Category: Lajme nga Tregu

Pavarësisht normave modeste të fitimeve që ofruan, gjatë vitit 2021 ka pasur një rritje të fortë të numrit të qytetarëve që I kanë parë si një instrument te mire për të investuar kursimet e tyre. Plot 22 milionë dollarë janë shpenzuar nga shqiptarët në transaksione të formës blerje para afatit të maturimit, me një rritje prej 30% krahasuar me një vit më parë, kur u investuan nga individët rreth 17 milionë dollarë. Trend të kundërt ka pasur pjesëmarrja e subjekteve juridike në këtë lloj transaksionesh, ku totali I blerjeve para maturimi ka qenë rreth 4.7 milionë dollarë, afërisht 52% më pak se në vitin 2020.

Ndërkaq, vëllimi i tregut sekondar të titujve të Qeverisë për vitin 2021 në tërësisnë e tij, u dominua në masën 58.13% nga transaksione në instrumente afatshkurtër (bono thesari) dhe 41.87% nga transaksionet në instrumente afatgjatë (obligacione). Parë nga këndvështrimi i numrit të transaksioneve, 79.06% e të gjitha transaksioneve të tregut sekondar të titujve të Qeverisë, i takojnë transaksioneve të kryera në bono thesari.

Të dhënat statistikore të tregut me pakicë të titujve të Qeverisë për vitin 2021, flasin për një dominim të transaksioneve “Blerje në tregun primar” dhe “Shlyerje e vlerës nominale në maturim” përkatësisht me 50.60% dhe 33.92% kundrejt vëllimit të përgjithshëm.

Pjesëmarrja në tregun sekondar të titujve të Qeverisë, për vitin 2021 dominohet nga investitorët individualë, të cilët kryejnë 98.21% të të gjitha transaksioneve në këtë treg.

Transaksioni i llojit B “Shitje nga portofoli i ndërmjetësit financiar” gjatë vitit 2021, ka pasur një ulje prej 394 milionë lekë ose 13.68% krahasuar me vitin 2020. Numri i transaksioneve i llojit B është ulur në masën 22.32%.

Transaksioni i llojit C “Blerje para afatit të maturimit” gjatë vitit 2021, ka pasur një rritje prej 6 milionë lekë ose 0.22%, ndërkohë pati gjithashtu rritje në numrin e transaksioneve në masën 7.44%, krahasuar me vitin 2020.

Në totalin e këtyre dy transaksioneve, vihet re një ulje në vlerë absolute me rreth 388 milionë lekë, krahasuar me vitin 2020.

Burimi: SCAN

Qeveria shqiptare realizoi javën e kaluar rihapjen e ankandit të obligacioneve me maturitet 15-vjeçar.

Ashtu si në ankandin e parë, të muajit nëntor të vitit të kaluar, interesi i tregut për të investuar në këto instrumente rezultoi përsëri i konsiderueshëm. Nga dy miliardë lekë që kishte qenë shuma e shpallur e obligacioneve për shitje, në ankand u paraqitën kërkesa totale me vlerë 3.44 miliardë lekë.

Në ankand u paraqitën 64 kërkesa konkurruese, nga të cilat u pranuan 41 të tilla. Yield-i i obligacionit rezultoi në nivelin 5.84%, nga 5.88% që kishte qenë yield-i uniform (dhe kuponi i obligacionit) në ankandin e parë të emetimit. Kuponi i obligacionit ishte 5.88%, nivel më i ulët se kuponi indikativ prej 6.2% që ishte paraqitur para ankandit nga Ministria e Financave. Yield-et e ofruara nga pjesëmarrësit në ankand ishin në intervalin mes 4.7% dhe 6.44%, interval ky edhe më i ulët në raport me ankandin fillestar të muajit nëntor.

Pjesëmarrje e lartë dhe normat e favorshme të interesit bënë që Ministria e Financave të pranonte kërkesa për një shumë edhe më të lartë se ajo e shpallur, gjithsej 2.3 miliardë lekë. Rritja e shumës së huamarrjes po bëhet një praktikë e zakonshme në ankandet e instrumenteve me maturitet afatgjatë, me sa duket për të shfrytëzuar normat e favorshme të interesit që ofron sot tregu financiar.

Ky ankand duket se ka dhënë sinjale edhe më të qarta lidhur me ato që janë pritshmëritë e tregut në raport me normat e interesit. Megjithëse bëhet fjalë për instrumente afatgjata, sërish yield-et e kërkuara nga investitorët nuk janë rritur, në linjë me tendencën e tregut edhe për instrumentet më afatshkurtra. Kjo në thelb tregon se investitorët nuk presin ndonjë rritje shqetësuese të normave të interesit në të ardhmen e afërt.

Obligacionet 15 vjeçare janë titujt e borxhit më afatgjatë të emetuara ndonjëherë nga qeveria shqiptare. Ankandi i nëntorit 2021 kishte qëllim testimin e tregut, që reagoi pozitivisht, duke bërë që Ministria e Financave të organizonte dhe një rihapje të këtij ankandi.

Ato janë një alternativë me shumë interes, sidomos për investitorët institucionalë që synojnë rritjen e kthimeve të portofolave afatgjata. Në tregun shqiptarë investitorët më tipikë të këtij lloji janë fondet e pensionit dhe ato të investimit.

Qeveria shqiptare po ndjek një strategji të zgjatjes graduale të maturitetit mesatar të borxhit publik, me qëllim shfrytëzimin sa më shumë të periudhës me norma të ulëta interesi, por edhe për të ulur rreziqet e lidhura me rifinancimin.

Në fund të tremujorit të tretë 2021, borxhi afatgjatë, me maturim mbi një vit, përbënte mbi 67% të stokut të borxhit të brendshëm, nga më pak se 49% që zinte në fund të vitit 2013. Mes isntrumenteve afatgjata, vlerën më të lartë në strukturën e borxhit të brendshëm e kanë obligacionet 5 vjeçare, me 16.9% të totalit, të ndjekura nga obligacionet 10 vjeçare me 15.3%./ E.Shehu

Burimi: Revista Monitor

Banka Amerikane e Investimeve (ABI) do të bëhet banka e pestë në vend që emeton obligacione koorporative me ofertë private. Në mbledhjen e fundit të muajit janar, Bordi Drejtues i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare pritet të miratojë aktofertat e ABI për emetimin e obligacioneve.

Më parë, obligacionet me ofertë private kanë emetuar edhe Credins Bank, Union Bank, Fibank dhe Tirana Bank, si edhe disa institucione financiare jobanka dhe një numër i vogël shoqërish tregtare jofinanciare.

Në rastin e bankave, emetimi i obligacioneve bëhet kryesisht në funksion të nevojave për kapital rregullator. Rregullorja “Për mjaftueshmërinë e kapitalit” i njeh obligacionet si instrument i kapitalit rregullator të nivelit të dytë, me plotësimin e disa kushteve. Ajo parashikon që kapitali i nivelit të dytë mund të njihet si kapital rregullator deri në një masë sa 33.3% e kapitalit të nivelit të parë. Përdorimi i obligacioneve po fiton gjithnjë e më shumë konsideratë, duke u vlerësuar si një alternativë e mirë kundrejt injektimeve periodike të kapitalit nga aksionerët.

Vlera e obligacioneve me ofertë private të kompanive shqiptare ka ardhur në rritje të vazhdueshme në vitet e fundit, e mbështetur kryesisht nga emetimet e bankave. Bazuar në të dhënat e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF), portofoli i këtyre instrumenteve, i llogaritur si vlera e emetuar dhe ende e pashlyer, në mesin e vitit 2021 arriti në 8.4 miliardë lekë ose rreth 69 milionë euro. Vlera e portofolit të obligacioneve është rritur me 14% me bazë vjetore. Më shumë se gjysma e obligacioneve me ofertë private janë të emetuara në valutë të huaj, nga të cilat 48.2% në euro dhe 6.4% në dollarë amerikanë.

Obligacionet me ofertë private mund të emetohen nga shoqëritë aksionere dhe të ofrohen për shitje te investitorë institucionalë dhe tek një numër prej deri 100 individësh. Në Shqipëri ato kanë nisur të përdoren duke filluar nga fundi i vitit 2011. Blerësit e këtyre instrumenteve kanë qenë zakonisht individët, por nuk kanë munguar edhe investitorë institucionalë, si, për shembull, kompani të sigurimeve. Sipas ekspertëve, këto instrumente ofrojnë një sërë avantazhesh për investitorët, si diversifikimi dhe kthimi më i lartë krahasuar me alternativat e tjera të investimit financiar. Tregu i obligacioneve me ofertë private është ende i dominuar nga emetimet e institucioneve financiare dhe, sipas ekspertëve, rreziku për investitorët është i kufizuar, sepse këto institucione janë të rregulluara, të mbikëqyrura dhe likuide.

Deri tani, në tregun shqiptar të kapitaleve emetimi i obligacioneve është bërë me ofertë private, edhe për shkak të mungesës së një tregu të këtyre titujve. Shqipëria ka një bursë operative që prej vitit 2018, por deri vitin e kaluar ajo nuk mund të ofronte tregtim të titujve të emetuesve privatë, për shkak të boshllëqeve në infrastrukturën e tregut. Oferta publike do t’i bënte këto instrumente të tregtueshme dhe likuide, duke krijuar mundësinë e shitjes në çdo kohë ose përdorimin e tyre si kolateral financiar për marrjen e huave./E.Shehu

Burimi: Revista monitor

Rezerva valutore e Bankës së Shqipërisë preku një rekord të ri në fund të muajit nëntor 2021.

Statistikat tregojnë se rezerva arriti shumën e pothuajse pesë miliardë eurove, niveli më i lartë i shënuar ndonjëherë. Vetëm gjatë muajit nëntor, rezerva valutore u zmadhua me gati 780 milionë euro.

Ndikimin kryesor e ka dhënë Eurobondi prej 650 milionë eurosh i emetuar në muajin nëntor në Bursën e Londrës. Eurobondi ishte faktor kryesor në rritjen me pothuajse 19% të rezervës valutore në një muaj. Megjithatë, efekti i Eurobondit pritet të jetë i përkohshëm, sepse, sipas informacionit të Bankës së Shqipërisë, pjesa dërrmuese e fondeve do të përdoren për shlyerjen e detyrimeve të borxhit të jashtëm të maturuar.

Një rritje e ngjashme e lartë e rezervës valutore erdhi edhe në qershor 2020, sërish si rezultat i Eurobondit të emetuar në atë kohë.

Me përjashtim të faktorëve me ndikim jo të zakonshëm, siç është emetimi i Eurobondeve, zmadhimi i rezervës valutore bëhet kryesisht nëpërmjet ankandeve të blerjes së valutës në tregun vendas. Mbështetur në të dhënat e mbledhura nga “Monitor” vitin e kaluar Banka e Shqipërisë bleu rreth 117 milionë euro në tregun e brendshëm valutor. Por, madhësia e rezervës valutore ndikohet edhe nga ecuria e vlerës së tregut të instrumenteve në të cilat është investuar pjesërisht rezerva valutore, si, për shembull, obligacionet apo metalet e çmuara (kryesisht ari).

Në pjesën dërrmuese, rezerva valutore mbahet në depozita dhe obligacione që në fund të nëntorit 2021 përbënin mbi 90% të vlerës së rezervës valutore. Pjesa e mbetur konsiston kryesisht në të drejta tërheqjeje (SDR) në Fondin Monetar Ndërkombëtar dhe në rezerva të arit.

Sipas valutave, struktura e rezervës valutore dominohet nga euroja, që përbën më shumë se 65% të vlerës totale të saj. Në vitet e fundit, Banka e Shqipërisë ka diversifikuar më tej përbërjen e rezervës sipas valutave të ndryshme. Që nga viti 2020, banka qendrore ka përfshirë në rezervën valutore edhe monedhën kineze dhe atë australiane, përveç euros, dollarit amerikan dhe jenit japonez. Duke qenë se në vitet e fundit kthimet nga investimet në euro kanë qenë në nivele shumë të ulëta ose negative, diversifikimi i rezervës sipas valutave ka qenë i nevojshëm edhe për të përmirësuar kthimet nga investimi.

Qëllimi kryesor i rezervës valutore është mbulimi i nevojave emergjente që mund të ketë ekonomia për valutë të huaj. Por, ajo mund të përdoret edhe si instrument rregullues në raste të çregullimit të kursit të këmbimit ose në funksion të objektivave ligjorë të Bankës së Shqipërisë, për ruajtjen e stabilitetit të çmimeve dhe stabilitetit financiar. Madhësia e rezervës valutore vlerësohet mëse e mjaftueshme në raport me objektivat kryesorë të saj, një nga të cilët është mbulimi i katër muajve importe. Për 11 muajt e vitit 2021, vlera mesatare mujore e importeve ishte rreth 535 milionë euro. Vlera e rezervës valutore në fund të muajit nëntor do të ishte e mjaftueshme për të mbuluar rreth 9.3 muaj importe./E.Shehu

Burimi: Revista Monitor

Pas plotësimit të bazës ligjore dhe të infrastrukturës së tregtimit dhe pastregtimit, tashmë shoqëritë e regjistruara në Shqipëri do të kenë mundësi t’i ofrojnë tituj ose aksione publikut të gjerë në një treg të rregulluar, përmes rregullores së re të hartuar nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare, që detajon prospektin (materialin informues) përpara daljes në Bursë me ofertë publike.

Në zbatim të Ligjit të ri për tregjet e kapitalit, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka hartuar dhe  ka nxjerrë për konsultim publik projektrrregulloren “Për formën dhe përmbajtjen e prospektit që publikohet kur titujt i ofrohen publikut dhe pranohen për tregtim në një treg të rregulluar”. Projektrregullorja, e hartuar me asistencën e ekspertëve të Bankës Botërore, në kuadër të harmonizimit me legjislacionin evropian, është përafruar me Rregulloren e BE 2017/1129 të Parlamentit dhe Këshillit Evropian.

Miratimi i rregullores detajon për herë të parë kërkesat e shoqërive të regjistruara në territorin e Republikës së Shqipërisë për të dalë në një treg të rregulluar (Bursë) me ofertë të hapur publike, duke kërkuar fonde nga qytetarët/investitorët. Për të realizuar këtë, shoqëria duhet të publikojë më parë një prospekt, sipas rregullave të përcaktuara, i cili miratohet nga Autoriteti.

Prospekti përfaqëson dokumentin që ofron informacion të plotë mbi shoqërinë që do të emetojë tituj ose do të ofrojë për publikun e gjerë aksione të saj, si edhe karakteristikat e tyre. Përmes këtij dokumenti, shoqëria i fton qytetarët të investojnë në titujt që po emeton apo të blejnë aksione të saj në një treg të rregulluar (bursë).

Rregullorja përcakton në mënyrë të detajuar të gjithë informacionin e nevojshëm që duhet të publikohet nga shoqëria, duke u mundësuar investitorëve të bëjnë një vlerësim mbi performancën dhe perspektivat e shoqërisë. Në këtë mënyrë, përpara se ata të ndërmarrin investimin, do të jenë të mirëinformuar për shoqërinë.

Një nga elementët e rëndësishme të prospektit është vlerësimi i faktorëve të rrezikut nga emetuesi, mbështetur në probabilitetin e shfaqjes së tyre dhe shkallën e pritshme të ndikimit të tyre tek emetuesi. Përshkrimi në mënyrë të plotë i faktorëve të rrezikut ndërgjegjëson investitorët e mundshëm se investimi në një titull të caktuar mund të shoqërohet edhe me risk.

Përpara procesit të miratimit, Autoriteti verifikon që prospekti përmban të gjithë informacionin e kërkuar, sipas kërkesave ligjore dhe rregullative. Në anën tjetër, Autoriteti nuk verifikon saktësinë apo vërtetësinë e informacioneve të paraqitura në prospekt. Çdo investitor ka përgjegjësi ekskluzive për vendimin e tij për të investuar në tituj, mbështetur në informacionin e ofruar në prospekt dhe nëse është i pasigurt për investimin mund të konsultohet me një profesionist të fushës.

Bazuar në rregulloren që pritet të miratohet nga Autoriteti, prospekti duhet të jetë i qartë, i plotë, i lehtë për t’u lexuar dhe kuptuar nga investitorët. Prospekti është i vlefshëm për 12 muaj nga miratimi i ofertës drejtuar publikut. Pas këtij afati, ky dokument është objekt miratimi sërish nga Autoriteti. Në këtë mënyrë, publiku do të jetë gjithmonë i informuar dhe për çdo përditësim të informacionit.

Burimi: Revista Monitor

Yield-et e Bonove të Thesarit shënuan një rritje të lehtë në ankandet e kësaj jave.

Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, Bonot me maturim 12-mujor u shitën me një yield mesatar të ponderuar prej 1.71%, nga 1.67% që kishte qenë ky tregues në ankandin e mëparshëm. Kërkesa për këto instrumente në tërësi rezultoi e lartë, për një shumë totale prej pak më shumë se 8 miliardë lekësh, ndërsa Ministria e Financave pranoi të shiste bono për 4.6 miliardë lekë, shumë kjo pak më e ulët se vlera e shpallur në ankand prej 5 miliardë lekësh.

Ndërkohë, Bonot me maturim tremujor u shitën me një yield mesatar të ponderuar prej 0.82%, nga 1% që kishte qenë i njëjti tregues në ankandin e fundit për të njëjtat instrumente. Ministria e Financave shiti rreth 850 milionë lekë Bono 3-mujore, përkundrejt një kërkese totale në vlerën e 1.2 miliardë lekëve. Edhe këto ankande konfirmuan se tregu shfaqet likuid dhe interesi për të investuar në instrumentet e borxhit qeveritar është në nivele të larta.

Rritja e lehtë e yield-eve për bonot 12 mujore, megjithatë, mund të interpretohet si një sinjal i parë se tregu po fillon të ndjekë orientimet e politikës monetare të dhëna nga Banka e Shqipërisë këtë muaj. Pas mbledhjes së datës 3 nëntor, Këshilli Mbikëqyrës vendosi ndryshimin e formës aktuale të ankandeve për marrëveshjet e riblerjes që nga fillimi i vitit të ardhshëm. Forma aktuale e ankandeve garanton injektimin e likuiditetit në sasi të pakufizuar dhe u adoptua në mars 2020, menjëherë pas fillimit të pandemisë. Gjithashtu, për herë të pare, Këshilli Mbikëqyrës në orientimin për tregjet paralajmëroi një tërheqje të stimulit monetar ose rritje të normave të interesit duke filluar nga viti 2022.

Rritja e papritur e çmimeve në tregjet ndërkombëtare në muajt e fundit e ka vendosur ekonominë përballë rrezikut të një vale të fortë inflacioniste. Në Eurozonë, inflacioni ka arritur nivelin 4.1%, ndërsa në SHBA ka kaluar nivelin e 5%. Në Shqipëri, për momentin, ndikimi është ende i kufizuar dhe, sipas Instat, inflacioni për muajin tetor ishte 2.4%. Megjithatë, analizat e Bankës së Shqipërisë parashikojnë një rritje të inflacionit gjatë tremujorëve në vazhdim. Pritshmëritë për inflacionin në të ardhmen e afërt maten kryesisht nëpërmjet Treguesit të Presioneve të Huaja Inflacioniste, që u rrit me 9.3% në terma vjetorë gjatë tremujorit të tretë 2021. Nga analizat historike, është konstatuar se ky tregues paraprin zhvillimet në komponentin e inflacionit të importuar me rreth 3-5 muaj. Rrjedhimisht, rritja e fortë e tij në tremujorin e tretë pritet të sjellë një kontribut në rritje të inflacionit të importuar sidomos duke filluar nga tremujori i parë i vitit të ardhshëm.

Deri tani, tregjet financiare po shfaqen të kujdesshme kundrejt rrezikut inflacionit. Megjithë rritjen e çmimeve, në përgjithësi normat e interesit në tregjet ndërkombëtare nuk kanë pësuar rritje domethënëse. Tregjet ende besojnë që vala e rritjes së çmimeve do të jetë kalimtare dhe do të stabilizohet vitin e ardhshëm, në përputhje me projeksionet e skenarit bazë të shumicë së bankave qendrore më të rëndësishme. Megjithatë, kjo rritje e çmimeve tashmë po reflektohet në orientimet e politikës monetare, ndaj tregjet duket se po përgatiten për afrimin e rritjes së normave të interesit.

Burimi: Revista Monitor

Banka e Shqipërisë mbështet vendimin e qeverisë për të dalë në tregjet europiane për një Eurobond të ri, por kërkon më shumë kujdes në vazhdim me rritjen e huamarrjes së huaj.

Guvernatori Gent Sejko, tha të premten në Komisionin Kuvendosr të Ekonomisë dhe Financave se plani financimit nga Eurobondi është i arsyeshëm, në kushtet e niveleve të larta të deficitit dhe huamarrjes së synuar nga qeveria.

Sipas tij, financimi tërësor i këtyre deficiteve në tregun e brendshëm financiar do të sillte rritje të normave të interesit dhe reduktim të fondeve në dispozicion të kreditimit të sektorit privat. Por, në horizontin afatmesëm dhe afatgjatë, Banka e Shqipërisë këshillon adoptimin e një përqasjeje më ambicioze për reduktimin e borxhit të huaj. Ky objektiv duhet të shkojë në linjë me objektivin primar të reduktimit të nivelit të borxhit publik në tërësi.

“Megjithatë, Banka e Shqipërisë gjen me vend të theksojë se trendi rritës i huamarrjes së huaj dhe asaj të denominuar në valutë, ekspozon borxhin publik jo vetëm ndaj rrezikut të normave të interesit por dhe ndaj rrezikut të luhatjeve të pafavorshme të kursit të këmbimit.

Për këtë arsye, Banka e Shqipërisë gjykon se struktura e financimit të deficitit dhe të borxhit duhet të synojë një mbështetje më të madhe në tregjet dhe monedhën vendase në afatin e mesëm dhe të gjatë. Kjo përqasje do të reduktonte probabilitetin dhe intensitetin e goditjeve të mundshme në të ardhmen,” tha Sejko.

Projektbuxheti i vitit 2022 parashikon një deficit buxhetor prej rreth 101 miliardë lekësh ose 5.4% të PBB-së. Ky deficit parashikohet të financohet në masën 50 miliardë lekë nga huamarrja e brendshme dhe 51 miliardë lekë nga financimi i huaj. Financimi në tregun e brendshëm parashikohet të sigurohet nëpërmjet emetimit të letrave me vlerë.

Ndërkohë, financimi i huaj pritet të sigurohet në vlerën 25 miliardë lekë nga projektet e mbuluara nga financimi i huaj, rreth 17.5 miliardë lekë nga mbështetja buxhetore e partnerëve ndërkombëtarë dhe pjesa e mbetur prej 8.5 miliardë lekësh nga fondet e siguruara nga emetimi pritur i një Eurobondi në tregjet ndërkombëtare gjatë vitit 2021.

Eurobondi në vlerën e 700 milionë eurove, ose rreth 85 miliardë lekëve do të ndahet në rreth 34.1 miliardë lekë për mbulimin e pagesave të borxhit të huaj gjatë vitit 2021, 42.5 miliardë lekë për mbulimin e pagesave të borxhit të huaj në vitin 2022 dhe 8.5 miliardë lekë për financimin e deficitit buxhetor gjatë vitit 2022.

Në drejtim të menaxhimit të huamarrjes, Banka e Shqipërisë ka sugjeruar rishikimin e dispozitave të parashikuara në nenin 10 të Projektligjit për Buxhetin e vitit 2022, të cilat kufizojnë huamarrjen në tregjet e brendshme financiare – të destinuar për financimin e deficitit buxhetor – në nivelin maksimal prej 50 miliardë lekësh, dhe e reduktojnë këtë huamarrje për maksimalisht gjysmën e sasisë së të ardhurave të mundshme të privatizimit të përftuara gjatë vitit.

Gjithashtu, banka qendrore sugjeron vijimin e punës për zgjerimin dhe diversifikimin e mëtejshëm të bazës së investitorëve në tregun e brendshëm. Ky objektiv duhet përmbushur, ndër të tjera, nëpërmjet vijimit të programit të përmirësimit të funksionimit të tregut dytësor, çka rrit interesin e investitorëve vendas.

Burimi: Revista Monitor

Individët blenë 12.7 miliardë lekë bono dhe obligacione qeveritare në ankandet e tregut primar për 9-mujorin e parë të këtij viti.

Të dhënat e Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF) tregojnë se shuma e investuar në ankande nga individët këtë vit ka pësuar një rënie të lehtë me 1.4% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Të dhënat e AMF tregojnë se edhe këtë vit investimet e individëve kanë shkuar në pjesën më të madhe për bono thesari. Ato arritën vlerën e 7.1 miliardë lekëve, me një rritje prej 3.9% krahasuar me një vit më parë. Instrumentet afatshkurtra përbënin rreth 56% të investimeve të individëve në titujt e borxhit qeveritar për periudhën 9-mujore.

Këtë vit, investimet në obligacione kanë pësuar rënie në vlerën e 5.6 miliardë lekëve, 7.4% më pak krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Megjithëse investimet në obligacione kanë rënë në vlerë, si numër transaksionesh ato janë rritur me 22% krahasuar me një vit më parë. Kjo tregon për një shtim të numrit të individëve që investojnë në titujt afatgjatë të qeverisë shqiptare.

Gjithnjë e më shumë shqiptarë po zgjedhin të marrin pjesë vetë në ankandet e tregut primar, përmes ndërmjetësve të licencuar financiarë, që janë zakonisht bankat tregtare. Sipas faqes zyrtare të AMF, aktualisht në Shqipëri ka 12 shoqëri komisionere për investimin në tituj, por pjesa dërrmuese e volumit të transaksioneve nga individët bëhet nga bankat tregtare të licencuara për këtë shërbim. Investimi në obligacione është bërë gjithmonë përmes ndërmjetësve financiarë të licencuar, ndërsa investimi në bono thesari mundësohej edhe nga Banka e Shqipërisë. Por, në Gusht 2020 Banka e Shqipërisë vendosi ndërprerjen e ofrimit të shërbimit të pjesëmarrjes në ankandet e bonove për individët. Duke filluar nga viti 2021, banka qendrore nuk do të pranojë më hapjen e llogarive të reja për këtë qëllim dhe individët do të mund ta marrin këtë shërbim vetëm prej bankave tregtare të licencuara nga AMF.

Tregu i shërbimit të investimit në titujt e qeverisë shqiptare edhe këtë vit vazhdon të dominohet nga banka Raiffeisen. Për 9-mujorin 2021, 61% e investimeve të individëve në bono dhe 37% e investimeve në obligacione u bënë nëpërmjet bankës Raiffeisen. E dyta renditet Banka Kombëtare Tretare, me 20% të investimeve në bono dhe rreth 27% e investimeve në obligacione. Bankat e tjera kanë pjesë tregu modeste, sidomos për sa i takon investimeve në bono, megjithëse e ofrojnë këtë shërbim prej vitesh.

Mbështetur në të dhënat e Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë, individët mbanin rreth 17.6% të stokut të borxhit të brendshëm publik në fund të shtatorit 2021. Në vlerë, kjo përkthehet në afërsisht 119 miliardë lekë.

Ndërkohë që investimet e individëve në tregun primar ngelen në nivele të konsiderueshme, tregu dytësor i titujve të qeverisë ka përmasa modeste dhe në rënie të mëtejshme. Blerjet nga portofoli i ndërmjetësve financiarë për 9-mujorin pësuan rënie me pothuajse 27% krahasuar me një vit më parë, ndërsa blerjet para afatit të maturimit (shitjet e titujve nga individët te bankat) ranë me 23%./E.Shehu

Yield-et e Bonove të Thesarit pësuan sërish një rënie të lehtë, duke konfirmuar edhe njëherë ndikimin e dobët të valës inflacioniste në tregun financiar vendas.

Bonot me maturim 12 mujor u shitën në ankandin e të martës me një yield-mesatar të ponderuar prej 1.67%, në rënie të mëtejshme nga niveli prej 1.7% i ankandit të mëparshëm. Përkundrejt një shume të shpallur për financim prej 8.7 miliardë lekësh, vlera e kërkesave të paraqitur në ankand arriti në gati 10.8 miliardë lekë.

Yield-i mesatar i ponderuar pësoi rënie në të njëjtën masë edhe për Bonot me maturim 6-mujor, duke rënë në 1.31%, nga 1.34% që kishte qenë në ankandin e mëparshëm, të zhvilluar në fund të muajit gusht. Edhe këtu kërkesat arritën në mbi 1.5 miliardë lekë, ndjeshëm më shumë se shuma prej 931 milionë lekësh e shpallur për financim nga Ministria e Financave.

Gjendja e qetë dhe likuiditeti i lartë në tregun financiar vendas po rezultojnë përcaktuese në ruajtjen e yield-eve të ulëta të instrumenteve të borxhit publik, megjithëse mjedisi ekonomik po trazohet nga shqetësimet e lidhur me rritjen e çmimit të karburanteve, energjisë dhe mallrave të konsumit. Pasi kaloi pa shumë pasoja periudhën e pandemisë, tregu primar i titujve qeveritarë duket i qetë edhe në këtë fazë të rritjes së çmimeve në tregjet globale, që ka nisur të përcillet edhe në ekonominë vendase.

Autoritetet monetare, që kanë si objektiv kryesor ligjor ruajtjen e stabilitetit të çmimeve besojnë se vala e rritjes së çmimeve do të jetë kalimtare dhe nuk do të japin ndikime afatgjata në inflacion. Muajin e kaluar, edhe Banka e Shqipërisë mbajti të njëjtin pozicion të shprehur më herët nga Banka Qendrore Europiane. Megjithatë, në deklaratën e fundit Këshilli Mbikëqyrës i Bankës së Shqipërisë shprehej se efektet e rritjes së çmimeve do të jenë të ndjeshme dhe mund të kërcënojnë ritmin e rimëkëmbjes së ekonomisë në fazën e daljes nga pandemia. Shqetësimet më të mëdha lidhen me ndikimin që shtrenjtimi i naftës dhe energjisë elektrike mund të japë në koston e prodhimit dhe në rritjen e çmimeve të konsumit. Projeksionet e Bankës së Shqipërisë do të përditësohen të mërkurën, pas mbledhjes së radhës së Këshillit Mbikëqyrës.

Një faktor që mund të ulë ndjeshëm presionin mbi yield-et në tregun e brendshëm në vazhdim është vendimi për të emetuar 700 milionë euro eurobonde në tregjet e huaja brenda këtij viti. Ashtu siç ndodhi vitin e kaluar, eurobondi do të financojë deficitin buxhetor, duke zëvendësuar një pjesë të madhe të huamarrjes në tregun e brendshëm. Kjo lëvizje do të ulë kërkesën për financim dhe do të rrisë likuiditetin e lirë në tregun e brendshëm, duke shërbyer edhe si levë për uljen e yield-eve. Një tendencë e tillë u vërejt qartë në gjysmën e dytë të vitit 2020, pas emetimit të eurobondit të fundit. /E.Shehu

Burimi: Revista Monitor