Category: Lajme nga Emetuesit

SCAN Magazine

Gjatë seancës plenare, parlamenti votoi me procedurë të përshpejtuar një ligj i cili lejon Ministrinë e Financave të marrë 500 milionë euro borxh, duke emetuar një tjetër eurobond në tregjet financiare ndërkombëtare dhe të riblejë një pjesë të eurobondit të mëparshëm prej 450 milionë eurosh të emetuar në 2015 dhe që maturohet në 2020. Në këtë mënyrë, një pjesë e borxhit të ri do të përdoret për të rinovuar eurobondin e mëparshëm.

Paralelisht me seancën plenare, Komisioni i Ekonomisë dhe Financave u mblodh me urgjencë.

Tashmë, qeveria është në pritje të ofertave dhe shpreson të përfitojë interesa më të ulëta, krahasuar me eurobondin e mëparshëm, edhe për shkak të kushteve të favorshme në tregjet ndërkombëtare.

Kjo është hera e tretë që Shqipëria emeton eurobond, për të marrë borxh në tregjet ndërkombëtare të kapitalit.

Kuponet e obligacioneve pësuan sërish rënie, duke thelluar tendencën e uljes së interesave të borxhit të instrumenteve të qeverisë shqiptare. Obligacionet me maturim dyvjeçar u emetuan me një kupon prej 2.15%. Ky është niveli më i ulët që regjistrohet që nga shtatori i vitit 2016.

Në rënie rezultuan edhe obligacionet 5 vjeçare, që javën e kaluar u emetuan me një kupon prej 5.3%, nga 5.45% që kishte qenë në ankandin paraardhës.

E njëjta tendencë po verifikohet edhe me instrumentet afatshkurtra, ku interesat e bonove gjithashtu kanë prekur nivelet më të ulëta të viteve të fundit. Sipas analizave të Bankës së Shqipërisë, oferta e qeverisë për letra me vlerë në gjysmën e parë të këtij viti ka qenë e përmbajtur. Në këto kushte, ecuria e interesave është përcaktuar nga kërkesa konkurruese e bankave, e cila ka qenë e lartë.

Në ankandet e kësaj jave, kërkesa arriti në mbi 5 miliardë lekë, nga 4 miliardë lekë që ishte vlera e obligacioneve të ofruara nga qeveria shqiptare. Bankat, që janë financuesi kryesor i borxhit të brendshëm qeveritar, vazhdojnë të kenë kërkesë të lartë për instrumentet e borxhit qeveritar. Tregu ka likuiditete të bollshëm, ndërsa kreditimi i sektorit privat ende po rritet me ritme të ngadaltë.

Një stimul i mëtejshëm për uljen e interesave erdhi nga vendimi i Bankës së Shqipërisë, që në muajin qershor e uli normën bazë në minimumin e ri historik prej 1%. Transmetimi i sinjaleve të politikës monetare në tregun primar të borxhit të qeverisë ndihmon në mbajtjen e interesave të ulët edhe në financimin e sektorit privat.

Qeveria shqiptare po bën hapa konkrete në drejtim të emetimit të Eurobondit me vlerë 500 milionë euro këtë vit, teksa ka nisur faza paraprake për prezantimin e karakteristikave tek investitorët (roadshow), sipas njoftimeve zyrtare në agjencitë e lajmeve të tregjeve të kapitalit.

Të dhënat themelore janë prezantuar tek investitorët potencialë nëpërmjet të cilave qeveria synon të emetojë  Eurobondin kundrejt një afati maturimi 5-10 vjet me gjasë për të siguruar së paku shtatë vite, ashtu si edhe Maqedonia veproi në fillim të këtij viti.

Pas kësaj faze investitorët do të shprehen në lidhje me shumat që do të ofrojnë me interesat përkatëse.

Ministria e Financave ka përzgjedhur edhe bankat që do të udhëheqin procesin e emetimit të eurobondit në tregjet e kapitalit. Komisioni i posaçëm i ngritur për këtë proces ka përzgjedhur Citi, Banka IMI dhe Societe Generale si skuadrën rregulluese të përbashkët të transaksionit. Për herë të fundit Shqipëria doli në tregjet e kapitalit në vitin 2015 kur emetoi 450 milionë euro për 5 vjet me një kupton prej 5.75%,  ndërkohë që në 2010 emetoi eurobondin e parë me vlerë 300 milionë euro.

Shqipëria është e fundit në Rajon që del në tregjet e kapitalit këtë vit, ndërkohë që më herët me sukses kanë përfunduar këtë proces Maqedonia, Mali i Zi dhe Republika Serbe e Bosnjës (njëra nga dy entitetet e Bosnjë-Hercegovinës, tjetra është Federata e Bosnjës). Të treja kanë siguruar eurobonde me vlera të konsiderueshme.

Siparin e ngriti Maqedonia në janar e cila emetoi një Eurobond me vlerë 7 vjeçare ntë këtij viti dhe me një normë interesi prej 3 për qind.  Kjo është norma më e ulët me të cilin ky shtet që doli për herë të shtatë në tregje ka siguruar ndonjëherë borxhin. Më herët interesat janë luhatur mes 3.9 dhe 9.8 për qind. Kërkesa e investitorëve për euroboondin maqedonas ishin 3.5 miliardë euro apo 7 herë më e madhe se oferta. Me këtë emetim Maqedonia në një deklaroi se do të plotësonte një pjesë të eurobondit të vjetër të saj që maturohej në dhejtor 2020 dhe që kishte një interes 4.8 për qind. Kjo u cilësua si një lëvizje e zgjuar e qeverisë për të ulur borxhin dhe riskun e rifinancimit.

S&P vlerësoi Shqipërinë me notën në B +/ B të analizës së renditjes së borxhit sovran afatshkurtër dhe afatgjatë të Shqipërisë, me perspektivë të qëndrueshme.

I njëjti vlerësim ishte edhe për Maqedoninë, por Shqipëria ka borxhin publik rreth 71 % e PBB, ndërsa Maqedonia me vetem 38.7 për qind të PBB-së. Por gjatë 2017 Shqipëria pati një rritje ekonomike 3.8 %, ndërsa Maqedonia 0.1 për qind.

Shqipëria do të dalë zyrtarisht për herë të tretë në tregjet e kapitalit këtë vit për të siguruar një Eurobond në vlerën 500 milionë euro duke provuar veten para investitorëve pas tre vitesh. Kuponi me të cilin vendi ynë siguroi borxhin e fundit në këto tregje ishte me një interes 5.75 për qind.

Boshti që shërben për caktimin e interesit për borxhet në tregjet e kapitalit është besimi që transmeton vendi emetues që zakonisht është derivat i raporteve të rëndësishme. Së pari në analizë merren raportet e insitucioneve financiare ndërkombëtare si Banka Botërore apo Fondi Monetar Ndërkombëtar. Po kështu merren raportet e agjencive të vlerësimit të kreditit Moody’s, Standard and Poor’s apo Fitch Rating e në vazhdim edhe një sërë elementësh të tjerë të kombinuar.

Vendet e tjera  të Rajonit më herët këtë vit kanë emetuar Eurobonde. Pas Maqedonisë i dyti në treg ishte Mali i Zi që në prill të këtij viti njoftoi daljen në tregjet e kapitalit për 500 milionë euro. Investitorët e interesuar për ketë Eurobond ofruan një total prej 1.48 miliardë euro pra rreth 3 herë më shumë se interesi i Malit të Zi. Në fund qeveria vendosi të blinte vetëm 362 milionë euro me një interes mestatar 3.37 për qind dhe për të cilat ripagesa nis në 2019, 2020 dhe 2021.

Edhe për Malin e Zi ky ishte interesi më i ulët me të cilin u sigurua një Eurobond në tregun e kapitalit.

Republika Serbe e Bosnjës nga ana tjetër njoftoi se në qershor mbylli daljen e saj në tregjet e kapitalit ku emetoi një Eurobond me vlerë 168 milionë euro për një afat 5 vjeçar. Kuponi me të cilin u sigurrua ky borxh ishte 4.75 për qind. Kjo ishte hera e parë që Republika Serbe e Bosnjës debutante në tregjet e kapitalit dhe një peshë të konsiderueshme të përqindjes së saj e mban pikërisht ky fakt. Kërkesa fillestare ishte për të paktën 200 milionë euro në bursën e Vjenës.

Interesat e bonove të thesarit ranë sërish në ankandet e kësaj jave. Bonot me maturim 12 mujor u emetuan të martën me një interes mesatar të ponderuar 1.71%.

Ky është niveli më i ulët i regjistruar që nga gushti i vitit 2016. Interesat shënuan rënie për të dymbëdhjetin ankand radhazi dhe që nga fillimi i këtij viti ato kanë rënë me rreth 1 pikë përqindje.

Bonot me maturim 6-mujor u emetuan me një interes mesatar prej 1.36%, nga 1.92% që kishte qenë interesi në ankandin e mëparshëm. Rënia e interesave është kuptueshme duke parë raportet mes kërkesës dhe ofertës në tregun primar të letrave të borxhit të qeverisë.

Në ankandin e të martës, kërkesat arritën vlerën e 13.3 miliardë lekëve, ndërsa shuma e shpallur për financim nga qeveria ishte 10.4 miliardë lekë. Tregu dhe kryesisht bankat kanë likuiditete të bollshme, edhe sepse kreditimi i ekonomisë po ecën me ritme të ngadaltë.

Të dhënat e Bankës së Shqipërisë treguan se në fund të muajit qershor kredia ra me 2.5% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë, duke shënuar rezultatin më negativ për këtë vit.

Instrumentet e borxhit qeveritar janë alternativa e vetme e investimit për fondet e lira në lekë dhe rënia e kredisë mund të ketë rritur kërkesën e bankave në ankandet e bonove.

Gjithashtu, ulja e normës bazë të interesit në muajin qershor i ka dhënë një sinjal të mëtejshëm tregut për vazhdimin e ciklit të interesave të ulëta në ekonomi.

Credins Bank e mbylli gjysmën e parë të 2018 me rritje vjetore prej më shumë se 10%. Sipas të dhënave të publikuara nga vetë banka, totali i aktiveve në fund të qershorit arriti vlerën e 185 miliardë lekëve ose gati 1.5 miliardë euro.

Credins po konsolidon pozicionin si banka e tretë më e madhe në vend dhe i ka zgjeruar asetet me 17 miliardë lekë krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Në gjysmën e parë të këtij viti, megjithatë, rritja e portofolit ka qenë e ngadaltë, ashtu si për gjithë sistemin bankar.

Portofoli i kredisë së Credins Bank vazhdon të dominohet nga biznesi dhe peshën më të lartë e zënë tregtia, ndërtimi dhe shërbimet e tjera.

Gjatë këtij viti, rritja e aktiveve të Credins është mbështetur kryesisht te aktivet pa rrezik, sidomos në letra me vlerë. Portofoli i titujve të bankës ka arritur në afro 30 miliardë lekë, në rritje me 67% krahasuar me mesin e vitit të kaluar.

Nga ana tjetër, Credins po pozicionohet gjithnjë e më mirë në tregun e depozitave. Vlera totale e depozitave të klientëve ka arritur në 154 miliardë lekë, me një rritje vjetore prej 7%. Rezultati financiar i bankës ishte pozitiv edhe për gjashtëmujorin e parë, ndonëse në përmasa modeste. Fitimi neto kishte vlerën e 21 milionë lekëve.

Duke dalë nga rruga tradicionale e zhvillimit përmes kreditimit në banka apo riinvestimit, tashmë korporatat po kërkojnë rrugë të reja financimi përmes emetimit të obligacioneve në treg. E fundit ka qenë kompania “Digitialb”, prospekti i të cilës është miratuar nga AMF dhe për drejtorin ekzekutiv të Bursës Shqiptare, Artan Gjergji ky hap është një zgjedhje më pak e kushtueshme dhe brenda kuadrit ligjor.

Por a mund të flitet për risk me këtë formë financimi? Sipas legjislacionit në fuqi, kompania private në fjalë, por edhe të tjera që shprehin interes, kanë të drejtë të ofertojnë për deri në 99 investitorë potencialë. Në momentin që një investitor bën vlerësimin e asaj që i është ofruar dhe shpreh pëlqimin për të investuar ky i fundit i drejtohet bankës depozitarë dhe nënshkruan ofertën. Dhe sipas Gjergjit, një invesitor që hyn në këtë treg, sigurisht që përballet me risk, pavarësisht se prospekti përmban të gjitha planet e përdorimit të parave.

Vlera që do të vihet në dispozicion është dy milionë euro dhe do të ketë një normë fikse interesi, ndërsa rruga drejt kuotimit në bursë është hapur edhe nga 5 kompani të tjera që operojnë në tregun shqiptar.

Pak ditë më parë, qeveria shqiptare ndërmori shtyrjen e afatit ligjor të vlefshmërisë së bonove të privatizimit deri në fund të vitit 2020. Kjo është shtyrja e 7 e afatit të përdorimit të tyre. Në nismën e depozituar në Kuvend, qeveria jep arsyet duke shpjeguar domosdoshmërinë e marrjes së një vendimi të tillë.

“Meqenëse në procesin e privatizimit të pronës shtetërore vazhdon të mos jenë përfshirë ende një numër i konsiderueshëm objektesh, kryesisht në administrim të Ministrisë së Mbrojtjes, Ministrisë së Brendshme, Ministrisë së Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural apo dhe të organeve të pushtetit vendor etj., si dhe duke gjykuar se shumë prej këtyre objekteve shtrihen në pronat e ish-pronarëve të njohur apo kthyer me vendime të kthimit dhe kompensimit të pronave, mendohet se duhet të vazhdojnë lehtësirat për ish-pronarët, duke e likuiduar një pjesë të vlerës së këtyre objekteve në rast parablerjeje me bono privatizimi (lekë privatizimi).

Llogaritja e aksioneve për punonjësit në shoqëritë aksionare, ku punonjësit e këtyre shoqërive përfitojnë aksione në këmbim të bonove të privatizimit, e bën të domosdoshme shtyrjen e afatit të përdorimit të bonove të privatizimit (lekë privatizimi).

Gjithashtu, përdorimi i bonove të privatizimit dhe i lekëve të privatizimit në procesin e legalizimit të ndërtimeve pa leje nëpërmjet ALUIZNI-t, ndërkohë që ky proces është në vazhdimësi dhe vazhdojnë të jenë në proces legalizimi një numër i konsiderueshëm objektesh apo banesash, gjykohet se edhe ky proces e bën të domosdoshëm shtyrjen e afatit të përdorimit të bonove të privatizimit dhe lekëve të privatizimit” shkruhet në relacion.

Më tej, relacioni evidenton se gjatë tri viteve të fundit, në procesin e privatizimit të pronës shtetërore me të drejtën e parablerjes për ish-pronarët e truallit dhe për subjektet me kontratë enfiteoze apo qiraje, rezulton të jenë arkëtuar rreth 705 000 000 (shtatëqind e pesë milionë) lekë bono privatizimi.

Për më shumë lexoni këtu

Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare ka përfshirë në axhendën e tij të datës 7 maj, një pikë që lidhet me miratimin e prospektit të emetuesit, shoqëria “DIGITALB” sh.a., për ofertën private të emetimit të obligacioneve afatgjatë me garanci dhe me normë interesi fikse për shumën 2 milionë euro.

Nëse AMF vendos “pro” kërkesës, atëherë ky do të jetë obligacioni i parë i kësaj natyre që del në treg duke iu ofruar investitorëve një formë të re investimi dhe një produkt me siguri më të lartë në krahasim me obligacionet e pagarantuara.

Ky është një treg relativisht i ri në Shqipëri, që synon ofrimin e një shkalle më të lartë sigurie tek investitorët dhe iu ofron kompanive të shëndosha një formë financimi alternativ. Nga ana tjetër, duke targetuar bizneset me situatë të konsoliduar financiare emetimi i këtyre obligacioneve shtyn kompanitë të cilat do të duan të përdorin këtë formë financimi drejt rritjes së transparencës, mirëqeverisjes dhe uljes të informalitetit.

Futja  “në lojë” e korporatave që emetojnë obligacione në euro zgjeron gjithashtu edhe alternativat e investimit kundrejt instrumenteve të tjerë  që ofrohen aktualisht në treg. Sot në euro, në tregun shqiptar, mund të investohet ose në obligacione qeveritare, ose të mbash depozitë në këtë monedhë dhe së treti, mund të orientohesh edhe tek fondet e investimit.

Në këndvështrimin e investitorëve, emetimi i kësaj forme të obligacioneve pasuron tregun dhe ofron një shkallë më të lartë diversifikimi dhe mbrojtje për ta. Nga ana tjetër, stimulimi i emetimit të obligacioneve që ofrojnë garanci kontribuon në tërësi edhe në zhvillimin e tregut të kapitaleve në vend, nëpërmjet rritjes së besimit të investitorit.

Lidhur me investimin në rastet e ofertave private mund të ketë vendosje të kufijve minimalë  të investimit, çka shërben edhe si një “sitë” parakualifikimi për investitorët.

 

Si veprohet në ofertat private

Në momentin që Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare jep miratimin për prospektin e emetuesit për një ofertë të caktuar, sipas legjislacionit në fuqi, kompania e interesuar duhet që t’ju bëjë ofertë jo më shumë se 100 investitorëve potencialë. Në momentin që një investitor bën vlerësimin e asaj që i është ofruar dhe shpreh pëlqimin për të investuar ky i fundit i drejtohet bankës depozitarë dhe nënshkruan ofertën.

Përcaktimi i normës së interesit për obligacionin kalon një proces të gjatë vlerësimi që ka në thelb situatën financiare të kompanisë, strukturën e mirëqeverisjes së saj, garancitë që kompania mund të ofrojë me këtë obligacion si dhe elementë të tjerë të cilët kanë të bëjnë me normat e interesit dhe faktorë të tjerë makroekonomikë të ambientit ku kompania operon. Po kështu përcaktohet edhe mënyra sesi do të veprohet për pagesën e kuponit, periodiciteti i tij.

Tregu financiar duket të jetë mjaft likuid në këtë fillim viti. Kjo po sjell kërkesë të lartë për instrumentet e borxhit të qeverisë shqiptare dhe ulje të interesave të tyre. Në ankandin e të martës, bonot me maturim 12 mujor u emetuan me një interes mesatar të ponderuar 2.34%. Interesat shënuan rënie për të pestin ankand radhazi dhe kanë zbritur në nivele të përafërta me mesin e vitit të kaluar. Një tendencë të ngjashme po ndjekin edhe obligacionet dyvjeçare. Në ankandin e javës së kaluar, interesi zbriti në 2.98%, në rënie për të katërtin muaj radhazi.

Rënia e interesave shpjegohet qartë me raportin mes kërkesës dhe ofertës në tregun e borxhit të qeverisë. Në ankandin e të martës, kërkesat arritën vlerën e 11.6 miliardë lekëve, ndërsa shuma e shpallur për financim nga qeveria ishte 8.2 miliardë lekë. Bankat, që janë financuesi kryesor i borxhit të brendshëm qeveritar, duket se po tentojnë të investojnë më shumë në instrumentet e borxhit qeveritar. Kjo ndodh sepse tregu ka likuiditete të bollshëm, por edhe sepse kreditimi i sektorit privat ende po rritet me ritme të ngadaltë.

Në muajt e parë të këtij viti edhe likuiditeti i injektuar në treg nga Banka e Shqipërisë ka qenë në vlera të larta. Sipas të dhënave nga Banka e Shqipërisë, në mars të këtij viti vlera e huasë për sektorin bankar, përmes marrëveshjeve të riblerjes, arriti në 42 miliardë lekë, afro 60% më shumë krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë.

Ulja e interesave të bonove të thesarit ndihmon vazhdimësinë e periudhës me interesa të ulëta në ekonomi, duke përmbushur qëllimin e politikës monetare stimuluese të Bankës Qendrore. Për sa kohë interesat e bonove qëndrojnë të ulëta, gjasat janë që edhe kreditë në monedhën vendase të vazhdojnë të jenë të lira, duke e favorizuar konsumin dhe investimet e reja në ekonomi.

Këtë javë ministria e Energjisë deklaroi se do të realizohet ndarja përfundimtare e kompanisë OSHEE në tre kompani të tjera të dedikuara. Këshilltarja e Ministrit, Entela Çipa, ka folur për emisionin “Argument” ku ka shpjeguar pse ky zhvillim po ndodh pikërisht tani.

“OSHEE e listuar, qytetarët aksionerë, një ide e re?

Është një ide e re dhe sigurisht vjen në vazhdë të reformave të sektorit të energjisë pas ndarjes së kompanive dhe strukturimit të tyre. Sepse mund të them se po avancojmë me procesin e ndarjes. Kompania OSHEE zotëronte rrjetin e shpërndarjes dhe aktivitetin e shpërndarjes, pra furnizimin. Ndërkohë që brenda kësaj jave, këto ditë, kompania OSHEE po ndahet, po regjistrohet në QKR. Për rrjetin e shpërndarjes, për tregtimin, si kompani të veçanta, pra tre kompani të reja”, tha Çipa.

Me ndarjen e kompanisë, Çipa thekson se bëhet më e lehtë dhe listimi i njërës nga këto kompani në bursë për t’i kthyer qytetarët në aksionerë të saj. Deklaratë e cila erdhi fillimisht nga kryeministri Rama në prezantimin e strategjisë së energjisë për Shqipërinë 2030.

“Është ndarja ligjore dhe në kuadër të të gjithë këtij procesi sigurisht që do të vinte më pas edhe ofrimi sepse bënte të mundur që të gjitha këto procese të transformimit, të strukturimit të kompanive, t’i japin mundësi kompanisë së shpërndarjes të përmirësohet dhe për t’i bërë qytetarët më të interesuar për të rritur nivelin e përgjegjshmërisë që ata kanë ndaj pagesave dhe ndaj kostos së ofrimit të shërbimit që kryen kjo kompani”, u shpreh këshilltarja e Ministrit të Energjisë.