Category: Lajme nga Emetuesit

Rënia e interesave të bonove të thesarit ka prekur një rekord të ri këtë javë. Sipas  Bankës së Shqipërisë, interesi mesatar i ponderuar për bonot 12-mujore zbriti në 1.12%, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë. Kërkesa e investitorëve për të blerë bono edhe këtë herë ishte më e lartë se shuma prej 9 miliardë lekësh e ofruar nga qeveria shqiptare.

Që nga viti i kaluar, raportet mes kërkesës dhe ofertës në tregun e letrave të borxhi qeveritar sollën një tendencë të vazhdueshme në rënie të interesave. Likuiditeti i lartë në sistemin financiar bëri që kërkesa për bono dhe obligacione të jetë e lartë. Ndërkohë, qeveria e uli ndjeshëm ofertën e këtyre letrave në treg, sidomos pas emetimit të eurobondit në muajin tetor. Kjo situatë ka bërë që interesat të zbresin në nivelin më të ulët të regjistruar ndonjëherë.

Mungesa e alternativave të investimit financiar në monedhën vendase bën që shumica e investitorëve institucionalë t’i drejtohen bonove qeveritare. Madje, në tregun primar të borxhit një peshë gjithnjë e më të madhe po zënë edhe individët. Sipas Ministrisë së Financave, individët mbajnë tashmë mbi 15% të borxhit të brendshëm qeveritar. Interesat e ulëta të bonove, si normë orientuese, ndikojnë në ruajtjen e interesave të ulëta edhe në kreditimin e sektorit privat, veçanërisht për individët.

Ersuin Shehu/SCAN

Një ofertë e pazakontë e bankave për të blerë obligacionin 7-vjecar të qeverisë së fundmi e çoi normën e interesit në pikiate, duke rrezikuar t’i kthejë me risk investimet e bankave në këtë instrument.
Obligacioni 7- vjeçar u tregtua me 13 mars kundrejt një interesi fiks prej 3.75 %, me një rënie 1.27 pikë përqindje në raport me ankandin e mëparshëm, që u zhvillua në dhjetor të 2018-ës.
Interesi i obligacionit 7-vjecar ra nën nivelin e obligacionit 5 vjeçar (3.8%) dhe ju afrua nivelit të bondit 7 vjeçar në euro (3.55%).
Ekspertët nga bankat tregtare në vend shpjegojnë se shkak për këtë rënie drastike të interesit u bë oferta e pazakonte e bankave.
Qeveria kërkoi të financohej nëpërmjet obligacionit 7 vjeçar me 3 miliardë lekë, teksa bankat ofruan 8.1 miliardë lekë, me një raport mbulimi 2.7. Raportimi i mbulimit ishte mbi 2 edhe në dhjetor 2018 për të njëjtin obligacion, por në ankandet e mëparshme oferta e bankave ka qenë në nivele të ngjashme më kërkesën e qeverisë ose pak më e lartë.
Ekspertët pohojnë se nxitja e bankave për të investuar në borxhin e qeverisë lajmëron projeksionet e tyre të zymta për të kredituar ekonominë.
Drejtimet kryesore ku bankat shqiptare i investojnë kursimet e qytetarëve janë huaja për ekonominë dhe blerja e borxhit të qeverisë. Për shkak të nivelit të lartë të kredive me probleme dhe kërkesës së vakët të ekonomisë për kredi bankat kanë limituar huanë teksa kanë rritur interesin për të blerë borxhin e qeverisë.
Rritja e ofertës në ankandet e letrave me vlerë të qeverisë ka shkaktuar uljen e interesave. Ekspertët e bankave vlerësojnë me mjaft risk blerjen e një obligacioni 7 vjeçar me interes fiks 3.75%.
Në pritje të uljes së mëtejshme te normave të interesit, bankat po nxitojnë të investojnë duke ndikuar të përshpejtojnë në uljen e mëtejshme të interesave në letrat me vlerë të qeverisë.
Sipas një analize të Ministrisë së Financave në tregun primar të titujve shtetërorë, normat e interesit për pothuajse të gjithë titujt shtetërorë kanë ndjekur një trajektore rënëse përgjatë vitit 2018. Në periudhën afatmesme parashikimet e normave të interesit flasin për një rritje graduale duke filluar nga gjysma e dytë e vitit 2019.
Ministria e Financave synon të financojë borxhin e ri nga tregu i brendshëm në nivelin 20-22 miliard lekë. Përtej kësaj shume gjykohet se mund të ushtrohet presion rritës mbi normat e interesit dhe në të njëjtën kohë do të rritet më tej ekspozimin ndaj riskut të rifinancimit dhe atij të likuiditetit.

REVISTA MONITOR

Kompanitë shqiptare po tregojnë interes në rritje për instrumentet e tregut të kapitalit.

Në fillim të këtij muaji, Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare miratoi prospektin e emetimit të obligacioneve me ofertë private nga institucioni financiar Iute Credit. Drejtori i përgjithshëm, Akan Ajdini, thotë se është koha që bizneset të përdorin instrumentet e tregut të kapitalit, si një mënyrë alternative për të siguruar financime.

Sipas tij, tregu është shumë i interesuar për të tregtuar edhe obligacione me ofertë publike. Kjo pritet të mundësohet në mesin e këtij viti, kur bursa ALSE të ketë gati infrastrukturën e nevojshme për tregtimin e titujve të kompanive private.

Iute Credit i bashkohet të tjera kompanive të rëndësishme që kanë aplikuar huamarrjen përmes emetimit të titujve, si Credins Bank, Balfin, Fibank, Noa, Fondi Besa dhe Digitalb.

Ersuin Shehu/SCAN

Institucionet Financiare Ndërkombëtare sidomos FMN ndër vite e ka këshilluar qeverinë që të ulë mbajtjen e borxhit nga bankat tregtare.

Shtrëngimi i huasë  nga njëra anë dhe rritja e depozitave nga bizneset ka rritur likuiditet  në banka, të cilat pa shumë alternativa investimi po dynden në blerjen e borxhit të qeverisë.

Në raport me vitin 2018 shihet se gjithashtu është rritur edhe ekspozimi i Bankës së Shqipërisë, e cila zotëron 8.02% të borxhit 8.2 për qind të borxhit të qeverisë me një rritje të lehtë prej vitit të kaluar.

Që nga viti 2015 Banka e Shqipërisë ka likuiditet të shtuar për shkak se bankat kanë rritur mbajtjen e cash-it në llogaritë e BSH-se. Një rregullore që funksionon që nga fillimi i vitit 2015 i penalizon bankat që transferojnë cash-in e tepërt jashtë.

Individët gjithashtu kanë rritur investimet në borxhin e qeverisë. Më 2018 ato zotëruan 15.1% të totalit të borxhit të brendshëm me një rritje 0.25 % në raport me 2017. Rënia e interesave të depozitave në banka dhe mungesa e alternativave për investime e kanë bërë borxhin e qeverisë atraktiv vitet e fundit për investimin e kursimeve të qytetarëve.

Vetëm institucionet financiare jo banka e ulen investimet në blerjen e borxhit të qeveritar gjatë vitit 2018 me -0.6% në raport më 2017.

Portofoli i borxhit të brendshëm, megjithëse gjatë viteve të fundit është shoqëruar me një diversifikim në drejtim të institucioneve financiare (jo-banka), institucioneve jo-financiare dhe individëve, vazhdon të jetë i përqendruar në mbi 60% tek sektori bankar.

Banka e Shqipërisë, pavarësisht reduktimit të portofolit në terma relativë, vazhdon të mbajë të njëjtin volum titujsh (në vlerë absolute) të tregtuar në tregun primar, ndërkohë që ka rritur volumin e tregtuar në tregun sekondar për të stimuluar aktivitetin e këtij tregu.

Ekspozimi i më shumë se 60 për qind të borxhit të qeverisë tek bankave e bën rifinancimin me rrisk. Sipas një analize të Ministrisë së Financave risku i rifinancimit është ndër rrisqet kryesore që mbart portofoli i borxhit të brendshëm, për shkak të nivelit relativisht të lartë të titujve që rifinancohen në periudhën afatshkurtër.

REVISTA MONITOR

Prej muajit korrik, në kuadër të nismës së fundit të qeverisë dhe Bankës së Shqipërisë për të zhvilluar tregjet financiare ka filluar të emetohet obligacioni 5-vjeçar referencë, si një projekt pilot. Ky obligacion kuotohet çdo ditë, duke krijuar një normë referencë për interesat e letrave të borxhit qeveritar.

Kuotimi i përditshëm i yield-it të kësaj letre me vlerë nga zhvilluesit e tregut rrit transparencën mbi normat e interesit dhe bën të disponueshme në treg në kohë reale një informacion mbi çmimin e një instrumenti financiar “pa risk”, i cili është i nevojshëm për përcaktimin e normave të interesit të instrumenteve financiare afatgjata

Siç shihet nga të dhënat e Bankës Qendrore, interesi i obligacionit referencë ra me 0.22pp edhe gjatë vitit 2019. Interesi i djeshëm ishte 3.53%, ndërsa në muajin dhjetor ishte 3.75%.

Ndryshe nga letrat e tjera më vlerë të qeverisë, ky obligacion ka spektër më të kufizuar tregtimi, pasi vetëm pesë banka kanë të drejtë ta blejnë atë të në tregun primar e më pas ta shesin në tregun sekondar. Aktualisht lejen e kanë Banka Amerikane e Investimeve, Banka Credins, Banka Intesa Sanpaolo Albania, Banka Kombëtare Tregtare, Banka e Parë e Investimeve, Albania.

Banka Qendrore pret që emetimi i titujve referencë (benchmark) nëpërmjet Zhvilluesve të Tregut, të rrisë konkurrencën në tregun primar, si dhe likuiditetin e titullit nëpërmjet zhvillimit të tregut sekondar për të. Efekti në borxhin e brendshëm pritet të jetë ulje e kostos së tij.

Për sa i përket aksesit të individëve, institucioneve të tjera financiare që nuk janë Zhvillues Tregu apo të çdo të interesuari për të marrë pjesë në investimin në titujt referencë në tregun primar, Banka e Shqipërisë shpjegon se janë të lirë të marrin pjesë nëpërmjet Zhvilluesve të Tregut, njësoj sikundër marrin pjesë për titujt e tjerë nëpërmjet bankave të licencuara nga Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare.

Revista Monitor

Interesi i bonove 12 mujore po i afrohet sërish vlerave minimale historike. Në ankandin e të martës, interesi mesatar i ponderuar ra në 1.3%. Kjo shifër është shumë pranë minimumit historik prej 1.24%, që ishte regjistruar në mesin e vitit 2016.

Kërkesat për të blerë bono në ankande janë të larta, çka u pa qartë edhe në ankandin e fundit. Vlera totale e kërkesave arriti në 12.3 miliardë lekë, ndërsa shuma e bonove e të nxjerra në shtije nga qeveria ishte 10.3 miliardë lekë.

Tendenca në rënie e normave të interesit është e dukshme edhe në titujt me maturim afatgjatë. Rënia e interesave për bonot dhe obligacionet qeveritare lidhet me likuiditetin e lartë në treg dhe kërkesën më të ulët të qeverisë për para në tregun e brendshëm.

Në tetor, qeveria shqiptare emetoi eurobonde për një vlerë prej 500 milionë eurosh dhe një pjesë e kësaj shume ka shërbyer për të zëvendësuar huamarrjen e brendshme. Banka e Shqipërisë ka injektuar sasi të mëdha leku në treg, përmes marrëveshjeve të riblerjes dhe përmes blerjes masive të valutës. Gjithashtu, disa banka kanë konvertuar kapitalin në lekë, duke krijuar më shumë fonde të lira në monedhën vendase.

Kreditimi i sektorit privat po ecën me ritme të ngadaltë dhe tregu nuk ofron shumë alternativa të tjera investimi financiar. Të gjithë këta faktorë kanë bërë që interesat e titujve të qeverisë të pësojnë një rënie që po arrin nivele të paparashikuara.

Ndërkohë që këtë vit ka të ngjarë që Banka e Shqipërisë të nisë uljen e stimulit monetar dhe rritjen e normave të interesit, për momentin tregu financiar e ndjen larg rritjen e çmimit të parasë.

Ersuin Shehu/SCAN

Revista Monitor

Për ezaurim të hapësirave për financim të jashtëm nëpërmjet eurobondit 500 milionë euro, qeveria synon të plotësojë nevojat me borxh të ri nga tregu i brendshëm gjatë tre viteve në vijim.

Sipas Ministrisë së Financave në programimin afatmesëm të borxhit, rreth 85% e nevojave të përgjithshme për financim do të realizohen nëpërmjet burimeve të brendshme. Niveli i financimit të brendshëm në terma neto do të synohet të mbahet i qëndrueshëm duke mos tejkaluar kapacitetet optimale të tregut (rreth 20-22 miliard Lek në vit).

Duke qenë se normat e interesit priren të qëndrojnë ende në nivele të ulëta, financimi i brendshëm do të orientohet kryesisht në drejtim të titujve afatgjatë me norma interesi fikse, me qëllim reduktimin e risqeve.

Financimi i huaj do të shërbejë si një plotësues i mirë i burimeve të brendshme dhe përveç të tjerash edhe si optimizues i kostove të borxhit.

Ky financim do të mbështetet:  i) në huatë me terma pjesërisht të buta, të cilat do të financojnë projektet ekzistuese dhe projektet e reja të konsideruara si prioritare nga Qeveria për zhvillimin e vendit; ii) në huatë me terma të buta të akorduara nga institucionet ndërkombëtare financiare për të mbështetur politikat zhvillimore të vendit; dhe iii) në instrumentet financiare të tregjeve të kapitalit mbi baza oportuniste dhe kryesisht për të mundësuar një menaxhim aktiv të detyrimeve të borxhit dhe optimizuar rrisqet e portofolit.

Duke nisur nga viti 2017 në buxhetin e shtetit janë programuar kontigjenca të veçanta me qëllim absorbimin deri në një farë mase të një rasti potencial të rritjes së normave të interesave dhe shpenzimeve respektive. Niveli i këtij fondi kontigjent për vitin 2019 është në masën 4 miliardë lekë, aq sa ka qenë alokuar respektivisht edhe në vitin 2017 e 2018.

Megjithatë Ministria e Financave thotë se ekziston risku i një rritje më të shpejtë të normave të interesit. Kjo mund të vinte nga goditje të forta negative qoftë prej amientit të jashtëm ekonomik, ashtu edhe në atë të brendshëm ose kombimin i të dyjave. Në rast të materializimit të një risku të tillë, pra nëse rritja e normave të interesit do të ishte mjaft e fortë dhe nuk do të mbulohej nga kontigjencat e parashikuara aktualisht në buxhet, atëherë kjo do të krijonte presione negative në deficitin fiskal, borxhin publik e rrjedhimisht në qëndrueshmërinë e financave publike.

Sipas ministrisë së Financave kjo do të kërkonte masa korrektuese për të minimizuar efektet negative zinxhir që inicohen dhe për të rivënë nën kontroll parametrat e financave publike si dhe parametrat e tjerë të stabilitetit makroekonomik të vendit.