Anëtarësia e Federatës Europiane të Bursave (FESE), e përbërë nga Bursat në Europë, nuk janë imune nga efektet e shkaktuara nga përhapja e shpejtë e COVID-19 dhe impakti i tij në ambjentin ekonomik.

Bursat e rregulluara përmbushin një funksion social dhe ekonomik që duhet të mbijetojë edhe në kohë pasigurie. Bursat luajnë një rol kyç duke mundësuar informacion rreth çmimit, transparencës dhe likuiditetit. Ndalimi i tyre nga përmbushja e këtij roli do të kishte një ndikim të madh jo vetëm në ekonomi por edhe në shoqëri.

Këto funksione janë testuar  në të kaluarën, për shembull gjatë krizës financiare – kur burimet e tjera të likuiditetit shterruan – Bursat  vazhduan të operonin me sukses. Kjo situatë në ditët e sotme nuk është e ndryshme. Bursat duhet të vazhdojnë të jenë funksionale për të ruajtur besimin.

Parimet që udhëheqin anëtarët e FESE mbeten transparenca dhe objektiviteti, veçanërisht në këto kohë pasigurie.

Bursat Europiane do të dhe duhet të vazhdojnë të qëndrojnë hapur gjatë gjithë kohës për të mundësuar siguri, integritet dhe paanshmëri në mënyrë të qartë dhe transparente 

1 – Teknikisht dhe Operacionalisht: Tregjet vazhdojnë të funksionojnë në mënyrë të rregullt dhe transparente pavarësisht kushteve ekstreme të tregtimit të shkaktuara nga kriza e COVID-19. Kontrollet dhe ndërprerësit e cmimeve ose siç njihen si kufinjtë frenues (circuit breakers) aktual, funksionojnë normalisht dhe me fleksibilitetin e duhur për të mundësuar kërkesën në treg. Planet e Emergjencës janë aktivitzuar dhe do të sigurojnë që çdo gjë po funksionon siç duhet, sipas kontekstit të protokollit “duke punuar në disancë nga shtëpia”.

 2 – Funksionim i Rregullt i Tregjeve Financiare: Rrjedha e vazhdueshme e lajmeve rezulton në një rishikim të vazhdueshëm të vlerësimeve të letrave me vlerë (titujve) të investitorëve dhe po gjeneron nevojën për të ribalancuar me shumë portofolet në mënyrë dinamike. Pritet që kriza e tanishme do të vazhdojë të gjenerojë si qarkullim të lajmeve negative (psh: për vendimet mbyllëse), ashtu edhe qarkullimin e lajmeve pozitive (psh: ndikimin e planeve të të mbështetëse të qeverisë). Investitorët duhet të përshtaten me rrethanat ekonomike në ndryshim dhe kontrollet aktuale në platformat e tregtimit janë edhe më të rëndësishme në kushte të tilla paqëndrueshmërie të tregut me ndërprerësit e çmimeve 9circuit breakers), duke lejuar investitorët të marrin informacione të reja. Më në përgjithësi, monetarizimi i rrezikut duhet të mbetet transparent, i aksesueshëm dhe i besueshëm përgjatë gjithë klasave të aseteve, për të lejuar investitorët të vlerësojnë portofolet dhe të kryejnë investime të informuara dhe vendime mbrojtëse në këto kushte të paqëndrueshme.

 3- Kontraktualisht: Mbyllja e tregjeve do të shkaktonte të gjitha llojet e klauzolave kontraktuese pro-ciklike në një gamë shumë të gjerë të kontratave financiare, madje edhe në ato operacionale. Këto pasoja të mundshme dhe të hapura mund të gjenerojnë një numër të paparashikueshëm të dështimeve në shlyerjen e detyrimeve mes palëve. Kontratat derivative në veçanti, shihen si të besueshme me çmimet e referencës të më të qarta duke lejuar një proces skadimi dhe shlyerjeje të rregullt. Këto instrumente shpesh përdoren si mjete mbrojtëse për shumë tregje të lidhur me tregjet-mbi-banak (OTC), si për shembull tregjet e kreditit. Një mbyllje e këtyre tregjeve ka të ngjarë të ketë një ndikim material në funksionimin e një grupi të gjerë të tregjeve OTC, duke pasur parasysh heqjen e mjeteve kyç mbrojtëse që do ta bëjnë menaxhimin më të gjerë të rrezikut jashtëzakonisht sfidues.

 4 – Pasojat Rregullatore dhe Gjyqësore, si dhe Efektet tek Investitorët e Vegjël: Mbyllja e tregjeve do të shkaktonte zgjerimin masiv të të gjitha llojeve të marrëveshjeve dypalëshe jashtë platformave transparente të tregtimit (off-exchange) si dhe pa mbrojtjet që mbizoterojnë në platformat e tregtimit. Të gjithë investitorët do të ndikoheshin nga një situatë e tillë, por investitorët e vegjël do të goditeshin më keq nga një lëvizje e kordinuar dhe e dakordësuar midis investitorëve profesionistë, pasi ata do të ishin në gjendje të rregullonin vetëm pozicionet e tyre në gjatë rihapjes së çmimeve reference në platformat e tregtimit.

Mbyllja e tregjeve nuk do të ndryshonte shkakun themelor të paqëndrueshmërisë së tregut, do të largonte transparencën lidhur me përceptimin e situatës nga investitorëvet dhe do të zvogëlonte aksesimin e investitorëve në paratë e tyre; të gjitha këto mund të rrisin ekponencialisht ankthin aktual të tregut dhe të rezultojnë në një rënie negative në rezultatet e investitorëve.

Anëtarët e Federatës Europiane të Bursave (FESE)  mbeten të vëmendshëm ndaj zhvillimeve globale dhe Europiane dhe do të punojnë drejt mbajtjes së një hapësire të sigurtë, transparente dhe të drejtë të tregut në Europë në çdo kohë.

Për të shkarkuar materialin origjinal në gjuhen Angleze klikoni këtu

Gjatë datës 06.03.2020 në Bursën Shqiptare të Titujve ALSE rezultuan këto të dhëna:

  • U ekzekutua 1 transaksion në 1 titull;
  • Transaksioni u ekzekutua jashtë orarit zyrtar të Bursës (of-exchange);
  • Transaksioni i ekzekutuar ishte në Boni Thesari 12 Mujore;
  • U tregtuan gjithsej një numër prej 877 njësi Boni Thesari 12 Mujore;
  • Vlera e tregtimit në Boni Thesari 12 Mujore ishte 8,667,391 LEK;

Për informacion statistikor më të detajuar në lidhje me te dhenat e tregtimit të datës 06.03.2020 klikoni

këtu

Gjatë datës 03.03.2020 në Bursën Shqiptare të Titujve ALSE rezultuan këto të dhëna:

  • U ekzekutua 1 transaksion në 1 titull;
  • Transaksioni u ekzekutua gjatë orarit zyrtar të Bursës (on-exchange);
  • Transaksioni i ekzekutuar ishte në Bono Thesari 12 Mujore
  • U tregtuan gjithsej një numër prej 200 njësi Bono Thesari 12 Mujore;
  • Vlera e tregtimit në Bono Thesari 12 Mujore ishte 1,992,400 LEK;

Për informacion statistikor më të detajuar në lidhje me te dhenat e tregtimit të datës 03.03.2020 klikoni

këtu

Treguesit e borxhit publik për vitin e shkuar tregojnë se stoku në total arriti 65.84% në fund të dhjetorit, me një rënie prej 2 pikë% në raport me fundin e vitit 2018. I kthyer në vlerë, borxhi publik ishte 1.11 trilionë lekë dhe pjesa më e madhe e këtij borxhi i takon atij të brendshëm 35.37%, ndërkohë që stoku i borxhit jashtë ishte 30.48%, raportoi Ministria e Financave dhe Ekonomisë.

Në vitin 2019, orientimi i qeverisë ka qenë drejt instrumenteve afatgjatë të borxhit si për sa u takon emetimeve në tregun e brendshëm, edhe atyre në tregun e jashtëm.

Në tregun e brendshëm, tek instrumentet afatshkurtër, vihet re se një rënie e mëtejshme e ankandeve në bono thesari 6-mujore ndërkohë që bonot 12-mujore kanë vijuar të mbeten pak a shumë në të njëjtat nivele. Tek instrumentet afatgjatë, në raport me vitin 2018, ka një rritje të dukshme të emetimeve në obligacione 10-vjeçare , atyre 5-vjeçare dhe 3-vjeçare, ndërsa në rënie në raport me një vit më parë janë obligacionet 2-vjeçare. Në instrumente afatgjatë, stoku i borxhit llogaritet 388 miliardë lekë, kurse një vit më parë ishte 370 miliardë lekë.

Parë në këndvështrimin e monedhës në të cilën është ky borxh i tregut të brendshëm rezulton që në lekë të jenë 582 miliardë lekë.

Tek mbajtësit e borxhit të brendshëm, të dhënat tregojnë se 62.22% i ka sektori bankar, me një rritje të pjesëmarrjes së tij në raport me vitin 2018 kur ishte mbajtës i 61.25% të borxhit. Individët kanë ulur praninë e tyre në përqindje, duke përfaqësues vetëm 13.41% të borxhit të brendshëm ndërkohë që një vit më parë, mbanin 15.15%. Në rritje ishin edhe institucionet financiare jobanka.

Në ndjekje të politikës monetare lehtësuese me një interes të normës bazë të lekut në një minimum historik 1%, trendi i interesave të letrave me vlerë ka qenë në rënie edhe në 2019-ën. Të dhënat e Ministrisë së Financave tregojnë se interesi për obligacionet 10-vjeçare ishte 5.39% kurse në vitin 2018 ishte 6.811%.

Norma më të ulëta ka pasur edhe për obligacionet 7-vjeçare, 5-vjeçare e kështu me radhë për secilin nga instrumentet.

Niveli i ulët i interesit shpjegon edhe rënien e interesit për të marrë pjesë në ankandet e letrave me vlerë të qeverisë.

Burimi: REVISTA MONITOR

Gjatë datës 27.02.2020 në Bursën Shqiptare të Titujve ALSE rezultuan këto të dhëna:

  • U ekzekutua 1 transaksion në 1 titull;
  • Transaksioni u ekzekutua gjatë orarit zyrtar të Bursës (on-exchange);
  • Transaksioni i ekzekutuar ishte në Bono Thesari 12 Mujore
  • U tregtuan gjithsej një numër prej 10 njësi Bono Thesari 12 Mujore;
  • Vlera e tregtimit në Bono Thesari 12 Mujore ishte 99,860 LEK;

Për informacion statistikor më të detajuar në lidhje me te dhenat e tregtimit të datës 27.02.2020 klikoni

këtu

Credins Bank ka miratuar emetimin e radhës të obligacioneve me ofertë private. Në fillim të muajit shkurt, Asambleja e Aksionerëve vendosi t’iu shesë investitorëve privatë të përzgjedhur nga banka obligacione me vlerë përkatësisht 350 milionë lekë, 1.5 milionë euro dhe 1 milionë dollarë amerikanë.

Obligacionet do të kenë maturim shtatëvjeçar dhe mund të konvertohen në aksione të zakonshme të Credins Bank.

Credins Bank e aplikon emetimin e borxhit të varur në formën e obligacioneve private prej afërsisht tetë vjetësh. Sipas pasqyrave financiare të bankës, në fund të muajit shtator 2019 totali i obligacioneve kishte vlerën e afërsisht 6.4 miliardë lekëve.

Megjithatë, një pjesë e mbajtësve të këtyre obligacioneve kanë zgjedhur t’i konvertojnë ato në aksione gjatë muajve në vazhdim, në kuadrin e rritjes së kapitalit të bankës që u miratua në tetor 2019.

Eksperienca e Credins Bank po ndiqet edhe nga banka të tjera. Vitin e kaluar, edhe Fibank miratoi emetim të obligacioneve me ofertë private në vlerën e dy milionë eurove, ndërsa në fillim të këtij viti, edhe Union Bank shiti dy milionë euro obligacione të këtij lloji.

Obligacionet janë instrumente borxhi që iu mundësojnë bankave më shumë stabilitet në kohë, sepse, ndryshe nga depozitat, ato nuk mund të shlyhen para maturimit. Megjithatë, në rastin e Credins Bank dhe Union Bank ato janë emetuar kryesisht me qëllimin për t’i përdorur si kapital rregullator.

Mbështetur në rregulloren e Bankës së Shqipërisë “Për kapitalin rregullator”, borxhi i varur njihet si kapital rregullator i nivelit të dytë. Ai mund të përdoret si pjesë e kapitalit rregullator për një vlerë deri në masën 33.3% të kapitalit të nivelit të parë.

Për blerësit, këto obligacione sigurojnë përfitime të kënaqshme në raport me normat aktuale të interesit në treg. Për shembull, në emetimin e radhës Credins Bank do të paguajë një kupon prej 5% për obligacionet në lekë, 3% për ato në euro dhe 3.5% për instrumentet në dollarë amerikanë.

Ndërkohë, Union Bank ka paguar një kupon prej 3.2% për obligacionet me maturim 3-vjeçar.

Deri më sot, këta tituj janë emetuar me ofertë private, çka do të thotë se ato i ofrohen klientëve të zgjedhur nga vetë emetuesi apo ndërmjetësi financiar. Por, rritja e numrit të kompanive që përdorin këto instrumente tregon se tregu financiar shqiptar po hedh hapat e para drejt zhvillimit të një tregu të kapitalit.

Hapja e bursës shqiptare të titujve ALSE për tregtimin e titujve të subjekteve private do të hapë mundësi të reja për emetimin dhe tregtimin e obligacioneve të shoqërive tregtare.

Burimi: PARAJA.NET

Në çdo ekonomi në zhvillim, huadhënia ka një rëndësi dhe rol të jashtëzakonshëm për zhvillimin dhe rritjen e kapaciteteve të saj. Në Shqipëri sektori bankar modern shënon pothuaj 28 vite nga krijimi i tij dhe aktualisht ai mbetet sektori më i rëndësishëm i sistemit financiar në Shqipëri, aktivet e së cilit zënë rreth 90% të tij, duke nënkuptuar njëkohësisht edhe rolin e dobët, ose jo-ekzistent të tregut të kapitaleve.

Admira Llazari (Mlika)

Drejtuese
Departamenti i Riskut të Kredisë
BANKA KOMBËTARE TREGTARE

Për të lexuar artikullin e plotë klikoni këtu

Burimi: Revista Bankieri Nr.34 Janar 2020

Ministria e Financave, edhe pse nuk gjeti konsulent për Eurobondin në dy procedura tenderimi të hapura njëra pas tjetrës, ka vendosur të vijojë paralel me një hallkë të re, që është ajo e gjetjes së bankave menaxhere (Joint Lead Manager).

Detyra e bankave menaxhuese është që të udhëheqin qeverinë në procesin e emetimit. Konkretisht, në kërkesën e saj, Ministria e Financave dhe Ekonomisë, sqaron se eurobondi që do të emetohet është 600 milionë euro dhe do të synohet një afat maturimi 7-10 vjet, detaje këto që Ministria i ka dhënë edhe gjatë kërkesës së saj për konsulentin. Mbetet ende e paqartë sesi do të veprojë qeveria, lidhur me konsulentin, një hallkë që nuk gjeti zgjidhje duke qenë se interesi i shfaqur ishte i ulët me pjesëmarrjen e vetëm një kompanie, çka nga Financat u argumentua se nuk përmbushte kushtin e konkurrencës që duhet në prokurime.

Bankat menaxhere të Eurobondit kanë si detyrë sigurimin e procesit të emetimit në emër të qeverisë shqiptare. Shërbimet për të cilat ato kanë detyrim direkt janë përgatitja e rekomandimeve të transaksionit e cila ka në thelb karakteristikat e emetimit në euro, përgatitjen e afateve të saktë të transaksionit në 2020, informacion në kohë reale mbi kushtet e tregut, organizmi dhe pjesëmarrja në Due Dilligence, rishikimi i prospektit, asistimi në përzgjedhjen e agjentit fiskal, atij të pagesës dhe listimit.

Një tjetër shërbim që duhet të ofrojnë bankat menaxhere është ai për strategjinë e marketingut, me fokus identifikimin e investitorëve kyçë në transaksion, organizmi i i road show-ve, përgatitja dhe prezantimi i materialit që bëhet në road show, vendosja e bondeve tek investitorët, koordinimi dhe shërbimet formale që garantojnë sukses të transaksionit.

Bankat menaxhere të interesuara duhet që të përfshijnë në ofertën e tyre dy aspekte ku, së pari, ofertën teknike dhe së dyti, atë financiare. Aplikimet duhet të dorëzohen brenda orës 16:00 të datës 4 mars, ndërkohë që hapja e tyre do të bëhet në 16:15.

Ekspertët vlerësojnë se nëse qeveria emeton me sukses Eurobondin e katërt në shumën e deklaruar prej 600 milionë euro shuma totale e borxhit të huaj në formën e Eurobondit do të shkonte nga 750 milionë Euro, në 1.15 miliardë Euro.

Për herë të fundit, Shqipëria doli në tregjet e kapitalit në vitin 2018 kur u emetuan 500 milionë euro me një kupon fiks prej 3.55% dhe afat maturimi 7-vjeçar. Në Eurobonin e tretë, bankat menaxhuese ishin Banca IMI, Citi (B&D), Societe Generale.

Në vitin 2010, kur Shqipëria shënoi daljen e saj të parë në tregjet e kapitalit për të marrë një Eurobond me vlerë 300 milionë euro, arriti të siguronte një interes në kupon fiks prej 7.5% dhe një afat maturimi 5-vjeçar.

Sigurisht ky është një interes i lartë nëse e shohim në raport me sot, por për të qenë realistë duhet të sjellim në vëmendje që në atë kohë, Shqipëria testoi veten për herë të parë në këto ujëra, ndërkohë që situata e përgjithshme nuk ishte e favorshme. Jemi pothuajse në vitet kur kriza ekonomike ishte ende evidente dhe tregjet e kapitalit ishin ndikuar në mënyrë direkte.

Dalja e dytë e Shqipërisë ishte më 5 nëntor 2015 për 450 milionë euro. Kuponi fiks i siguruar në këtë dalje ishte 5.75% me 5 vjet maturim.

Burimi: REVISTA MONITOR

Banka Amerikane e Investimeve do të hyjë së shpejti edhe në tregun financiar jo bankar. Në mbledhjen e datës 27 shkurt, Bordi Drejtues i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare pritet të licencojë shoqërinë më të re administruese të sipërmarrjeve të investimeve kolektive, ABI Invest.

ABI do të bëhet grupi i dytë financiar që hyn në tregun e fondeve të investimeve brenda pak muajsh, pas grupit Albsig, që në fund të vitit të kaluar licencoi shoqërinë administruese, Albsig Invest, së bashku me fondet e investimeve dhe pensioneve private që kompania do të administrojë.

Deri në fund të vitit 2019, në tregun e fondeve të investimeve ishin operative tre shoqëri administruese, Raiffeisen Invest, Credins Invest dhe WVP Fund Management Tirana.

Sidomos për subjektin më të madh në treg, Raiffeisen Invest, menaxhimi i fondeve të investimit deri tani ka rezultuar një aktivitet fitimprurës, falë pjesës së lartë të tregut që kjo kompani zotëron, përmes dy fondeve në lekë dhe një fondi investimesh në euro.

Në fund të vitit 2019, tregu i fondeve të investimeve kishte një vlerë neto të aseteve prej rreth 67 miliardë lekësh ose 550 milionë eurove. Tregu regjistroi një rritje modeste të vlerës së aseteve, me 1%.

Prej disa vitesh, tregu duket se ka arritur një fazë ngopjeje, por, pavarësisht nga kjo, së fundmi ai po tërheq investitorë të rinj. Hyrja e subjekteve të tjerë mund të zgjerojë bazën e investitorëve, që deri më sot nuk e ka kaluar shifrën 30 mijë. Gjatë vitit 2019, kthimet e fondeve në lekë patën një tendencë në rënie.

Të paktën në monedhën vendase, tregu nuk ofron alternativa të tjera investimi, veç bonove dhe obligacioneve të qeverisë shqiptare. Ky është një factor që pengon diversifikimin e portofolit të investimit dhe nuk lejon sigurimin e kthimeve më tërheqëse për investitorët.

Shpresat për t’i dhënë një shtysë të mëtejshme tregut tani janë kryesisht te Bursa Shqiptare e Titujve (ALSE). Listimi në bursë i kompanive private, për të tregtuar titujt e tyre të borxhit ose të kapitalit, do të zgjeronte spektrin e instrumemteve financiarë në treg, duke sjellë edhe potenciale të mëtejshme rritjeje për fondet e investimit.

Burimi: PARAJA.NET

Lëvizje te postimet