Tregtimi i Titujve
Instrumentet e tregtueshme, segmentet e tregut, rregullat e tregtimit në bllok dhe infrastruktura elektronike që mundëson një treg të rregulluar, transparent dhe efikas.
Instrumentet
Çfarë tregtohet në ALSE
Aksionet
Në ALSE tregtohen të gjithë aksionet e shoqërive aksionere të regjistruara në Republikën e Shqipërisë dhe të pranuara për listim në listën zyrtare të ALSE. Gjithashtu, në përputhje me legjislacionin shqiptar për titujt, është e mundur të tregtohen edhe GDR (Global Depositary Receipts) të aksioneve të shoqërive të themeluara në vende të tjera. Në ALSE mund të tregtohen titujt e emetuara nga shoqëritë aksionere nëpërmjet ofertës private dhe ofertës publike.
Titujt e Borxhit të Qeverisë
Në ALSE tregtohen bonot e thesarit dhe obligacionet e qeverisë shqiptare. Pas emetimit në tregun primar, ato mund të rishiten para maturimit përmes bankave ose në Bursën ALSE, ku transparenca dhe konkurrenca më e lartë u ofrojnë investitorëve më shumë përfitime dhe kosto më të ulëta.
Titujt e Borxhit Privat
Në ALSE tregtohen tituj borxhi të emetuar nga subjektet private, si obligacionet dhe dëftesat tregtare. Pas emetimit në tregun primar, këta tituj mund të listohen në ALSE për t’u dhënë investitorëve mundësi rishitjeje dhe likuiditet më të lartë..
Tituj të Tjerë
Në ALSE tregtohen edhe tituj të tjerë si dividendë, garanci, të drejta parablerje aksionesh etj.
Struktura
Tregjet në ALSE
Segment 01
Tregu Hyrës
Tregu Hyrës është një segment i tregut ALSE, ku tregtohen ata tituj që përmbushin kushtet për listim, siç përcaktohet në Seksionin 6.6 të Rregullores së ALSE, ndërkohë që dhe Aplikanti për listim përmbush detyrimet sipas Ligjeve Kombëtare.
Segment 02
Tregu Standard
Tregtohen ata tituj që plotësojnë – së bashku me plotësimin e kushteve për listimin në Tregun Hyrës – edhe kriteret shtesë për klasifikimin e tyre në Tregun Standard, siç përcaktohet nga Rregullorja e ALSE, ndërkohë që Emetuesit e tyre respektojnë detyrimin për publikimin e informacionit në përputhje me Ligjet Kombëtare, si dhe angazhohen për të përmbushur detyrimet shtesë të publikimit të informacionit sipas Rregullores së ALSE.
Segment 03
Tregu Kryesor
Tregtohen ata tituj që plotësojnë – së bashku me plotësimin e kushteve për listimin në Tregun Hyrës – edhe kriteret shtesë për klasifikimin e tyre në Tregun Kryesor, siç përcaktohet nga Rregullorja e ALSE, ndërkohë që Emetuesit e tyre respektojnë detyrimin për publikimin e informacionit në përputhje me Ligjet Kombëtare, si dhe angazhohen për të përmbushur detyrimet shtesë të publikimit të informacionit sipas Rregullores së ALSE.
Nën-Segmentet e Tregut
Në bazë të llojit të instrumenteve të tregtuara në secilin prej Tregjeve, në atë Hyrës, Standard dhe Kryesor, Tregu ALSE përbëhet nga nënsegmentet e mëposhtme:
Tregtimet në Bllok
Tregtimet në Bllok janë transaksione për titujt e pranuar për tregtim në ALSE, të cilat kryhen sipas rregullave dhe kufizimeve të përcaktuara nga kuadri rregullator i bursës. Ato mund të jenë të negociuara ose jo dhe duhet të respektojnë vlerën minimale të përcaktuar.
Në tregtimet e negociuara, palët bien dakord paraprakisht për çmimin dhe sasinë dhe më pas e raportojnë transaksionin në Sistemin ETS. Transaksioni duhet të jetë brenda limiteve të lejuara të çmimit dhe bëhet i vlefshëm pas miratimit nga palët dhe mbikëqyrësit e tregut të ALSE.
Transaksione të Prenegociuara — Mes Klientëve
Vlera e transaksionit duhet të jetë e barabartë ose më e madhe se vlera e përcaktuar në kuadrin rregullator të bursës ALSE
Të përcaktohet në sistemin ETS termi specifik S2 i cili lidhet me ditën e shlyerjes së tij. Tregtimi të kryhet brenda limiteve të çmimit. Në qoftë se cmimi i vendosur është përtej limiteve dinamike të cmimit, procedurat që ndiqen përcaktohen në kuadrin rregullator të bursës ALSE.
Teknologjia
Sistemi Elektronik i Tregtimit — QuickTrade
Bursa Shqiptare e Titujve ALSE ka në përdorim sistemin elektronik të përdorur nga Bursa e Lubjanës (LJSE) për pothuaj 2 dekada. Ky sistem elektronik i quajtur QuickTrade është një sistem i testuar dhe në përdorim në 9 bursa të tjera në mbarë botën (në Europë, Lindjen e Mesme, Amerikën e Veriut dhe Afrikë), 4 prej të cilave në rajonin e Ballkanit.
QuickTrade ofron gjithashtu integrim me pjesëmarrësit e tregut nëpërmjet ndërfaqes FIX, si dhe funksione për menaxhimin e transaksioneve, informacionin e tregut dhe kontrollin operacional.
Përdorimi aktual i platformës QuickTrade
Sistemi i Informacionit dhe Tregtimit (QuickTrade) është instaluar dhe funksionon edhe në disa bursa dhe tregje të tjera rajonale dhe ndërkombëtare.
Funksionimi Operacional
Software i Bursës
Aplikacioni QuickTrade menaxhon transaksionet e bursës që shndërrojnë financiarisht, duke integruar tregtimin, klering-un dhe menaxhimin e riskut brenda një zgjidhje të vetme.
Modulet e Tregut
- Aksione
- Garanci / Të Drejta Aksionare
- Instrumente të Ardhurave Fikse
- Fonde Investuese të Tregtueshme (ETF)
Urdhrat dhe Ekzekutimi
- Tregu i Vazhdueshëm
- Ankandi (Hapje / Mbyllje)
- Urdhra Limit
- Kufizime të Ekzekutimit (TIF, Volumi Minimal, Ekzekutim mes Vetes)
- Kufizime Statike (lëvizjet nga çmimi mesatar)
- Ankandet e Likuiditetit (i mëngjesit dhe i mbrëmjes)
Terminali i Tregtimit
U ofron brokerëve, në mënyrë të përditshme dhe në kohë reale, informacionin dhe aksesin e nevojshëm për të ekzekutuar urdhra në treg.
- Paraqitje e Portofolit
- Informacione dhe aktivitete të depozituara në kohë reale
- Indikatorë dhe Tabela të Tregut
- Panele për Historikun e Tregtimit dhe Kliringut
- Informacion mbi Statusin e Menaxhimit të Riskut
- Menaxherë të Marrëveshjeve të Negociuara
Kontrolli i Tregut
Terminali i Kontrollit ofron mbikëqyrje operacionale në kohë reale mbi aktivitetin e tregtimit dhe ndihmon në ruajtjen e funksionimit rregullator të tregut.
- Bllokimi manual ose automatik i një pjesëmarrësi
- Menaxherë të simulimeve për vlerësim tregu
- Anulim ose ndalim urdhrash
- Publikim njoftimesh për tregun
- Auditim transaksionesh dhe raportim shkeljesh
- Ruajtje historike e sesioneve dhe të dhënave të tregtimit