e pas-tregtimit për tregun e titujve vendas do të jetë gati”, shtoi ai.

Bursa ALSE është licensuar në Korrik 2017 si bursa e pare e titujve në vend. Që nga fillimi i funksionimit në Shkurt 2018, vetëm titujt e qeverisë janë tregtuar në bursë për arsye se ka munguar infrastuktura, u shpreh z. Gjergji.

“Pavarësisht ekzistencës së AFISaR, depozitarit të titujve të borxhit të qeverisë të administruar nga banka qëndrore, ne na ka munguar një depozitar qëndror për titujt e biznesit. Tashmë depozitari qëndor i quajtur Rregjistrari Shqiptar i Titujve (ALREG) është licencuar si nga rregullatori financiar ashtu dhe nga banka qëndrore si sistemi i shlyerjes së titujve. Aktualisht ALREG është duke kryer integrimin e sistemit të tij me sistemin RTGS të bankës qëndrore”, u shpreh z. Gjergji. “Sapo ky proces të përfundojë, n do të jemi teknikisht gati”.

Z. Gjergji gjithashtu u shpreh se rregullatori financiar është duke punuar me Ministrinë e Financës për të identifikuar kompanitë në pronësi të shtetit të cilat kanë bilanc që plotëson kriteret e nevojshme për t’u listuar në bursë.

Përsa i përket ALSE, janë identifikuar disa kompani të mëdha që po tentohet të nxiten drejt listimit në bursë.

Bursa ALSE është themeluar nga Banka Credins dhe Banka Amerikane e Investimeve (ABI Bank), banka me seli në Tiranë të cilat zotërojnë respektivisht nga 45.59% të aksioneve dhe AK Invest, një nga institucionet më të mëdha financiare jo-bankë e cila zotëron 8.82% të aksioneve. Banka Credins dhe ABI Bank zotërojnë 15.3% dhe 5.1% të totalit të aseteve në sistemin banker të Shqipërisë.

Një pikë kryesore në axhendën e Burses ALSE është bashkëpunimi rajonal.

Në momentin që do të jetë plotësisht funksionale, Bursa ALSE është e hapur për cdo lloj bashkëpunimi ndërkombëtar duke përfshirë pjesmarrjen në platformat e tregtimit rajonal si SEE Link të lancuar nga bursat e Bullgarisë, Maqedonisë së Veriut dhe Kroacisë dhe të mbështetura nga Banka Europiane për Rikonstruksion dhe Zhvillim, u shpreh z. Gjergji.

Më tej, vitin e fundit, ALSE nënshkroi një marrveshje për shpërndarjen e të dhënave në kohë reale me Bursen e Vienës. Sipas kësaj marrveshje, investitorët institucional në më shumë se 88 shtete do të kenë akses në të dhënat e Bursës ALSE në fund të ditës.

Burimi: SeeNews

Lëvizje te postimet